ದಶಕದ ಕಾಲ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ ಹರೀಶ್‌ ಕೇರ ಹುಟ್ಟೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಳ್ಯ. ಹೊಸದಿಗಂತ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ, ಕನ್ನಡಪ್ರಭ, ವಿಸ್ತಾರ ನ್ಯೂಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ, ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಹಾಗೂ ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ ಮೂರೂ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ನಾಡು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕೀಯ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಪರಿಸರ ಇತ್ಯಾದಿ ಆಸಕ್ತಿಗಳು. ಕವಿ, ಕತೆಗಾರ, ವಿಮರ್ಶಕ. ಗಿಣಿಬಾಗಿಲು, ನಕ್ಷತ್ರ ನೇಯುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಮೇಧಾ ಪಾಟ್ಕರ್‌, ಪ್ರಜ್ವಲ ಮಾತು ಉಜ್ವಲ ಬೆಳಕು, ನಿಮ್ಮೊಳಗಿದೆ ಸಕ್ಸಸ್‌ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು. ಉತ್ಥಾನ, ಸಂಚಯ, ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ದೊರೆತಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಅಂಕಣ ಬರಹ ಜೀವದ್ರವ್ಯ.
ಏಳು, ಆಫೀಸಿಗೆ ಧಾವಿಸು, ದುಡಿ, ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಕಾಯು, ಇಂಥ ಗಾಣದ ಲಯ ಮೀರಿದವರು. ಕಾರ್ಲ್ ಬುಷ್ಬಿ ಅಂಥವನು. ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಇತರರು ಭಾವಿಸಿದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಠ ಕಾರ್ಲ್ ಬುಷ್ಬಿಯ ಈ ಸಾಹಸದ ಹಿಂದೆ ಇತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ಪ್ಯಾರಾ ಟ್ರೂಪರ್ ಆಗಿದ್ದ ಬುಷ್ಬಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ದೂರದೂರಿಗೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಕನಸು.
ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಣ್ಣುಗಳ ಬೆಲೆ ಏನೆಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೌನದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳ ಸಂತೋಷ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಕಣ್ಣು ಕಾಣುವ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು, ನೀವು ಏನನ್ನು ನೋಡು ತ್ತೀರಿ ಹೇಗೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನನ್ನ ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ನಡೆದು ಬಂದಿದ್ದಳು. ಅವಳನ್ನು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲ ನೋಡಿದೆ? ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅಂಥ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದಳು.
ಕವಿಗಳು ಅಗ್ಗದ ಸಂಭಾವನೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಲಘು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿಯಬೇಡಿ. ನಿಜವಾಗಿ ಇದು ಕವಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಣ. ತಮ್ಮದೊಂದು ಕವಿತೆ ವಾಚಿಸಲು ಅವರು ಎಲ್ಲಿಂದ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬೇಕಿದ್ದರೂ ತಯಾರು. ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಬಂದಾರು. ಆದರೆ ಸಂಭಾವನೆಯ ವಿಷಯ ಅವರು ಮಾತೇ ಆಡರು. ಒಂದು ಒಣ ಸೇಬು ಹಣ್ಣು, ಮುಖ ಒರೆಸಲು ಸಹ ಲಾಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಶಾಲು ಕೊಟ್ಟರೂ ಅವರು ತೃಪ್ತರು.
ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳು ತ್ತದೆ, ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ನರವ್ಯೂಹ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ 2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು.
ವಾಕಿಂಗ್'ಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಹೋರಾಟದ ಆಯಾಮವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಯಾತ್ರೆಯಾಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದದ್ದು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ನಡೆಸಿದ ದಂಡಿ ಯಾತ್ರೆ. ಗಾಂಧಿ 60 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು ದಾಟಿದ ನಂತರ ಕೈಗೊಂಡ ನಡಿಗೆಯದು. ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ನಾಯಕನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಡಿಗೆ. ದೇಶದ ಫ್ರೀಡಂ ಫೈಟ್‌ಗೆ ವಿದೇಶಗಳ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸುದ್ದಿ ಜಾಗವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಯಾತ್ರೆ.
ಅಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹುಳಗಳಿದ್ದರೂ ಒಂದೊಂದು ಗಂಡಿನ ಮಿನುಗುವ ಲಯವೂ ಒಂದೊಂದು ಥರ. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಣ್ಣು, ಇನ್ಯಾವುದೋ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಂಡಿಗೆ ಇಷ್ಟ ಆಗಬೇಕು. ಆ ಸಂದೇಶವೂ ಅವುಗಳ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಕವೇ. ನಂತರ ಅವು ಕೂಡಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟು ಮರಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಪ್ರಬಲ ಬೆಳಕು ಅದನ್ನು ಕಾಣಲು ಬಿಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ಕುಟುಂಬದ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಒಡನಾಟ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಯೌವನದ ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಬದುಕು ಸಾಕಷ್ಟು ನಗರಕೇಂದ್ರಿತ ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಕೆಂಟಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಅವರು, ನಂತರ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ʼ ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ವಾಲೆಸ್ ಸ್ಟೆಗ್ನರ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.
ನೀವು ಒಂದು ವೈರಲ್ ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಿರುತ್ತೀರಿ. ತ್ರಿಶಾಲಿಯ ದುಂಗೇ ಬಜಾರ್ ಬಳಿಯ ಅಬ್ಬರಿಸು ತ್ತಿರುವ ನದಿಯ ಅಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಗಟ್ಟಿ ನಿಂತ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಮನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕಿತರಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ನಿವಾಸಿಗಳು. ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಬರ್ಬಾದ್ ಆದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಬರ್ಖಾ ದತ್ ಈ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ/ನಿಯನ್ನು ಮಾತಾಡಿಸಿ ‘ನಿಮ್ಮ ಮನೆ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಯ್ತಲ್ಲ ಏನನ್ಸುತ್ತೆ?’ ಅಂತ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಎಐ ಕಂಪನಿಗಳು ಮೊದಲು ಎಐಯನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಡೇಟಾ ಫೀಡ್ ಮಾಡಬೇಕು. ಬರಹ, ಆಡಿಯೋ, ವಿಡಿಯೋಗಳ ಮೂಲಕ ಇದು ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಆದರೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕಂಟೆಂಟ್ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ? ಕಳಪೆ ಕಂಟೆಂಟನ್ನು ನಂಬಿದರೆ ಬ್ರಾಂಡ್ ನಾಶ ಖಚಿತ. ಹಾಗಾದರೆ ಒರಿಜಿನಲ್ ಕಂಟೆಂಟ್ ತರುವುದು, ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸು ವುದು ಹೇಗೆ? ಎಐ ಮಾದರಿ ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಒರಿಜಿನಲ್, ಹಳೆಯ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿದೆ
ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಕುರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗೂ ಬಯಲು ಎಂಬ ತಾತ್ವಿಕತೆಯ ಕುರಿತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೋಟ ಎರಡೂ ಹದಮಿಳಿತವಾಗಿರುವ ಹಾಡು ಅದು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅರ್ಥ ಆಗಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬೀಟ್ ಅವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಮುಂದೆಂದಾದರೂ ಹಾಡು ಅರ್ಥವಾದೀತು. ಅಷ್ಟಾದರೆ ಸಾಕು. ಹಳೆಯ ಹಾಡುಗಳು ಹೀಗೆ ಹೊಸದಾಗುವುದು ಅಗತ್ಯ ಅಂತ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ತಗಡಿನ ತುತ್ತೂರಿಯೂ ಇದೆ. ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.
ಒಮ್ಮೆ ಕೇರಳದ ತೇಕ್ಕಡಿಯ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಹೌಸೊಂದರಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದೆವು. ವಿಶಾಲವಾದ ಹಜಾರ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಯ ಆಸುಪಾಸಿನ ರಾತ್ರಿ. ಕಾಡಿನ ಕತ್ತಲೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಬಂಗಲೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಆಕಾಶದಿಂದ ತೂರಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕ್ಷೀಣ ಬೆಳಕು. ಬಂಗಲೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳು. ಕತ್ತಲನ್ನು ನಿರುಕಿಸುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದೆವು. ಕೀಟಗಳ ಚೀರು, ಇರುಳು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತೆಲ್ಲೂ ಯಾವ ಚಲನೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಯಾವ ಸದ್ದೂ ಇಲ್ಲ.
