ವಿಡಿಯೋ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ ಫ್ಯಾಷನ್​ ಕ್ರೈಂ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಶ್ವವಾಣಿ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರಪಂಚ ವಿದೇಶ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಉದ್ಯೋಗ

S N Bhat Column: ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಘನತೆ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ...

ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯದ ವಿಷ್ಣು ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿಜೆಐ ನೀಡಿದ್ದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿದ್ದ ವಕೀಲರು ಈ ರೀತಿಯ ವರ್ತನೆ ತೋರಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಗವಾಯಿ ಅವರು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಕ್ಷಮಾಗುಣ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬಾರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ನ್ಯಾಯ ವಿವೇಚನೆ

ಎಸ್.ಎನ್.ಭಟ್

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಜನರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸು ವುದು, ಅವರ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದು ನಾಗರಿಕರ ಸಹಜ ಹಕ್ಕು. ಇಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಾಜ್ಯಪಾಲರವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗವೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.

ಅದರಲ್ಲೂ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಲಾಪದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಘಟನೆಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಘನತೆ, ವಕೀಲರ ವೃತ್ತಿಪರ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿವೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದೊಳಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಅಸಮಾಧಾನ: 2026ರ ನವೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯೊಂದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ತುರ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಕೀಲರೊಬ್ಬರು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಅವರ ಪೀಠದ ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: S N Bhat Column: ಕಪಿಲ್‌ ಸಿಬಲ್‌ ಸೂತ್ರ: ಪ್ರಯೋಜನವೇನು ?

ನ.2ರಂದು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಾದರೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಕ್ಷೇಪವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕುರಿತು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕಾಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದಾಗ, ವಕೀಲರು ತಮ್ಮ ಸಂಯಮ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೀರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಲಾಪವನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಕೀಲರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದೊಳಗೆ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲಲ್ಲ. ೨೦೨೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬ರಂದು ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ಆರ್. ಗವಾಯಿ ಅವರ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಕೀಲರೊಬ್ಬರು ಶೂ ಎಸೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಘಟನೆ ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು.

ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯದ ವಿಷ್ಣು ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭ ದಲ್ಲಿ ಸಿಜೆಐ ನೀಡಿದ್ದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿದ್ದ ವಕೀಲರು ಈ ರೀತಿಯ ವರ್ತನೆ ತೋರಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಗವಾಯಿ ಅವರು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಕ್ಷಮಾಗುಣ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬಾರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸ ಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು.

SN Bhat

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಮರುಕಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎರಡು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಘನತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಹೊಣೆ ಯಾರ ಮೇಲಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೇರೆ, ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಗೌರವ ಬೇರೆ: ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಲಿ, ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ರಾಗಲಿ, ಅವರೂ ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯರು. ಅವರಿಗೂ ಭಾವನೆಗಳಿವೆ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಗಳಿವೆ, ಮಿತಿಗಳಿವೆ. ಅವರ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಪ್ಪುಗಳಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಧಾರವೂ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಅಥವಾ ದೋಷರಹಿತ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಾಗ ಅವರು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಸ್ಥಾನವು ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಕೀಲರು ನ್ಯಾಯಪೀಠಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೇಲಿನ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು. ಇದರರ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಯಾರೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಾರದು ಎಂದಲ್ಲ. ಅವರ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಅವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಬಹುದು.

ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗೌರವಯುತ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದನೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಆಕ್ರೋಶವು ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಬಾರದು. ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಗೌರವ: ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಘನತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆ ತೋರುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೇಲಿನ ಗೌರವವು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಮೂಡಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನಡೆ, ತೀರ್ಪುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯದಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗದೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.

ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕನ ಅರ್ಜಿಗೂ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅರ್ಜಿಗೂ ನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಮಹತ್ವ ದೊರೆಯಬೇಕು. ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ ವಿಳಂಬವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಆಸ್ತಿ ವಿವರಗಳ ಸ್ವಯಂ ಘೋಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಮೇಲಿನ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಅದರ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯಿಂದ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ತನ್ನ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕವೇ ತನ್ನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿ ಸುವ ಮೆನ್ಷನಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಯಾವ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ತುರ್ತಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಮಹತ್ವವಿದ್ದರೂ, ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯೂ ಇರಬೇಕು.

ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು ತಕ್ಷಣ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಂದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಸಮಾಧಾನ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕಕ್ಷಿದಾರರಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಅವುಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ನಿಗದಿತ ಕಾಲಮಿತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಅರ್ಜಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು, ಅದನ್ನು ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ ಕಕ್ಷಿದಾರರಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಅಸಮಾಧಾನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಸುಧಾರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ: ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ತುರ್ತು ಅರ್ಜಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕಾಲಮಿತಿ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ದೂರುಗಳ ತ್ವರಿತ ವಿಲೇವಾರಿ ಅಗತ್ಯ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದೊಳಗಿನ ಅಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಕೀಲರ ಸಂಘಗಳ ನಡುವೆ ನಿರಂತರ ಸಂವಾದವೂ ಇರಬೇಕು. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತರಲ್ಲ; ಅವರ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ವರ್ತನೆ ಸಲ್ಲದು. ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ನ್ಯಾಯದಾನದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಜೀವಾಳ. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಘನತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಬಾರದು. ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾಗಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದು ನ್ಯಾಯ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಘನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವುದು ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರವಲ್ಲ, ಅದು ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ನ್ಯಾಯವೇ ಆಗಿದೆ.