ನವದೆಹಲಿ: ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ—ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಇದೀಗ ಹೊಸ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ. 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 7ರಂದು ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಸಹಿಯಾಗಿರುವ **ಮೆಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದ**ವು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭದ್ರತಾ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಮೂರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಾಳಿ ನಡೆದರೆ, ಅದನ್ನು ಮೂರೂ ದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬದ್ಧತೆ. ಟರ್ಕಿಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಹಕಾನ್ ಫಿದಾನ್, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ತತ್ವವನ್ನು ನ್ಯಾಟೋನ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 5ಕ್ಕೆ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ಇದು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಮೈತ್ರಿಯೇ? ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇನು?
ಸೇನೆ, ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ, ರೈಲ್ವೆ ಬಗ್ಗೆ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಂಧನ
ಮೆಕ್ಕಾ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?
ಸೌದಿ ಕ್ರೌನ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಸಲ್ಮಾನ್, ಟರ್ಕಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೆಸೆಪ್ ತಯ್ಯಿಪ್ ಎರ್ಡೊಗನ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪ್ರಧಾನಿ ಶೆಹಬಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.
ಒಪ್ಪಂದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು 'ಸಾಮೂಹಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತಡೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು'. ಒಂದು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ ಬಾಹ್ಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಾಳಿ ನಡೆದರೆ, ಉಳಿದ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅದರ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳಗೊಳಿಸುವುದು, ಸಮನ್ವಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಈಗಲೇ "ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ NATO" ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಸರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. NATOನಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಯೋಜಿತ ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಅದೇ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ರಚನೆ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಟರ್ಕಿಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರೂ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಈಗಿರುವ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಮೆಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ–ಸೌದಿ–ಟರ್ಕಿ ಮೈತ್ರಿಯ ಹೊಸ ಆಯಾಮ
ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಶಕ್ತಿ ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ
ಈ ಮೈತ್ರಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು.
ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ - ವಿಶಾಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಇಂಧನ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶ.
ಟರ್ಕಿ - ಡ್ರೋನ್ಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನ - ದೊಡ್ಡ ಸೈನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕ್ಷಿಪಣಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ.
ಹೀಗಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, **ಸೌದಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ + ಟರ್ಕಿಯ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ + ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ** ಒಂದೇ ಭದ್ರತಾ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮನ್ವಯಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿದೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಯಾರ ವಿರುದ್ಧ?
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂಘರ್ಷ, ಇರಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತಾ ಆತಂಕಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇರಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಟರ್ಕಿಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಹಕಾನ್ ಫಿದಾನ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಇರಾನ್ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸೌದಿಯ ಉದ್ದೇಶ ತನ್ನ ಭದ್ರತಾ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಡೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
ಅಂದರೆ, ಇದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ "ಹೊಸ ಯುದ್ಧ ಮೈತ್ರಿ" ಎಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್; ವಿಶ್ವದ ಹೊಸ ದೇಶವಾಗುವುದೇ?
ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ?
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, "ಪಾಕಿಸ್ತಾನ–ಟರ್ಕಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ" ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರ. ಟರ್ಕಿಯ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಕಾರ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಡ್ರೋನ್ಗಳು, ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಭಾರತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ "ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದ" ಎಂದು ಹೇಳಲು ಈಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಒಪ್ಪಂದದ ಘೋಷಿತ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ಚಿಂತೆ
ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಧನ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಭಾರತಕ್ಕೂ ತಲುಪಬಹುದು.
ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆ ಅಥವಾ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾದರೆ, ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಭಾರತದ ಆಮದು ವೆಚ್ಚ, ರೂಪಾಯಿ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳಬಹುದು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ತನ್ನ ಭದ್ರತಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೂ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಗಲ್ಫ್ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯರ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಸಾಧ್ಯ
ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಭದ್ರತಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾದರೆ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಕೇವಲ ಸೇನಾ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಇದು 'ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರ ಸುರಕ್ಷತೆ'ಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.