ಗಂಟಾಘೋಷ
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ವಿಕಸನವೂ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಎಡಪಂಥೀಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಚಿಂತನೆ ಆಧಾರಿತ ರಾಜಕೀಯ ಬಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಒಂದು ದೀರ್ಘ ರಾಜಕೀಯ ಯಾತ್ರೆಯ ಫಲ.
ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚುನಾವಣೆಗಳು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರ ಬದಲಾವಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅವು ಚಿಂತನೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಧೋರಣೆ, ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಕೀಯ ಮನೋಭಾವದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವ ಕ್ಷಣಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಬೆಳೆದ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದ ಕ್ಷಣವೂ ಅಂತಹದೇ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸ ಬಹುದು.
ಒಮ್ಮೆ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ನ ಕೋಟೆ, ಬಳಿಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದದ ಗಢ, ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಹಿಂದುತ್ವ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಅಸಾಧ್ಯ ನೆಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜಕೀಯ ಘಟನೆಯಲ್ಲ. ಅದು ದಶಕಗಳ ಸಂಘರ್ಷ, ಸಂಘಟನೆ, ತಾತ್ವಿಕ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಬದಲಾವಣೆ ಯ ಪ್ರತಿಫಲ.
ಬಂಗಾಳ, ಚಿಂತನೆಗಳ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಲ್ಲ. ಅದು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕ್ರಾಂತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳ ನೆಲ. ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್, ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್, ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ, ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಮುಂತಾದ ಮಹನೀಯರು ಹುಟ್ಟಿದ ನೆಲವೇ ಬಂಗಾಳ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚಳವಳಿ ಬಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಸುಮಾರು 34 ವರ್ಷ ಗಳ ಕಾಲ ಕಮ್ಯುನಿ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸಿ) ನೇತೃತ್ವದ ಎಡಪಂಥೀ ಯ ಸರಕಾರ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು. ನಂತರ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ನೇತೃತ್ವದ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಯಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಬಿಜೆಪಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಅನೇಕರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆನಿಸಿತ್ತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Gururaj Gantihole Column: ಆಧುನಿಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಾಹುಲಿಯ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ನಾಯಕತ್ವ
ಅದರಲ್ಲೂ ಸಿಂಗೂರು ಚಳವಳಿಯಿಂದ ಟಿಎಂಸಿ ಬೆಳೆದ ಪರಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಾಯ. ಒಮ್ಮೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳ ನೆಲ, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರ ತವರೂರು, ಎಡಪಂಥೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದ ಈ ರಾಜ್ಯ, ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸೆ, ಬೀದಿ ಸಂಘರ್ಷ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿವಾದಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ಎಂದರೆ ಸಿಂಗೂರು ಮತ್ತು ನಂದಿಗ್ರಾಮ ಚಳವಳಿ ಗಳು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣವು ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ, ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಡರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಾಢವಾಯಿತು ಎಂಬ ಟೀಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.
ಟಾಟಾ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಗೂರು ಚಳವಳಿ: 2006ರಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ತನ್ನ ನ್ಯಾನೋ ಕಾರು ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಹೂಗ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂಗೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು. ಆಗ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್) ನೇತೃತ್ವದ ಎಡಪಂಥೀಯ ಸರಕಾರ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸರಕಾರ ಇದನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಸಾವಿರಾರು ರೈತರು ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಕೃಷಿಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಜೋರಾಯಿತು.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆದ ಈ ಹೋರಾಟ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯದ ದಿಕ್ಕನೇ ಬದಲಿಸಿತು. ರೈತರ ಹಕ್ಕು, ಭೂ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ದೊಡ್ಡ ಜನಾಂ ದೋಲನ ನಿರ್ಮಿಸಿತು.
ಸಿಂಗೂರು ಮತ್ತು ಬಳಿಕದ ನಂದಿ ಗ್ರಾಮ ಹೋರಾಟಗಳು ಎಡಪಂಥೀಯ ಸರಕಾರದ ನೈತಿಕ ಬಲ ಕುಂದಿಸಿದವು. 34 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ್ದ ಎಡಪಂಥೀ ಯರು ಜನಪರ ಸರಕಾರ ಎಂಬ ಇಮೇಜ್ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ವಿವಾದ, ಪೊಲೀಸ್ ದಮನ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಅವರ ಜನಾಧಾರ ಕುಸಿಯ ತೊಡಗಿತು.
2011ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಭಾರೀ ಜಯಗಳಿಸಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಇದು ಕೇವಲ ಸರಕಾರ ಬದಲಾವಣೆ ಅಲ್ಲ; ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯ ಮನೋಭಾವದ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಹಲವಾರು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಎಡ ಪಂಥೀಯ ಕ್ಯಾಡರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೇ ನಂತರ ತೃಣಮೂಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.
ಪಕ್ಷ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ, ನೆಲಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಧಾನಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದು ವರಿದವು ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿ ಬಂದಿತು.
ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸೆಯ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ: ತೃಣಮೂಲ ಸರಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ, ಬಿಜೆಪಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ, ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಎಸೆತ, ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಬೆದರಿಕೆ, ಪಕ್ಷ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒತ್ತಡ ಇಂತಹ ಆರೋಪಗಳು, ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹಲವು ಜಿಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೀರ್ಬೂಮ, ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್, ಉತ್ತರ 24 ಪರಗಣಾ, ಕೂಚ್ ಬಿಹಾರ್, ನಂದಿ ಗ್ರಾಮ ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಸಂಘಟನೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಎಡಪಂಥೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳ ಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಂಘದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ಆದರೂ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹಿಂಸೆ, ರಾಜಕೀಯ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿರೋಧವನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿ ದರು. ಬಿಜೆಪಿಯು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಇದೇ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಘಟನಾ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.
ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಬಿಜೆಪಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ವಿಧಾನಸಭೆ ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ. ಆದರೆ, 2014ರ ನಂತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗತೊಡಗಿತು. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು, ಹಾಗೂ ತೃಣಮೂಲ ಸರಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚಿದ ಅಸಮಾಧಾನ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದವು. ಹಿಂದೂ ಮತಗಳ ಏಕೀಕರಣ, ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭದ್ರತೆ, ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆ, ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸೆ, ಹಾಗೂ ಬಂಗಾಳದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಬಲವಾಗಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. 2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಮತ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗಲೇ ಬಂಗಾಳ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ದೇಶಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು.
ಅಸಾಧ್ಯವನ್ನು ಸಾಧ್ಯ ಮಾಡಿದ ಸಂಘಟನೆ: ಬಿಜೆಪಿಯ ಬಂಗಾಳ ವಿಜಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರವಲ್ಲ; ಅದು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ತಳಮಟ್ಟದ ಹೋರಾಟ. ಗ್ರಾಮ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆ, ಯುವಕರ ಸೆಳೆತ, ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ನಾಯಕತ್ವದ ನಿರಂತರ ಗಮನ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಕ್ಷದ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಯಾಡರ್ ರಾಜಕೀಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ತನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿತು.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯದ ಪುನರುತ್ಥಾನ: ಬಿಜೆಪಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಗಳನ್ನೇ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ, ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್, ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಮುಂತಾದ ನಾಯಕರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಬಂಗಾಳದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಮತ್ತೆ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಬಂಗಾಳದವರೇ ಆಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘ ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. ಇದೇ ಪಕ್ಷ ಮುಂದೆ ಬಿಜೆಪಿ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು.
ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ: ಬಿಜೆಪಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ದ್ವಿಧ್ರುವೀಯವಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಎಡಪಂಥೀಯರು ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಈಗ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ತೃಣಮೂಲ ನಡುವೆ ನೇರ ಪೈಪೋಟಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ, ಎಡಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯ ದುರ್ಬಲ ವಾಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಭಾವ ಬಂಗಾಳ ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಹಿಂದುತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭ ವಾಯಿತು.
ಬಿಜೆಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ: 2014ರ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಹಿಂದಿನ ಎಡಪಂಥೀಯ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಒಂದು ಭಾಗ ಬಿಜೆಪಿ ಕಡೆ ತಿರುಗಿತು. 2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ, ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯ ನೇರವಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ವಿರುದ್ಧ ತೃಣಮೂಲ ಎಂಬ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿತು. ಈ ಅವಽಯಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ಹತ್ಯೆಗಳು, ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಘರ್ಷಣೆ, ಚುನಾವಣೆ ನಂತರದ ಹಿಂಸೆ, ಪಕ್ಷ ಕಚೇರಿಗಳ ಧ್ವಂಸ, ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯಂತಹ ಇತ್ಯಾದಿ ಘಟನೆಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರವೇಶ, ರಾಜ್ಯ-ಕೇಂದ್ರ ಘರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಘ ರ್ಷಗಳು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾದವು.
ತೃಣಮೂಲ ಸರಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವಾರು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ ಹಗರಣ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪ್ರಕರಣ, ಗೋವು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಪ್ರಕರಣ, ಕಟ್ ಮನಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇವು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದಗಳಾದವು. ಕೆಲ ತೃಣಮೂಲ ನಾಯಕರ ಬಂಧನ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕ್ರಮಗಳು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಾವುಗೊಳಿಸಿದವು.
ಆರ್ಜಿಕರ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಕರಣ: ಬಂಗಾಳ ಸರಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಸಮಾ ಧಾನವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆರ್ಜಿಕರ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣ. ಈ ಘಟನೆ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಆಕ್ರೋಶ ಉಂಟುಮಾಡಿತು.
ವೈದ್ಯರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದುವು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಸರಕಾರವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದವು.ಈ ಪ್ರಕರಣ ಒಂದು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮೀರಿಸಿ, ಮಹಿಳಾ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಭದ್ರತೆ, ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯವು ಭಯ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟವಾಗಿ ರೂಪು ಗೊಂಡಿತು. ಇಂದಿನ ಬಂಗಾಳ ರಾಜಕೀಯವು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ ವಿರುದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ, ಕ್ಯಾಡರ್ ರಾಜಕೀಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಘಟನೆ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತು ವಿರುದ್ಧ ರಾಜಕೀಯ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಇವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ವಾಗಿದೆ.
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ದೇಶದ ತುಂಬ ಮಮತಾ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಾಂಗ್ಲಾ ನುಸುಳುಖೋರರನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದ್ದೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸಲು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಬುನಾದಿಯಾಯಿತು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಏರಿಕೆಯು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಎಡಪಂಥೀಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಚಿಂತನೆ ಆಧಾರಿತ ರಾಜಕೀಯ ಬಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಒಂದು ದೀರ್ಘ ರಾಜಕೀಯ ಯಾತ್ರೆಯ ಫಲ.
ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಕ್ಷದ ವಿಜಯವಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಸಮೀಕರಣಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಬಂಗಾಳದ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ ವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಿಜೆಪಿ ಏರಿಕೆಯು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಘಟನೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.