ಲೋಕದ ನಿಂದನೆಗೆ ಕುಗ್ಗದೆ, ತನ್ನೊಳಗಿನ ದೈವತ್ವ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಕಲೆಯನ್ನೇ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೆರೆದ ಮೇಲೂ, ದಾಸರ ಮನಸ್ಸು ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೊಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿನಮ್ರರಾದರು. ಲೌಕಿಕ ಜಗತ್ತು ನೀಡುವ ಅಪಮಾನ ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾನಗಳೆರಡೂ ಕೇವಲ ಕ್ಷಣಿಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಕನಕದಾಸರು, ಭಗವಂತನ ಶರಣಾಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಎಂಟನೇ ಪದ್ಯ
ಬೈದರೇನೋ ನಮ್ಮ ನಿಂದಿಸಿ
ಹೈದ ಭಕ್ತರು ಹರಿಯೆ ನಿಮ್ಮನು
ಕೈದು ಮಾಡಿ ಮನದ ಕತ್ತಲೆಗಳನು ಕಳೆಯುತಲಿ |
ವೈದ ವೈರಾಗ್ಯವನು ಹರಿಸುವ
ವೈದಿಕರು ನಮ್ಮವರು ನಿಂದಕ-
ರೈದರೊಲವಿನ ಮುಕ್ತಿಪಥವನು ಬಾಡದಾದಿಕೇಶ || ೮ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕನಕದಾಸರು ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂದಕರನ್ನು ವೈರಿಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸದೆ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿಯ ಸಾಧನಗಳೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಉದಾತ್ತ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ತೋರಿದ್ದಾರೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Roopa Gururaj Column: ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ: ಲೋಕದ ನಿಂದನೆಗೆ ಕುಗ್ಗದ ಕನಕರ ಅಪರಿಮಿತ ಭಕ್ತಿ
"ಬೈದರೇನೋ ನಮ್ಮ ನಿಂದಿಸಿ..." ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಸರು, "ಜನರು ನನ್ನನ್ನು ಎಷ್ಟೇ ನಿಂದಿಸಲಿ, ಬೈಯಲಿ; ಅದರಿಂದ ನನಗೇನೂ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನು ಭಗವಂತನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಗ ಲೌಕಿಕ ನಿಂದನೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ತಟ್ಟುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ದಾಸರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿಂದಕರು ‘ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಅಹಂಕಾರ, ಕಣ್ಣೀರು ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಭಗವಂತನೇ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಆಯುಧ ಗಳಂತೆ’ (ಕೈದು ಮಾಡಿ ಮನದ ಕತ್ತಲೆಗಳನು ಕಳೆಯುತಲಿ).
ಯಾರು ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ತಾನಾಗಿಯೇ ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಕೃತಕ ಸನ್ಮಾನಗಳ ಬೆನ್ನೇರಿ ಹೋಗುವುದು ವ್ಯರ್ಥ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿಂದಕರು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಕನಕದಾಸರು ನಿಂದಕ ರನ್ನು "ನಮ್ಮವರು ನಿಂದಕರು" ಮತ್ತು "ವೈದಿಕರು" (ಜ್ಞಾನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು) ಎಂದು ಕರೆಯು ತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗೆ, ಇಂತಹ ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಭಗವಂತನನ್ನೇ ನಂಬಿ ನಡೆದವರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯ ಪಥವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ (ಐದರೊಲವಿನ ಮುಕ್ತಿಪಥವನು) ಎಂದು ಬಾಡದ ಆದಿಕೇಶವನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಯಾರು ನಿಂದಿಸಿದರೂ ( ಹಗುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರೂ) , ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಕಮೆಂಟ್ಗಳು ಬಂದರೂ ನಾವು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತೇವೆ. ಸಮಾಜ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೋ ಎಂಬ ಭಯದಲ್ಲೇ ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದೆ .
ಯಾರೋ ನಮ್ಮನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡಾಗ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವ ಬದಲಿಗೆ, ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು. ಇಂತಹ ನಿಂದಕರಿಗೆ ನಾವು ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಇವರನ್ನು ನಾವು ನಿರ್ಲಕ್ಷ ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಅವರು ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಅವರ ಕುಚೇಷ್ಟೆಯ ಕೆಂಡಕ್ಕೆ ನಾವೇ ಗಾಳಿ ನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೊಗಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಕೃತವಾಗಿ ನೋಡುವ ಮನುಷ್ಯರು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೇಗೆ ಮೇಲೆ ಬರಬೇಕು ಎಂಬ ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಬೇಕು. ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಿ, ನಮ್ಮ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗೆ ನಾವು ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ಎದುರು ನಿಂತರೂ ನಮ್ಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ಕದಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.ಬಾಹ್ಯ ನಿಂದನೆಗಳು ಕೇವಲ ದೇಹ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಗೆ ಸೀಮಿತ, ಆದರೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಮಸಿ ಬಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದಾಗ ನಾವು ಮತ್ತಷ್ಟು ದೃಢವಾಗುತ್ತಾ ಬದುಕಲು ಕಲಿಯುತ್ತೇವೆ.