ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ
ವಿನಯ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ
ವಿಶ್ವವಾಣಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹಿರಿಯ ಲೇಖಕ, ಶರಣ ರವಿ ಹಂಜ್ ಅವರ ‘ವೀರಶೈವ ಪದ ತೆಗೆದು ಲಿಂಗಾಯತ ಹಾಕಿದರೆ ಸಾಲದು!’ ಎಂಬ ಲೇಖನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ತತ್ವಗಳು, ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳು ಹಾಗೂ ಮಠಾಧೀಶರ ನಡೆನುಡಿಗಳ ಕುರಿತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚೆ ಯಾಗುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಲಕ್ಷಣ. ಆದರೆ, ಚರ್ಚೆಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಾಗಿರಬೇಕು, ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿರ ಬೇಕು, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ವಾಗಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಉದ್ವೇಗದಿಂದ ಕೂಡಿರಬಾರದು.
ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಸದರಿ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಶರಣರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ತೀವ್ರವಾದ ಅಸಹನೆ, ಹಿರಿಯ ಸಂಶೋಧಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದನೆ ಹಾಗೂ ತಮಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗದ ವಿಚಾರ ಮಂಡಿಸುವವರನ್ನು ಹೀಯಾಳಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಬೌದ್ಧಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿಯೇ ಎದುರಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಉದ್ವೇಗದಿಂದಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಮನಗಾಣ ಬೇಕಿದೆ.
ಶರಣ ರವಿ ಹಂಜ್ ಅವರ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮುನ್ನ, ವಿಷಯದ ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಕಾಯ್ದು ಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಡೀ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ತರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಾವು ಮೊದಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವೈeನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಂಘರ್ಷವೇ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ವಚನ ಗಳಿಗೆ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ‘ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತ’ಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯನ್ನು, ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಜೆಂಡಾ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vinay Shirahattimutt Column: ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹತಾಶ ತರ್ಕಗಳಿಗೆ ಶರಣು !
ಜೊತೆಗೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಬೌದ್ಧಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದನೆ ಹಾಗೂ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳು ತ್ತಿರುವುದು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಅಡಚಣೆಯಾಗು ತ್ತಿದೆ.
ಈ ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸತ್ಯಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಂದನೆಯ ದಾಗಿ, ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಡಾ.ಎಂ.ಎಂ.ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರಂತಹ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಿಧಾನವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯಾಗಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಲೇಖಕರು ಆರೋಪಿಸುವಂತೆ ಕೇವಲ ವೀರಶೈವ ಪದವನ್ನು ಅಳಿಸುವ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ತಂತ್ರವೋ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸು ವಾಗ ಮಠಾಧೀಶರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮೌನವನ್ನು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ಎಂದು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ, ಹಾಗೂ ಬಸವಣ್ಣನವರ ‘ನುಡಿದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಿರಬೇಕು’ ಎಂಬ ಸಂಯಮದ ತತ್ವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿಚಾರ ಗಳಿಂದಲೇ ಖಂಡಿಸುವ ಬದಲು, ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ‘ಧರ್ಮಭಂಜಕರು’ ಎಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನಿಂದಿಸುವುದು ಶರಣ ಪರಂಪರೆಯ ಘನತೆಗೆ ಎಸಗುವ ಅಪಚಾರವಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ್ಮಾವ ಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣರ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳ ಮುಖಾಂತರ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಧಾನುಕರಣೆಗಳ ನಡುವಿನ ಗೆರೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಎಳೆಯುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರವಿ ಹಂಜ್ ಅವರ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ವಾದಗಳಲ್ಲಿನ ತಾರ್ಕಿಕ ಕೊರತೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ವಾಗುತ್ತವೆ.
ಅವರು ನಾಡು ಕಂಡ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ.ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರನ್ನು ‘ಧರ್ಮಭಂಜಕ ಪಿತಾಮಹ’ ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕಟುವಾಗಿ ನಿಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ, ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ವಚನಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು, ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ತಾಳೆಗರಿಗಳ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ವಚನಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು, ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅನ್ಯ ವಿಚಾರಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಲಬುರ್ಗಿಯಂತಹ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಸಂಶೋಧಕರು ಮಾಡಿದ್ದು ಈ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಗಳನ್ನು ವೈeನಿಕವಾಗಿ ಶೋಧಿಸಿ, ಶರಣರ ನೈಜ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮೂಲ ವಚನಗಳ ಶುದ್ಧ ರೂಪವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ. ಇದನ್ನು ವಿಕೃತಿ ಎಂದು ಜರಿಯುವುದು ವಿವೇಚನಾರಹಿತ ನಡೆ. ಸಂಶೋಧನೆ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸತ್ಯದ ಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯೇ ಹೊರತು, ಕೇವಲ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ವಿಭಜಕರು ಎಂದು ಹೀಯಾಳಿಸುವುದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲ.