1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಲಂಕಾ ತಮಿಳರು ಜೀವ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪಾಲ್ಕ ಜಲಸಂಧಿ ದಾಟಿ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಬಂದು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಆಗಿನ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಸಿರಿಮಾವೊ ಬಂಡಾರನಾಯಕೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಪುನರ್ವಸತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಿಂದ ಬಂದವರು ಚಹಾ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವರು
ಇನ್ನೊಂದು ಘಟನೆ. ದಾವಣಗೆರೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಹಳ್ಳದ ಬಳಿ ಚಂದ್ರಾ ನಾಯ್ಕ್ ಎಂಬವನ ಹೆಣ ಸಿಕ್ಕಿತು. ರಿವಾಲ್ವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೂಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪೊಲೀಸರು ಮೊದಲು ತಂದದ್ದೇ ದಾವಣಗೆರೆ ಪೊಲೀಸ್ ಶ್ವಾನಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ತುಂಗಾ ಎಂಬ ಡಾಬರ್‌ಮನ್ ಪಿಂಚರ್ ನಾಯಿಯನ್ನು. ಆಕೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಸನೆ ಗ್ರಹಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ಓಡಲಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಓಡಿ ಓಡಿ, ಕಾಶಿಪುರ ತಾಂಡಾದಲ್ಲಿನ ವೈನ್‌ಶಾಪ್‌ಗೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಮನೆಯ ಬಳಿ ಬಂದು ನಿಂತು ಬೊಗಳಲಾರಂಭಿಸಿತು.
ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಯಾರೋ ನ್ಯಾಚುರಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಯಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿ ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿ ದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ‘ಡೊಲೊ ಮಿಡಿಸ್ ಇಂಡಿಕಸ್’ (Dolomedes indicus) ಎಂದು ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಡೊಲೊಮಿಡಿಸ್ ಕುಲಕ್ಕೆ(genus) ಸೇರಿದ ಈ ಜೇಡ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ. ಅದರಲ್ಲೂ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಹೊಸ ಜಾತಿ (Species).
ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಯಾಕೆ ಉಪವಾಸ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ, ಏನವರ ಬೇಡಿಕೆ, ಹಾಗೆ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಅವರ್ಯಾರು? ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸು ವುದು ಬೇಡ. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ನೈತಿಕ, ಸಾತ್ವಕ ಬಲ ವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಟ್ಟ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರೂ ಇದ್ದಾರೆ- ಅವರೇ ಪೊಟ್ಟಿ ಶ್ರೀರಾಮುಲು. ಅವರ 58 ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸ ಭಾರತ ದೇಶದ ಭೂಪಟವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು.
ಸುಳ್ಯ- ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಾಜರಾತಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಸದಾ ಒಂದು ಮುಗುಳುನಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ನಿಗರ್ವಿ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಖಬರೂ ಇಲ್ಲದೇ ಅವರ ಜೊತೆ ಒಡನಾಡಿದ ನೆನಪು ನನಗಿದೆ. 1989ರಿಂದ ಅವರ ತೂಗುಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಾಯಕ ಆರಂಭವಾಯಿತು, 2017ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಬಂತು. ಅವರು ಎಂದಿನಂತೆ ಸರಳವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು.
ಶಶಿಧರ ಹಾಲಾಡಿ ಅವರದು ಪರಿಸರ ಪ್ರತಿಭೆ. ಇದಕೆ ಹಲವು ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ, ಹಕ್ಕಿ ಮರ ಗಿಡ ಹೂವು ಹಣ್ಣು ಗುಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೊಂದು. ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಅದಮ್ಯ ಕಾಳಜಿಯ ಬರಹಗಾರ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು. ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು ಎಂಬುದೂ ನಿಜ. ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಆಯಾಮವಿದೆ. ತಮ್ಮ ಒಂದು ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಅವರು, ತಾವು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಹೋದಾಗ ಕಂಡ ಒಂದು ಬಳ್ಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು
ಮನುಷ್ಯನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಮಳೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವುದು. ಅಥವಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳೋಣ- ಮಳೆಗಾಗಿ ಮನುಷ್ಯ ಕಾಯದಿದ್ದರೂ ಸಕಲ ಜೀವಜಾತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟ ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಭವ್ಯ ಜೀವಿ ಆನೆಯವರೆಗೂ. ಮಳೆ ಸರಿಯದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುರಿದರೆ ಅವುಗಳ ಜೀವನ ಚಲನೆ ಸರಾಗ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೀನಿನ ಈ ಜೀವಚಕ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ.
‘ರಾತ್ರಿಯಾದರೆ ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಿಮಚಿರತೆ ಓಡಾಡುತ್ತೆ ಸರ್’ ಎಂದು ಗೈಡ್ ತಶಿ ಹೇಳಿದ. ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜ ಎಂಬಂತೆ ಊರಿನ ರೈತರ ಮನೆಯ ಹಿಂಬದಿಯ ಹಸಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದ. ರೈತರು ದನ, ಯಾಕ್, ಆಡು ಸಾಕಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಹಿಮಚಿರತೆ ದನದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಕಡೆಗೆ ರಾತ್ರಿ ಬಿಜಯಂಗೈಯುತ್ತಿತ್ತು
ಖ್ಯಾತ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಜೇನ್ ಗುಡಾಲ್ ಎಂಬಾಕೆ ತಾಂಜಾನಿಯಾದ ಗೊಂಬೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾ ನವನದಲ್ಲಿ ಚಿಂಪಾಂಜಿಗಳ ಕುರಿತು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದಳು. ಜೇನ್ ಗುಡಾಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೆ ಬದಲಿಸಿತು. ಚಿಂಪಾಂಜಿಗಳು ಈಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದವು. ಆದರೆ 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನೂ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸಿದ ಘಟನೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು.
ಅಮೆರಿಕದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಂಗ್ ಡಾವೊ ವಿಪಸ್ಸನ ಭವನ ಕೇಂದ್ರದ ಗುರು. ಕೋಲ್ಕತಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಈ ಬಿಕ್ಕುಗಳ ತಂಡವನ್ನು ಬೀದಿನಾಯಿಗಳ ಗುಂಪೊಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ನಡೆದು ಉಳಿದೆಲ್ಲ ನಾಯಿಗಳು ಹಿಂದುಳಿದರೆ, ಕಂದು-ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ, ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಹೃದಯದಾಕಾರದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವಿದ್ದ ಈ ನಾಯಿ ಬಿಡದೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು. ಏಳೆಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜತೆಗೇ ಸಾಗಿದ ಈ ನಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಈತ ಎಲ್ಲರಂತಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲೇನೋ ವಿಶೇಷತೆ ಇದೆ ಎಂದೆನಿಸಿತು.
ಮುಂಗಾರು ಈ ಬಾರಿ ಸೊರಗಲಿದೆಯಂತೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ‘ಎಲ್ ನಿನೋ’ ಅಂತೆ. ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ನೀನು ಹಿಂದೂ ಮಹಾ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬಳಗವನ್ನೆಲ್ಲ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಚತುರಂಗ ಸೈನ್ಯವಾಗಿ ಇತ್ತ ಕೇರಳದಿಂದ ನೈರುತ್ಯ ಮುಂಗಾರುವಾಗಿ, ಅತ್ತ ಬಂಗಾಲ ಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ಮಾರುತವಾಗಿ ಬರಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೇರಳ ಇನ್ನೂ ನಿನ್ನ ಹನಿಗಳಿಂದ ತೊಯ್ದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಾರದೇ ನಮ್ಮ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಎಷ್ಟು ಪುಟ್ಟದು ಎಂದರೆ, ಮುಚ್ಚಿದ ಅಂಗೈಯೊಳಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೂರಿಸಬಹುದು. ಹನಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ, ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ಹುಳ ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕುಕ್ಕಿ ಹೆಕ್ಕಿ ಗುಳುಂಕಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬಾಲವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೂ ಕೆಳಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಆಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಟೇಲರಿಂಗ್ ಯಂತ್ರದ ಸೂಜಿಯಂತೆ ಅದು ಮೇಲೂ ಕೆಳಕ್ಕೂ ಓಡಿಯಾಡುತ್ತಿದೆ. ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಿಳಿ.
ಪಂಜೆಯವರ ಕವನ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಹೊರಗೆ ತೆಂಕಣ ಗಾಳಿಯಾಟ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಒಳಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೌನದ ಅಂಕಣ ಗಾಳಿಯಾಟ. ಪತ್ತನಾಜೆ, ಅದು ಗೌಜಿ ಗಮ್ಮತ್ತು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮೌನಕ್ಕೆ, ಸದ್ದಿಲ್ಲದ ದುಡಿಮೆಗೆ ಜಾರುವ ಸಮಯ. ಪತ್ತನಾಜೆಯು ಮಳೆಯ ಆರಂಭದ ಬೀಜ. ಮಳೆ ಬೀಳಲಾರಂಭಿಸಿದ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳು ಮೆತ್ತಗಾಗಿ ಉಳುವಾ ಯೋಗಿಯ ಆಹ್ವಾನಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತವೆ.
