ಸಂಪಾದಕೀಯ ಸದ್ಯಶೋಧನೆ
ಮೊನ್ನೆಯ ನನ್ನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ‘ಷಡ್ರಸೋಪೇತ’ ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಈ ಪದದ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಶಬ್ದ. ಇದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ‘ಷಟ’ (ಆರು) + ‘ರಸ’ (ರುಚಿ/ಭಾವ) + ‘ಉಪೇತ’ (ಕೂಡಿರುವ ಅಥವಾ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ) ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಆರು ಬಗೆಯ ರಸಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವಂಥದ್ದು ಎಂದರ್ಥ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಇದನ್ನು ‘ಷಡ್ರಸೋಪೇತ ಭೋಜನ’ ಅಥವಾ ಆರು ರುಚಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಊಟ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಕೇವಲ ನಾಲಿಗೆಯ ರುಚಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಆರೋಗ್ಯ, ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಜೀವನದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ಚಿಕಾಗೋದ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿದ ಹವ್ಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು !
ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಾದ ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಯೊಂದು ವಸ್ತುವೂ ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ (ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ) ಮಾಡಲ್ಪ ಟ್ಟಿದೆ. ನಮ್ಮ ನಾಲಗೆಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಆರು ರಸಗಳು ಸಹ ಈ ಪಂಚಭೂತಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆ ಯಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗಿವೆ.
ನಾವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಆರೂ ರಸಗಳು ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರುವ ತ್ರಿದೋಷಗಳು (ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫ) ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆ ಆರು ರಸಗಳು ಯಾವುವೆಂದರೆ, ಸಿಹಿ, ಹುಳಿ, ಉಪ್ಪು, ಖಾರ, ಕಹಿ ಮತ್ತು ಕಷಾಯ ರಸ (ಒಗರು). ಭಾರತೀಯ ಹಬ್ಬ ಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ‘ಯುಗಾದಿ’ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ನಾವು ತಯಾರಿಸುವ ‘ಬೇವು-ಬೆಲ್ಲ’ ಅಥವಾ ‘ಯುಗಾದಿ ಪಚ್ಚಡಿ’ ಈ ಷಡ್ರಸಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ.
ಬೇವು (ಕಹಿ) - ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳು, ಬೆಲ್ಲ (ಸಿಹಿ) - ಜೀವನದ ಸುಖಗಳು, ಮಾವಿನಕಾಯಿ (ಹುಳಿ) - ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳು, ಉಪ್ಪು (ಲವಣ) - ಜೀವನದ ಉತ್ಸಾಹ, ಮೆಣಸು/ಖಾರ (ಕಟು) - ಕೋಪ ಅಥವಾ ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ/ಬೇವಿನ ಹೂವು (ಒಗರು) - ಬೇಸರದ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಸಂದರ್ಭಗಳು. ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಆರೂ ರುಚಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸವಿಯುವ ಮೂಲಕ, ‘ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸುಖ-ದುಃಖ, ಕಷ್ಟ-ನಷ್ಟಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಾವು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ತತ್ವವನ್ನು ಈ ಷಡ್ರಸೋಪೇತ ಆಹಾರ ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಾಳೆ ಎಲೆ ಊಟದ ಬಡಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶಿಸ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ (ಹುಳಿ, ಖಾರ), ಚಟ್ನಿ (ಒಗರು, ಕಹಿ) ಇದ್ದರೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನ್ನ, ಪಲ್ಯ, ಪಾಯಸ (ಸಿಹಿ) ಇರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲು ಸಿಹಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಖಾರ-ಹುಳಿಗಳನ್ನು ಸವಿದು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಅಥವಾ ಒಗರು ಮಿಶ್ರಿತ ತಾಂಬೂಲದೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮುಗಿಸುವುದರ ಹಿಂದೆ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸೂತ್ರ ಅಡಗಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಷಡ್ರಸೋಪೇತ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೇವಲ ಅಡುಗೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕ ಅಥವಾ ಕಥೆ ಓದುಗನಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆನಂದ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ ಅದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ರಸಗಳಿದ್ದರೆ (ನವರಸ ಗಳು), ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆರು ರಸಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಯಾರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸುಖ (ಸಿಹಿ) ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅವರಿಗೆ ಬದುಕಿನ ನೈಜ ಮೌಲ್ಯ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕಷ್ಟ (ಕಹಿ), ಸವಾಲುಗಳು (ಖಾರ), ನಿರಾಸೆಗಳು (ಒಗರು) ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅತಿಯಾದ ಸಿಹಿ ಹೇಗೆ ರೋಗ ತರುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಸುಖ ಸೋಮಾರಿತನ ತರುತ್ತದೆ. ಕಹಿ ಮತ್ತು ಖಾರದಂಥ ಕಠಿಣ ಅನುಭವಗಳೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಇಂದಿನ ‘ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್’ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇವಲ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ರಸಗಳಿಗೆ (ಸಿಹಿ, ಉಪ್ಪು, ಖಾರ) ಮಾತ್ರ ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದೇವೆ. ಬೇಕರಿ ತಿಂಡಿಗಳು, ಪಿಜ್ಜಾ, ಬರ್ಗರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಹಿ ಮತ್ತು ಒಗರು ರಸಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗಿವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ವಾಗಿಯೇ ಇಂದು ಮಧುಮೇಹ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಬೊಜ್ಜಿನಂಥ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಹೇಳಿದ ‘ಷಡ್ರಸೋಪೇತ’ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಾವು ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ ವಾಗಿದೆ.