ಸಂಪಾದಕೀಯ ಸದ್ಯಶೋಧನೆ
ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರವೂ, ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳು ಆಗಾಗ ನೆನಪಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ರೇವನ್ ಲೀಲಾನಿಯವರ ‘ಲಸ್ಟರ್’ (Luster) ಕಾದಂಬರಿಯ I'm good, but not good enough, which is worse than simply being bad ಎಂಬ ಮಾತು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರವೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಇದು ನಮ್ಮ ಆಂತರ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.
ಇದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಯಂ-ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿ. ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಮೊಲ್ನಾರ್ ಅವರ Today, like yesterday, so call it tomorrow ಎಂಬ ಸಾಲಿನಂತೆಯೇ, ಈ ವಾಕ್ಯವೂ ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದ, ಅತಂತ್ರವಾದ ‘ನಡುವಿನ ತಾಣ’ವನ್ನು (the space between) ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಅಂತರ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಂತರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದಂತೆ. ‘ಎ’ ಹಂತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ‘ಬಿ’ ಹಂತವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕಾಲ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತಬ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋತವನಿಗೆ ಆ ಸೋಲಿನ ಒಂದು ಮುಕ್ತಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನೇನೂ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ‘ಸಾಧಾರಣಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿದ್ದು, ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿರುವ’ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ವಿಚಿತ್ರವಾದದ್ದು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯೇ ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಆತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭರವಸೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಈ ಸಾಲನ್ನು ಅಷ್ಟೊಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಂಡರ್ಲೈನ್ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಲೀಲಾನಿಯವರ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ‘ಕೆಟ್ಟದಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಕಷ್ಟ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಆಧುನಿಕ ಬದುಕಿನ ಕಟು ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿರಾಳತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ತು ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೀವೂ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ‘ಸಾಕಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯವನಲ್ಲ’ (not good enough) ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಭಾರ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ನೀವು ಗುರಿಯ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮುಗ್ಗರಿಸುವ ದುರಂತ ನಾಯಕನಾಗುತ್ತೀರಿ. ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಸೋಲು ವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಿಕ್ಷೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಮೊಲ್ನಾರ್ ಅವರ ಕಾಲದ ಬಗೆಗಿನ ಸಾಲು ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಜಡತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ‘ನಿನ್ನೆಯಂತೆಯೇ ಇಂದು, ಹಾಗಾಗಿ ನಾಳೆ ಎಂದೇ ಕರೆಯೋಣ’ ಎನ್ನುವಾಗ ಕಾಲದ ನೈಜ ಹರಿವು ನಿಂತುಹೋಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಗತಕಾಲ, ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ನಡುವಿನ ಗಡಿಗಳು ಅಳಿಸಿಹೋಗಿವೆ. ದಿನಗಳು ಉರುಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಲೀಲಾನಿಯವರ ಸಾಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಂತರವನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ, ಮೊಲ್ನಾರ್ ಅವರ ಸಾಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಚಲನಹೀನತೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ವಾಕ್ಯಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿರುವ ಅದೃಶ್ಯ ಪಂಜರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ‘ನಡುವಿನ ತಾಣ’ವು ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ರಂಗಭೂಮಿ.
ಕಲೆಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣತೆಗೆ ಮನ್ನಣೆಯಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೋ ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರತಿಭೆಯಿರಬೇಕು, ಇಲ್ಲವೇ ಕಟು ನಿರಾಕರಣೆಯಿರಬೇಕು. ಅರ್ಧಂಬರ್ಧ ಪ್ರತಿಭೆಯುಳ್ಳ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ತನ್ನ ಮಿತಿಗಳ ಅರಿವು ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ದರ್ಶನ ಆತನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನಿಲುಕುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೈಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಅರಿವೇ ಆತನಿಗೆ ಶಾಪವಾಗುತ್ತದೆ. ತಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಲಾರೆ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕನಲ್ಲ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆ- ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ನಲುಗುವುದೇ ಈ ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯ ದುರಂತ. ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಈ ನಿಲುಗಡೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೋಲು ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಆರಂಭದ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ‘ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿರುವುದು’ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ದೂಡುತ್ತದೆ. ‘ಇನ್ನಷ್ಟು ಶ್ರಮಪಟ್ಟರೆ ಸಿಗಬಹುದೇನೋ’ ಎಂಬ ಆಸೆ ಆತನನ್ನು ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಬದುಕನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸದ, ಹಾಗೆಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡಲು ಬಿಡದ ಒಂದು ವಿಷವರ್ತುಲ. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದಿರುವುದು ಲೇಖಕಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಬರವಣಿಗೆಯ ತಾಕತ್ತು.