ವೀಕೆಂಡ್‌ ವಿತ್‌ ಮೋಹನ್
ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಬಂದೂಕು, ಬಾಂಬ್, ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವಲ್ಲ. ಮಾಹಿತಿ, ಸಂವಹನ, ಉಪಗ್ರಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಲಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಯುದ್ಧದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರು ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಪೇಸ್‌ಎಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪಗ್ರಹ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸೇವೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್.
ಜಗತ್ತಿನ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ವೇಗದ ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಸೇವೆ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ನೆರವು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ, ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉಪಗ್ರಹ ಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ದೇಶದ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅವಲಂಬಿತವಾದರೆ, ಆ ದೇಶದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೇನು? ಭಾರತದಂತಹ ವಿಶಾಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಹಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಆದ್ಯತೆ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ದತ್ತಾಂಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ವಿದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅವಲಂಬನೆ, ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಸಂವಹನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ಯಮದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶಾಲವಾದ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Mohan Vishwa Column: ರಾಜ ಗಾಂಭೀರ್ಯದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಅಭಿಮನ್ಯು
ಸ್ಟಾರಲಿಂಕ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಅದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ದರೆ ಅದರ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ; ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿ ಸಿದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯಿಯೆಂದರೆ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೇವಲ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರನ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಶಕ್ತಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಲಭ್ಯವಿರಬೇಕು, ಯಾವ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಈ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ವಿದೇಶಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ಅನುಭವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆ ಎಷ್ಟು ಅಪಾಯ ಕಾರಿ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್ ಕೇವಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮಿಯಲ್ಲ; ಅವರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಸಂವಹನ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಸಂವಹನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ಅನುಭವ ಈ ಆತಂಕವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ, 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ‘ಸ್ಟಾರ್‌ಶೀಲ್ಡ್’ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಡ್ರೋನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದ್ದವು, ಕೆಲವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೈನಿಕ ಘಟಕಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತದಿಂದ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ವಿಫಲವಾದದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿವೆ.
ನಂತರ ಕೆಲವು ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಪುನಃ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿದರೂ, ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೆ ನಿಖರ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೈನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದು ಬಾಹ್ಯ ಸೇವೆಯ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಮಹತ್ವದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅನುಭವದಿಂದ ಸಿಗುವ ಪಾಠ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನೇ ಏಕೈಕ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ದುರ್ಬಲತೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು.
ಶತ್ರು ರಾಷ್ಟ್ರದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳ್ಳುವುದಷ್ಟೇ ಅಪಾಯವಲ್ಲ; ಸೇವಾ ನಿಯಮ ಗಳ ಬದಲಾವಣೆ, ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಫಲ್ಯ ಅಥವಾ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದಲೂ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ದೇಶವು ತನ್ನ ಸೈನಿಕ ಸಂವಹನವನ್ನು ಒಂದೇ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಬಾರದು.
ಪರ್ಯಾಯ ಉಪಗ್ರಹ ಜಾಲಗಳು, ದೇಶೀಯ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ತುರ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳಿವೆ, ಮೊದಲನೆಯದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ.
ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ, ಲಡಾಖ್, ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಅಂತರ್ಜಾಲವು ಸೇನೆಗೆ, ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಅಕ್ರಮ ಜಾಲಗಳು ಅಥವಾ ಶತ್ರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಎರಡನೆಯದು ದತ್ತಾಂಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು, ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉಪಗ್ರಹ ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕದ ದತ್ತಾಂಶ ಎಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಯಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾವ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ದೇಶದ ಕಾನೂನುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೂರನೆಯದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ. ಯುದ್ಧ, ಭಯೋ ತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಭಾರತದ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸೂಕ್ತ ಅಽಕಾರಿಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಉಪಗ್ರಹ ಜಾಲದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರು ವಾಗ, ಅಂತಹ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸ ಬಹುದು ಎಂಬುದು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯ.
ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೇವಲ ಕಂಪನಿಯ ಭರವಸೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಾರದು; ಅದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು, ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪ್ರಭಾವ, ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಪೇಸ್‌ಎP ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕದ ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ವಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧ ಗಳಿವೆ. ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲೆ ಅದರ ದೇಶದ ಕಾನೂನುಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಪರಿಗಣಿಸಲೇ ಬೇಕು. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.
ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ಸ್ವದೇಶಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ಯಮದ ಭವಿಷ್ಯ. ಭಾರತವು ಇಸ್ರೋ ಮೂಲಕ ಉಪಗ್ರಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಈಗ ಖಾಸಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಂಪನಿಗಳು, ಉಪಗ್ರಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ತಂತ್ರeನ ಉದ್ಯಮಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಟಾರ್ ಲಿಂಕ್‌ನಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಸಿಗಬಹುದು. ಆದರೆ ದೇಶೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಅವಲಂಬನೆಗೆ ಸಿಲುಕಬಹುದು.
ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸ್ವದೇಶಿ ಉಪಗ್ರಹ ಜಾಲ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಬೇಕು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ ಸಾಧಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಗುರಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದಂತಹ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವಹನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ಅನುಭವ ವಿದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅಪಾಯಗಳೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಕಾನೂನು, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಅಂತರ್ಜಾಲದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಅದರ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ; ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭದ್ರತೆ. ಭಾರತದ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ನೀತಿಯ ಮೂಲತತ್ವ ಇದೇ ಆಗಿರಬೇಕು.