| ಪರಶುರಾಮ ಎಸ್.ಡಿ., ಹಾವೇರಿ
ಒಂದೆಡೆ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಯಲುಸೀಮೆ ಮಳೆ ಕೊರತೆ, ಬರ ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಅಭಾವದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ವೈರುಧ್ಯಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದಿಂದ ಹರಿದು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ, ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಲಿದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ನಡುವೆಯೇ, ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ.
ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಕನಸು
ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ, ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಯೋಜನೆಯ ಸಾಧಕ–ಬಾಧಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಅನುಷ್ಠಾನದ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದು ಮಾತ್ರ ವಿಳಂಬವಾಗಿದೆ.
ಬರಪೀಡಿತ ಹಾವೇರಿ, ಗದಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಯೋಜನೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಯೋಜನೆಯ ಮಾರ್ಗ, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ, ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಿವೆ.
2022ರಲ್ಲಿ ಡಿಪಿಆರ್; 2025ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾವಣೆ
ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿ (ಡಿಪಿಆರ್) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ನಂತರದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ನೀರು ತಿರುಗಿಸುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಅಂತಿಮ ರೂಪ, ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ, ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ವೆಚ್ಚ–ಲಾಭದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ.
ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಲಾಭ?
ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸಿ ವರದಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹರಿಸಿದರೆ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಹಾಗೂ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಕೃಷಿ ಅವಲಂಬಿತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದರೆ, ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಲಾಭಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಯೋಜನೆಯ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯ.
ಬೇಡ್ತಿಯಲ್ಲೇ ನೀರಿಲ್ಲವೆ?
ಯೋಜನೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೇ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾದರೂ, ವರ್ಷವಿಡೀ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ನೀರು ಲಭ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಕೇವಲ ಮಳೆಗಾಲದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಆಧರಿಸಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ.
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಬೇಕು?
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಅಭಾವವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹಾವೇರಿ, ಗದಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಬಹುತೇಕ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಹೋಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಹತ್ವ ದೊರೆತಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಯೂ ಮುಖ್ಯ
ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಸರದ ವಿಚಾರವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟವು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕಾಮಗಾರಿಗೂ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮದ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯ. ಅರಣ್ಯ, ವನ್ಯಜೀವಿ, ಜಲಚರಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ಪರ–ವಿರೋಧದ ಸಂಘರ್ಷ
ಯೋಜನೆ ಪರವಾದವರ ವಾದ: ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯಬಹುದು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀರಿನ ಅಸಮತೋಲನ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಇದು ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
ವಿರೋಧಿಗಳ ಆತಂಕ: ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವು ಬದಲಿಸುವುದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂದಾಜು, ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸದೆ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.
ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು
ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ. ಇದು ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಕೃಷಿ ಭವಿಷ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನದ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ದಾಹ ನೀಗಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗದು; ಪರಿಸರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗದು. ಹೀಗಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಡೇಟಾ, ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಹಾಗೂ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆಯ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಬೇಡ್ತಿಯ ನೀರು ವರದೆಯತ್ತ ತಿರುಗುವುದೇ? ಅಥವಾ ಯೋಜನೆಯೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದೇ? ಇದೀಗ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೇ.