ವೀಕೆಂಡ್‌ ವಿತ್‌ ಮೋಹನ್
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಉಪಖಂಡದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಟರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಹೆಸರು ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ‘ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ’. ಇಂದಿನ ಬಾದಾಮಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಈ ಸಾಮ್ರಾಟನ ಜೀವನಗಾಥೆ ಕನ್ನಡಿಗರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯು ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಂಶದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ದೊರೆ. ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಪ್ರಥಮ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ್ದರೆ, ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 610ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆತ ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದನೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆತನ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ.
ತಂದೆ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನ ನಿಧನದ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು. ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮಂಗಳೇಶನು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನು. ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ತನ್ನ ಹಕ್ಕಿನ ಸಿಂಹಾಸನದಿಂದ ದೂರವಾಗ ಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದ ಆತ, ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯ್ದು, ಮಂಗಳೇಶನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿ ಕೊಂಡನು. ಈ ಘಟನೆ ಆತನಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಧೈರ್ಯ, ರಾಜಕೀಯ ಜಾಣ್ಮೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Mohan Vishwa Column: ಅಶಾಂತಿಯ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್
ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದದ್ದು ಇಂದಿನ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾದಾಮಿ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ವಾತಾಪಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಣಿವೆಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೋಟೆಯಂತಹ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಬಾದಾಮಿ ಕೇವಲ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಬಲಿಷ್ಠ ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು.
ಶತ್ರುಗಳ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಚಾಲುಕ್ಯರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು. ಬಾದಾಮಿಯ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.
ಬಾದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲುಗಳು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಐಹೊಳೆ ಭಾರತೀಯ ದೇವಾಲಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮೌರ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ ಆತ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಪ್ರಭಾವ ವನ್ನು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಯಾದ ಪುರಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನ ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಚಲನವಲನಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಭೂಸೈನ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ನೌಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ ರಾಜ ಪುಲಿಕೇಶಿ.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ ಉತ್ತರದ ಮಹಾಸಾಮ್ರಾಟ ಹರ್ಷವರ್ಧನನೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ‘ಕನೌಜ್’ ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಹರ್ಷವರ್ಧನನು ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿದ್ದನು.
ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದ ಹರ್ಷನನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ದೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆತನ ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿ, ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಅಜೇಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಆತನ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಪ್ರಬಲ ತಡೆಯಾಗಿ ನಿಂತನು. ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಸಂಘರ್ಷ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ವದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಉತ್ತರದ ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಪಡೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದವು. ಹರ್ಷನ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ತಡೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಈ ವಿಜಯ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಚಾಲುಕ್ಯ ಸೈನ್ಯದ ಸಂಘಟನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಶಕ್ತಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೈನಿಕ ಎದುರಾಳಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಲ್ಲವ ರಾಜವಂಶವಾಗಿತ್ತು.
ಕಾಂಚೀಪುರಂ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಪಲ್ಲವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ದ್ದರು. ‘ಮಹೇಂದ್ರವರ್ಮನ್’ ಪ್ರಥಮ ಪಲ್ಲವ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಪಲ್ಲವರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದನು. ಪಲ್ಲವರ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಕಾಂಚೀಪುರಂವರೆಗೂ ತನ್ನ ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಪಲ್ಲವರನ್ನು ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದನು.
ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಆತನ ಸೈನ್ಯದ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಆ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಪಡೆ, ಆನೆಪಡೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾಳುಪಡೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೋಟೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ನದಿ ದಾಟುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಶತ್ರುಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದು ಸೈನಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆತನಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಅರಿವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ, ಉತ್ತರದ ಗಡಿ, ಪೂರ್ವದ ಸಮುದ್ರತೀರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಪಲ್ಲವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದುದು ಆತನ ಸೈನಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳೊಂದಿಗೂ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿದ್ದವು. ಪರ್ಷಿಯಾದ ಸಾಸಾನಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಟ ಖುಸ್ರೋ ದ್ವಿತೀಯನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚಾಲುಕ್ಯರ ರಾಯಭಾರಿ ಮಂಡಲಿಯೊಂದು ಕ್ರಿ.ಶ.625- 626ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಚೀನಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ‘ಹ್ಯೂಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್’ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದನು.
ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಜನರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅರಸನ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಆಧಾರವೆಂದರೆ ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನ. ಕ್ರಿ.ಶ. 634- 635ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಚನೆಯಾದ ಈ ಶಾಸನವು ಐಹೊಳೆಯ ಮೇಗುತಿ ಜೈನ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಈ ಶಾಸನದ ಕವಿ ರವಿಕೀರ್ತಿ, ಆತ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಂಶಾವಳಿ, ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಸಾಧನೆಗಳು, ವಿವಿಧ ರಾಜರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಆತನ ವಿಜಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮ್ರಾಟನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧ ವಿಜಯಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆತನ ಕಾಲದ ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಆತನ ಪರಂಪರೆ ಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.
ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಮಹತ್ತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆಯಿತು. ರವಿಕೀರ್ತಿಯಂತಹ ಜೈನ ಕವಿಯು ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಕಥೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ, ಉತ್ತರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಾಮ್ರಾಟನ ದಕ್ಷಿಣದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ತಡೆದ, ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಮಹಾನ್ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿ ಆತನನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಆತನ ಸಾಧನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಪ್ರಭಾವಿಸಿವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಜರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅನೇಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಉದಯಿಸಿ ಅಸ್ತಂಗತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಕಾಲದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ನಕ್ಷೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಾಮ್ರಾಟರಲ್ಲಿ ‘ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ’ ಒಬ್ಬ.