ಲೇಖಕರು ಎಲ್.ಬಸವರಾಜು ಅವರ ‘ಅಲ್ಲಮನ ವಚನ ಚಂದ್ರಿಕೆ’ಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ತಾರ್ಕಿಕ ವಾಗಿ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತವೆಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಅವರು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಬಸವರಾಜು ಅವರ ವಿದ್ವತ್ತಿಗೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ನಮನಗಳಿವೆ. ಆದರೆ, ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಧಾನವೂ ಇದೇ ತಾರ್ಕಿಕ ನೆಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖಕರು ಮರೆತಂತಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ವಚನಗಳು ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಾಳೆಗರಿಗಳ ರೂಪ ಪಡೆದಾಗ, ಆ ಮೂರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅನ್ಯ ವಿಚಾರಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಒಪ್ಪುವಾಗ, ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶೋಧನಾ ವಿಧಾನ ವನ್ನು ನೀವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಾದರೆ, ಮೂಲ ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರ ದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾದ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾನದಂಡಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬಲ್ಲಿರಾ? ಕೇವಲ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ವಿಭಜಕರು ಎಂದು ಹೀಯಾಳಿಸುವ ಮುನ್ನ, ಆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಹಗಲಿರುಳಿನ ಶ್ರಮ, ಭಾಷಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳ ಆಧಾರಿತ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ನಾವು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಮದಾರರು, ಜೆ.ಎಸ್.ಪಾಟೀಲರು ಅಥವಾ ಸಾಣೇಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀಗಳು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವಾಗ ಸಿದ್ದರಾಮ ಶ್ರೀಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆಯದೆ ಮಂದಸ್ಮಿತರಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಲೇಖಕರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂವಾದ ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಚಿಂತಕರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತಿಗೂ ಮಠಾಧೀಶರೊಬ್ಬರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ವಾಗ್ವಾದಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬೇಕು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿ? ಡಾ.ಸಿದ್ದರಾಮ ಶ್ರೀಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ಮಠಾಧೀಶ ರಾಗಿ, ವೇದಿಕೆಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಅನಗತ್ಯ ಉದ್ವೇಗಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮೌನವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಯಮದ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರಬಹುದು.
ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಭಾಗೌರವವೆಂದು ಮಂದಸ್ಮಿತರಾಗಿ ಕುಳಿತ ಯಾವೊಬ್ಬ ಶರಣನ ಕತೆಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಲೇಖಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶರಣರು ತಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದು ತಾಳ್ಮೆ, ಅರಿವು ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆಯಿಂದಲೇ ಹೊರತು, ಅಬ್ಬರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಲ್ಲ ಎಂಬು ದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯೆಂದರೆ, ಶರಣ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮುನಿಯ ಬೇಡ’ ಎಂಬುದು ಅತಿಮುಖ್ಯ ತತ್ವವಾಗಿರುವಾಗ, ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಉದ್ವೇಗಗೊಂಡು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು ಮಠಾಧೀಶರೊಬ್ಬರ ಘನತೆ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆಯೋ, ಅಥವಾ ನೀವು ಆರೋಪಿಸುವಂತೆ ಅದು ಅವರ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆಯೋ? ಲೇಖಕರು ಚೌಕಿಮಠರ ಸಮನ್ವಯದ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಲೇ, ಅವರು ಸಿದ್ದರಾಮ ಶ್ರೀಗಳಿಗೆ ‘ಬಾರಾ ಖೂನ್ ಮಾಫ್’ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಗಂಭೀರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಮಗ್ರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಸುಕಾಗಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಚೌಕಿಮಠರ ನಿಲುವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ವಿಭಜಿತ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದದ್ದು. ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆಗಾಗಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ‘ಬಾರಾ ಖೂನ್ ಮಾಫ್’ ಮಾಡಿದಂತಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಸಮಾಜದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯಾಗಿದೆ.
