ಜ್ಞಾನೇಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಪಟ್ಟು; ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಏಕಾಏಕಿ ಬದಲಿಸಬಹುದೇ? ಈ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯಮ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ನವದೆಹಲಿ, ಸೆ. 25: ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (Election Commission) ಕಾರ್ಯ ವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಕುರಿತು ಆಯೋಗದೊಳಗೇ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವುದು ಇದೀಗ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ (Gyanesh Kumar) ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಿಯೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಮಂಡಿಸಲು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 14 ಬಾರಿ ಲಿಖಿತ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ, ಹೊಸ ಮತದಾರರ ಸೇರ್ಪಡೆ, ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಡಿಲೀಟ್‌ ಹಾಗೂ ಚುನಾವಣಾ ದತ್ತಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕುರಿತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಕುರಿತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ

ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮತದಾರರ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ-6ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಧು ಮತ್ತು ಜೋಶಿ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೆ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಜತೆಗೆ, ಮತದಾರರ ಸಂಪೂರ್ಣ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿದ್ದವು. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಳಿಯೇ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ವಿಚಾರ

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ವೇಳೆ ಮತದಾರರ ಹೆಸರನ್ನು ಡಿಲೀಟ್‌ ಮಾಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಿಲೀಟ್‌ ಮಾಡಲಾದ ಸುಮಾರು 27.16 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರ ಪೈಕಿ 22 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮರುಸೇರಿಸುವಂತೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಗೋವಾದಲ್ಲಿಯೂ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಅರ್ಹರೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ 97 ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮೂವರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಒಮ್ಮತದಿಂದಲೇ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಯೋಗದೊಳಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತು ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ನಿಲುವಿನ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

ಎಲ್‌ಕೆ ಅಡ್ವಾಣಿ, ಜೈಶಂಕರ್‌, ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಸಂಧುಗೂ SIR ನೋಟಿಸ್‌!

ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ವಿರುದ್ಧ ಮಹಾಭಿಯೋಗದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಂಸತ್ತಿನ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಹೊಸ ಮಹಾಭಿಯೋಗದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿವೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇತರ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನೋಟಿಸ್ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ.

ಇದು ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲ. 2026ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಅವರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದವು. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ 130 ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ 63 ಸಂಸದರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ನಂತರ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ನೋಟಿಸ್ ಬಾಕಿಯಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.

ಮುಂದೇನು?

ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 324(5)ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಹೀಗಾಗಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಹಾಭಿಯೋಗದ ನೋಟಿಸ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ತೆರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೋಟಿಸ್ ಸ್ವೀಕಾರ, ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ಸೇರಿ ಹಲವು ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ದಾಖಲಿಸಿರುವ 14 ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ, ಮತದಾರರ ದತ್ತಾಂಶದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಆಯುಕ್ತರ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತು ಉಂಟಾಗಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು.