ಒಂದೊಳ್ಳೆ ಮಾತು
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪದ ಮೇರುಕೃತಿಯೊಂದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲ್ಪಿ ಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ನೆನಪಿ ಸುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಉಳಿ, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವರು ಇಂತಹ ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ದಾರಾ ಸುರಂನಲ್ಲಿರುವ ‘ಐರಾವತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ’ವು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರದೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
1166ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಎರಡನೇ ರಾಜರಾಜ ಚೋಳನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಯುನೆಸ್ಕೊ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ‘ಸಂಗೀತ ದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು’ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಅದರ ಕಾರಣ ತಿಳಿದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನೀವು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಡುತ್ತೀರಿ.
ದೇವಾಲಯದ ಬಲಿಪೀಠ ಮತ್ತು ನಂದಿ ಮಂಟಪದ ಬಳಿ ಇರುವ ಏಳು ಸುಂದರವಾದ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಗಳು ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಮೆಲ್ಲನೆ ತಟ್ಟಿದಾಗ, ಪ್ರತಿ ಯೊಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಮೂಲ ಸ್ವರಗಳಾದ ‘ಸ, ರಿ, ಗ, ಮ, ಪ, ದ, ನಿ’ ಎಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ನಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಧಿಸಿದರು? ಎಂದು ಹುಡುಕಾಡಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಉತ್ತರ ಇದು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Roopa Gururaj Column: ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ಭಾವನಾ ಕಾಂತ್: ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಗೆದ್ದ ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುತ್ರಿ
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ದಾಖಲೆಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಏಕಶಿಲೆಯ ‘ಗ್ರಾನೈಟ’ನಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತ ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲು ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಗಿದ್ದು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಗುಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯವೆಂದರೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಗ್ರಂಥಗಳಾದ ‘ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ’ದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾದ ನಿಖರವಾದ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯೂನಿಂಗ್.
ಚೋಳರ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಉದ್ದ, ಅಗಲ, ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮೂಲಕ ನಿಖರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಕಠಿಣವಾದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಂಪನಗಳನ್ನು (resonant frequencies) ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.
ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಈ ಅದ್ಭುತ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪವು ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಕುತೂಹಲದಿಂದಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಪ್ರವಾಸಿ ಗರು ಸಂಗೀತದ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಗಳ ಮೇಲೆ ಓಡಾಡಿ, ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಒರಟಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ.
ಇಂದು, ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಅಳಿದುಳಿದ ನಾದದ ಗುಣವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗ್ರಿಲ್ ಅಳವಡಿಸಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿದೆ. ದಾರಾಸುರಂನ ಈ ಸಂಗೀತದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತವೆ.
ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ವಿeನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಅವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹಾಸು ಹೊಕ್ಕಾಗಿದ್ದವು. ದೇವಾಲಯವು ಕೇವಲ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣಿತ, ದೃಷ್ಟಿಭ್ರಮೆಗಳು (optical illusions) ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೀವಂತ ವಿಶ್ವಕೋಶವಾಗಿತ್ತು.
ಐರಾವತೇಶ್ವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಕೇವಲ ಕಲ್ಲು ಕುಟಿಗ ರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆಳವಾದ ನಾದದ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ದೈವತ್ವದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದ ಬಹುಮುಖಿ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಾಗಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇವಲ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಅಥವಾ ಫೇಸ್ಬುಕ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುವ ಮೊದಲು, ನಾವು ಅದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರeಪೂರ್ವಕ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಬಯಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗಳಿದ್ದಂತೆ. ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವೂ ಬೆರಗಾಗು ವಂತಹ ಲೋಹಶಾಸ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಶಬ್ದವಿಜ್ಞಾನದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ನಾವು ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು. ಕೇವಲ ಶಬ್ದ ಕೇಳಲು ಸಂಗೀತದ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷ ಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಸರು ಕೆತ್ತುವುದು- ಇಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳು ಜ್ಞಾನ ವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಗತಕಾಲದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಆಳವಾದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿ ನೋಡಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸು ವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರಾಗಿರದೆ, ಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಕರಾಗಿ ನಾವು ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಜರಾಮರಗೊಳಿಸಿದ ಆ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಗೆ ನಾವು ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವವಾಗುತ್ತದೆ.