ಚೌಕಿಮಠರಂತಹ ಹಿರಿಯರು ವಿಭಜಿತ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರ ನೈತಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಾಗೂ ಸೌಮ್ಯ ನಿಲುವನ್ನು ಅಪಾರ್ಥ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಲ್ಲ. ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನೇ ಕೆದಕಿ, ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿನ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ದ್ವೇಷದ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕಿಂತ, ತಪ್ಪು- ಒಪ್ಪು ಮೀರಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಚೌಕಿಮಠರಂತಹ ಹಿರಿಯರ ಆಶಯವೇ ಬಸವತತ್ವದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರತಿರೂಪ. ಇದನ್ನು ಲೇಖಕರು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ಲೇಖನದುದ್ದಕ್ಕೂ ರವಿ ಹಂಜ್ ಅವರು ಬಳಸಿರುವ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಕೋಶವು ತೀರಾ ಖೇದಕರ ವಾಗಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ‘ಲಿಂಗಾಹತರು’, ‘ಧರ್ಮಭಂಜಕರು’, ಹಾಗೂ ಅವರ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ‘ಅರಿವಿನ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತಾ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ’ ಎಂದು ಕೀಳಾಗಿ ಜರಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಬಸವಣ್ಣನವರ ‘ಇವನಾರವ ಇವನಾರವ’ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವದ ವಚನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಲೇ, ಇತರರ ಮೇಲೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಕಾರುವುದು ಲೇಖಕರ ಬರಹದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
‘ಉದಕದ ತಂಪವ ತಾವರೆಯಲ್ಲದೆ ಹೊರಗಣ ಕೊರಡೆತ್ತಬಲ್ಲುದೊ?’ ಎಂಬ ವಚನವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಅಪಾತ್ರರನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ವಚನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು ಎಂದು ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಮಾತು ಅವರ ಲೇಖನದ ಕಟಶೈಲಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಸೌರಭವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾದ, ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಪೀಡಿತವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ವಿನಯಶೀಲ ಮನಸ್ಸು ಬೇಕು.
ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಭಾಷೆ, ವ್ಯಂಗ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ನಾವು ವಚನಗಳ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಾರಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.ಸಾಹಿತಿ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಅಥವಾ ವಿದ್ವಾಂಸನೆಂಬ ಯಾವ ಬಿರುದುಗಳೂ ನನಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ, ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪದವರನ್ನೆ ‘ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಗುಲಾಮರು’ ಎಂದು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಚಿಂತಕರಿಗೆ ಶೋಭೆ ತರುವಂತಹುದ್ದಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ‘ನುಡಿದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಿರಬೇಕು’ ಎಂಬ ವಚನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ನೀವು, ಅದೇ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ‘ಲಿಂಗಾಹತರು’, ‘ಅರಿವಿನ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತಾ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಉಳ್ಳವರು’, ‘ಗುಲಾಮಿಕೆಯ ಮನಸ್ಸಿನವರು’ ಎಂದು ಜರಿಯುವುದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕರುಣೆಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬಗೆಯುವ ದ್ರೋಹವಲ್ಲವೇ? ಇಂತಹ ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಮತ್ತು ನಿಂದನಾತ್ಮಕ ಪದಬಳಕೆಯು ಸ್ವತಃ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯಗಳ ಮುಖಾಮುಖಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಇದನ್ನೇ. ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣರ ಚಳುವಳಿ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿ, ‘ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ’ ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ದರ್ಶನವನ್ನು ಸಾರಲಾಯಿತು.
ಇಂತಹ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಚನಗಳು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೇ ಇಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದ ಅಳಿಸುವ ಅಥವಾ ಹೊಸದನ್ನು ತುರುಕುವ ದುರುದ್ದೇಶವಿಲ್ಲ.
ಬದಲಾಗಿ, ಲಿಂಗಾಯತ ಎಂಬುದು ಬಸವಣ್ಣನವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಾನತೆಯ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ಮಿತೆ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಯತ್ನವಿದು. ಇದನ್ನು ಅಖಂಡತೆಗೆ ತಂದೊಡ್ಡುವ ಕಂಟಕ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸು ವುದು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ.
ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು, ನೈಜ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಯತ್ನವನ್ನು ದ್ವೇಷದಿಂದ ನೋಡ ಬಾರದು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ರವಿ ಹಂಜ್ ಅವರ ಲೇಖನವು ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ಆಧಾರಿತ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ವೈಚಾರಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ನಾವು ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಘನತೆಯಿಂದ ಮರು ಮಂಡಿಸುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಿದೆ. ಮಠಾಧೀಶರ ನಡೆನುಡಿಗಳನ್ನು, ಸಂಶೋಧಕರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ; ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಧ್ಯಯನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು ರಾಗ-ದ್ವೇಷಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಲ್ಲ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ನೀಡಿದ ಕಳಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ, ಹುಸಿಯ ನುಡಿಯಲು ಬೇಡ ಎಂಬ ಸಪ್ತಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಗೊಳಿಸದೆ, ನಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ನಾವು ನಿಜವಾದ ಶರಣರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ.