ಸಂಪಾದಕರ ಸದ್ಯಶೋಧನೆ
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನನಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತರಗುಪೇಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ರದ್ದಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ ರಘುಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ’ 'A Way into India' ಪುಸ್ತಕ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದ್ಯಾವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತೂಕಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದ್ದನೋ ಏನೋ? ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಕೃತಿ ನನಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಇದು ಭಾರತದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅದರ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕಲಾ ಕೃತಿ. ಭಾರತದ ಹತ್ತು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ರಘುಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ನಿಸ್ಸಂದೇಹ ವಾಗಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ಭಾರತದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಶೈಲಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವಯಂ-ಕಲಿತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕರಾದ ಇವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇವರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್, ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಟೈಮ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ಒಬ್ಬನೇ ಒಂದು ಆನೆ ತಿನ್ನಬಹುದು
1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬಣ್ಣದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಇನ್ನೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತ ದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾಲದ ಅದನ್ನು ಮರುಶೋಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು. ’A Way into India’ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಭಾರತದ ಐಕಾನಿಕ್ ಕಾರು ’ಅಂಬಾಸಿಡರ್’.
ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಕಾರನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಾಹನವಾಗಿ ನೋಡಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ಭಾರತವನ್ನು ನೋಡುವ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನಾಗಿ (Frame) ಬಳಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಕಾರಿನ ಒಳಗೆ ಕುಳಿತು, ಅದರ ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ನೋಡುಗರಿಗೆ ಕಾರಿನ ಒಳಗಿನಿಂದ ಭಾರತದ ಗದ್ದಲ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಆಧುನಿಕತೆಯ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿ ಯಾಗಿ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಗ್ರಾಹಕರು ಭಾರತವನ್ನು ಕೇವಲ ಬಡತನದ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ನೋಡುವು ದನ್ನು ಸಿಂಗ್ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು.
ಕಾರಿನ ಹೊಳೆಯುವ ಮೈಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ದೃಶ್ಯಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ’ಮಲ್ಟಿ-ಲೇಯರ್’ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಹಾದಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರಳುಗಾಡುಗಳವರೆಗೆ, ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಿಂದ ಮುಂಬೈನ ಗಿಜಿಗುಡುವ ರಸ್ತೆಗಳವರೆಗೆ, ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಪಯಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಸಿಂಗ್ ಅವರು ‘ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ಷಣ’ (Decisive Moment) ತತ್ವವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭ ಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದರು. ಕಾರಿನ ಕಿಟಕಿ, ಅದರ ಬಾಗಿಲಿನ ಹಿಡಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿಂಡ್-ಶೀಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ಅವರು ಫ್ರೇಮ್ಗಳಾಗಿ ಬಳಸುವ ರೀತಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆಳವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಇದು ನೋಡುಗರಿಗೆ ‘ನಾನೂ ಆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆ ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಇರುವುದು ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ. ಅವರು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಬದಲು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾರಿನ ಹಿಂದಿನ ಸೀಟಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಪುಸ್ತಕವು 1991ರ ದಶಕದ ಭಾರತದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ವಾಸ್ತವದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಕಾರನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ದೇಶದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಅದಮ್ಯ ಚೇತನವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಆಸಕ್ತರಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವವರಿಗೂ ಒಂದು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಂತಿದೆ.
’ಭಾರತವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರ ರಸ್ತೆಗಳೇ ದಾರಿ’ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕವು ನಮಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ರಘುಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಈ ಮೊದಲು ’ಗಂಗಾ’ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಪುಸ್ತಕ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು ನದಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಾಹಕ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ’ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಕಾರನ್ನೇ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಗಂಗೆ’ ಎಂದು ಪರಿಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.