ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನ
ಕೆ.ವಿ.ಚಂದ್ರಮೌಳಿ
ಮೋಹನ್ ವಿಶ್ವ ಅವರು ‘ಇಂಧನ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಯುಪಿಎ ವರ್ಸಸ್ ಎನ್'ಡಿಎ’ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ತಮ್ಮ ಅಂಕಣ ಬರಹದಲ್ಲಿ (ಮಾ.14) ಭಾರತದ ಇಂಧನ ನೀತಿಯನ್ನು ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಲೇಖನವನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಓದಿದಾಗ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮತೋಲನದ ಹಾಗೂ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಇಂಧನ ನೀತಿಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಮನಿಸದೇ, ಎನ್ಡಿಎ ಸರಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಂಸಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಲೇಖನ ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸು ವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಂಥ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾತೈಲದ ಬೆಲೆಗಳ ಏರಿಳಿತ, ದೇಶೀಯ ತೆರಿಗೆ ರಚನೆ, ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಅವಧಿ ಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊ ಳ್ಳಲಾದ ಹಲವಾರು ಮೂಲಭೂತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: K V Chandramouli Column: ಮೌನವೇ ? ತಂತ್ರವೇ ? ವಿವೇಕವೇ ? ಭಾರತದ ನಿಲುವಿನ ಅರ್ಥವೇನು ?
- ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ (2004-2014)
2004ರಿಂದ 2014ರವರೆಗೆ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ ಅವಧಿ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾತೈಲದ ಬೆಲೆಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡವು ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾರಲ್ಗೆ ಸುಮಾರು 140 ಡಾಲರ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದವು.
ಭಾರತ ತನ್ನ ಇಂಧನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಆಮದುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಈ ಏರಿಕೆಯು ದೇಶೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು.
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಚ್ಚಾತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಒಟ್ಟು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಬಳಕೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇ.40-45ರಷ್ಟು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯು ಕೃಷಿ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು.
ಈ ಸವಾಲಿನ ಸಂದರ್ಭದ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಬೆಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಜಾರಿಗೆ ತರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಇಂಧನ ನಿರ್ವಹಣಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಸರಕಾರವು ಕೃಷಿ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣದ ಬೆಲೆಭಾರ ಬೀಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಆಹಾರ ದರ ಏರಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚದ ಸ್ಥಿರತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೂ ಕ್ರಮೇಣ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (2010) ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಆರಂಭಗೊಂಡವು.
ಇದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಲೆಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಯು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಇಂಧನ ನೀತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಆಧಾರಿತ ನೀತಿ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದ ನಡುವೆ ದೇಶೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಮತೋಲನದ ನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು.
- ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು
ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರವನ್ನು ‘ಕೇವಲ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಆಧಾರಿತ ಸರಕಾರ’ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಂಥ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿ ಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಅವಽಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುಪಿಎ ಕಾಲವನ್ನು ಕೇವಲ ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಮೀಕರಿಸುವುದು ಸಮಗ್ರ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನವಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಇಂಧನ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಂಥ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ನೆಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ
2010ರಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸರಕಾರದ ನೇರ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಚ್ಚಾತೈಲದ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ದೊರೆಯಿತು ಮತ್ತು bಛ್ಟಿಛ್ಚಿಟqಛ್ಟಿqs ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
2008-09ರಲ್ಲಿ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಟ್ಟು bಛ್ಟ್ಟಿಛ್ಚಿಟqಛ್ಟಿqs ಸುಮಾರು 1.03 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರು. ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸುಧಾರಣೆ ಯಾಗಿತ್ತು. ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್’ (ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಮಾರಾಟ ಕಂಪನಿ), ‘ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ’ (ಪ್ರಮುಖ ರಿಫೈನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ) ಮತ್ತು ‘ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ’ (ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತೈಲ ವಿತರಣೆ ಸಂಸ್ಥೆ) ಈ ಮೂರು ಕಂಪನಿಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ಭಾರತದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.90ರ ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಸುಧಾರಣೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಪಾಲು ಸುಮಾರು ಶೇ.40-45ರಷ್ಟು ಇರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರ ಕ್ರಮೇಣ ಸುಧಾರಣೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು.
2013ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 0.50 ರು.ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿ ಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಭಾರ ನಿಧಾನ ವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭ ವಾಯಿತು.
ನಂತರ 2014ರಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಗಿ ನಂತರದ ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸುವುದು, ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
- ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅರ್ಥ
ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಇಂಧನ ನೀತಿಯನ್ನು ‘ಅತಿಯಾದ ಸಬ್ಸಿಡಿ’ ಎಂದು ಟೀಕಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯುಪಿಎ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
? ರೈತರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ
?ಸರಕು ಸಾಗಣೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ನಿಯಂತ್ರಣ
? ದರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು (inflation) ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು
ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಭಾರ ಎಂದು ವಿವರಿಸುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅದು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ದೇಶೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರ ಅನುಸರಿಸಿದ ಮ್ಯಾಕ್ರೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಮತೋಲನದ ನೀತಿ ಆಗಿತ್ತು.
