ವಿನುತಾ ಹೆಗಡೆ ಶಿರಸಿ
ದೇಶಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಾದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಕಡೆಗಣನೆ
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೀಪ, ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳ ಬದುಕು ಕತ್ತಲೆ
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದರೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಷ್ಟೂ ಕಾಣುವ ದಟ್ಟ ಕಾಡು, ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಂತೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು. ಆದರೆ, ಇದೇ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಶಾಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಕಾಡತೊಡಗಿದೆ.
ದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆ, ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಗತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ನೀಡಿದ ತ್ಯಾಗ ಅಪ್ರತಿಮ. ಆದರೆ, ಈ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ಯ ಮಹಾಯಾಗಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಆಹುತಿ ನೀಡಿದ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ಇಂದು ಸ್ವಂತ ನೆಲದಲ್ಲೇ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿ, ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಹೋರಾಡುವಂತಾಗಿರುವುದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಟು ವಾಸ್ತವ.
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಲವು ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ. ಕಾಳಿ ಮತ್ತು ಶರಾವತಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ನೀಡಿದರೆ, ಕೈಗಾ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ದೇಶದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಇನ್ನು ಕಾರವಾರದ ‘ಸೀಬರ್ಡ್’ ನೌಕಾನೆಲೆ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೌಕಾ ನೆಲೆಯಾಗಿ ದೇಶದ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
ಆದರೆ, ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಕರಾಳ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ ‘ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸು ವಿಕೆ’. ಈ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಾಳಿದ ಭೂಮಿ, ನೆಟ್ಟ ಮನೆ, ನಂಬಿದ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬೀದಿಪಾಲಾ ದವು. ಯೋಜನೆಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಗಳು ನೀಡಿದ ಭರವಸೆಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಸೀಬರ್ಡ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ನೋವು: ನೌಕಾನೆಲೆಗಾಗಿ ಭೂಮಿ ನೀಡಿದ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯ ಭೂಮಿ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಯೋಜನೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಮೊದಲ ಹಂತದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇ ಇನ್ನೂ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ.
ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಕೊರತೆ: ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ದಶಕಗಳು ಕಳೆದರೂ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ‘ಹಕ್ಕುಪತ್ರ’ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲಾಗದೆ, ಕೃಷಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸ ಲಾಗದೆ ಸ್ವಂತ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಅತಿಕ್ರಮಣದಾರರಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಹಳೆಯ ಗಾಯಗಳು ಇನ್ನೂ ಮಾಸದ ಮುನ್ನವೇ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳ ತೂಗುಗತ್ತಿ ನೇತಾಡುತ್ತಿದೆ. ಕಾರವಾರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಂದರು ವಿಸ್ತರಣೆ (ಸಾಗರಮಾಲಾ ಯೋಜನೆ), ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರರು ಹಾಗೂ ರೈತರ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಿವೆ.
ಬಂದರು ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುವ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗಿದ್ದರೆ, ನದಿ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವ ಆತಂಕವಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯಾರಿಗೆ? ಯಾರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ?
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ‘ಆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯಾರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿದೆ?’ ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ ಯಕ್ಷಪ್ರಶ್ನೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಜನತೆ ದೇಶದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಕೇವಲ ಕಡೆಗಣನೆ ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ. ಕಾಡು ಕಳೆದುಹೋಯಿತು, ನದಿಗಳು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಬಂಧಿಯಾದವು, ಕಡಲತೀರಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ವಲಯಗಳಾದವು, ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ಬದುಕು ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೂ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲೇ ಇದೆ.
ತುರ್ತಾಗಿ ಆಗಬೇಕಿರುವುದೇನು?
ವಿಶೇಷ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಮತ್ತು ಅದಾಲತ್ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ತಕ್ಷಣವೇ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿ, ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ವಿತರಿಸಬೇಕು.
ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ: ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (ಕೈಗಾ, ಸೀಬರ್ಡ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಕುಟುಂಬ ದವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಜನಸ್ನೇಹಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮುನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕು.
ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಮರೆತ ದೇಶ ಎಂದಿಗೂ ಉದ್ಧಾರವಾಗಲಾರದು. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನತೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ನೀಡಲು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನೇ ಕತ್ತಲಿಗೆ ತಳ್ಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಸರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಬಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಬದುಕು ಸಿಗುವಂತಾಗಲಿ.
- ನಾಗೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ, ಯಲ್ಲಾಪುರ