4.ಎನ್ಡಿಎ ಕಾಲದ ತೆರಿಗೆ ರಚನೆ
ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್ಡಿಎ ಸರಕಾರದ ಇಂಧನ ನೀತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಂಥ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ರಚನೆಯ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸದೇ ಹೋಗುವುದು ಸಮತೋಲನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ 2014ರ ನಂತರ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮುಂದು ವರಿದರೂ, ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ವಿಧಿಸಿದ ಎಕ್ಸೈಸ್ ಡ್ಯೂಟಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು.
ಅಂದರೆ 2014ರಿಂದ 2020ರವರೆಗೆ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮೇಲಿನ ಕೇಂದ್ರದ ತೆರಿಗೆ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾತೈಲದ ಬೆಲೆಗಳು 2014ರ ನಂತರ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 100 ಡಾಲರ್ ಮಟ್ಟದಿಂದ 40-60 ಡಾಲರ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದವು.
ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡಿತ ದೊರೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ತೆರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಂಥ ಲಾಭ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಈ ತೆರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಸರಕಾರದ ಇಂಧನ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯವೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಯಾಯಿತು.
ಅಂದರೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯವು ಸುಮಾರು 3 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಕೇವಲ ಬೆಲೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಚಾರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತೆರಿಗೆ ರಚನೆಯ ಪರಿಣಾಮ ವನ್ನು ಸಹ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಈ ಅಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಎನ್ಡಿಎ ಸರಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕಪರ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವುದು ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮೋಹನ್ ವಿಶ್ವ ಅವರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಎನ್ಡಿಎ ಸರಕಾರದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಂಥ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಾಗಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ಇತಿಹಾಸಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ನೀತಿ ನಿರಂತರತೆ (mಟ್ಝಜ್ಚಿqs ಟ್ಞಠಿಜ್ಞ್ಠಿಜಿಠಿqs) ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ರಚನೆಯಂಥ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮುಕ್ತ ಗೊಳಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ 2010ರಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಅವಧಿಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಲ್ಪ ಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ತಿರುವಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ* bಛ್ಟಿಛ್ಚಿಟqಛ್ಟಿqs* ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ದಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಯಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳದೆ, ಇಂಧನ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ನಂತರದ ಅವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸುವುದು ಇತಿಹಾಸಾತ್ಮಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಅವಧಿಯ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. 2013ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ಬೆಲೆ ಯನ್ನು ಸುಮಾರು 0.50 ರು.ನಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಭಾರವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರ ಅನುಸರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಕ್ರಮವೇ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಮುಕ್ತ ಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸುಧಾರಣೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಗಮನಿಸದೇ ಅದರ ಅಂತಿಮ ಹಂತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒತ್ತಿಹೇಳುವುದು ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮೂರನೆಯ ದಾಗಿ, ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆಗಳ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು. 2014ರ ನಂತರ ಕೇಂದ್ರದ ಎಕ್ಸೈಸ್ ತೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳ ಅಂತಿಮ ಗ್ರಾಹಕ ದರದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ ಮೇಲ್ಕಂಡ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ಇಂಧನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮತೋಲನದ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಾಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಯುಪಿಎ ಅವಧಿ ಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಅವಧಿಯ ತೆರಿಗೆ ನೀತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇ ಭಾರತದ ಇಂಧನ ನೀತಿಯ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.
5. ಸಮಗ್ರ ಹೋಲಿಕೆ
ಭಾರತದ ಇಂಧನ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ವಿವಿಧ ಸರಕಾರಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುಪಿಎ ಮತ್ತು ಎನ್ಡಿಎ ಸರಕಾರಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಸು ವಾಗ ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವ ವಿಧಾನ, ಬೆಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.
ಭಾರತದ ಇಂಧನ ನೀತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಅವಧಿಯು ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. 2010ರಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ,
2013ರಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ನೀಡುವಂಥ ಕ್ರಮಗಳು ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ದೃಢವಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ.
ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರ ಒಂದು ಕಡೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ಕ್ರಮೇಣ ಸಾಗುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣದ ಹೊರೆ ಬೀಳದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತು.
ಇದರಿಂದ ಕೃಷಿ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳ ಪರಿಣಾಮ ವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿದ ತೆರಿಗೆ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಗ್ರಾಹಕ ದರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ವಾಗಿದೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಭಾರತದ ಇಂಧನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಇಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಅವಽಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.ಒಟ್ಟಾರೆ ನೋಡಿದರೆ, ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದು ಅಲ್ಲ; ಅದು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.
ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು ಇತಿಹಾಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಾಸ್ತವಿ ಕತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂ ಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತದ ಇಂಧನ ನೀತಿಯ ಅಭಿವೃ ದ್ಧಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಸಂರಚ ನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
(ಬಾಯ್ಲರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿವೃತ್ತ
ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರು)