ಕಠ್ಮಂಡು, ಆ. 27: ನೇಪಾಳ-ಚೀನಾ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದ (Flash Floods) ಬಳಿಕ ಟಿಬೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಹಾಗೂ ಭೂಕಂಪ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ತಜ್ಞರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ.
ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದುರಂತವು ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತ, ಭೂಕುಸಿತ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು, ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತೋರಿಸಿದೆ.
ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಏನಾಯಿತು?
ನೇಪಾಳ-ಚೀನಾ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 165 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದು, ನೂರಾರು ಜನರು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಹದ ರಭಸಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಮಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದು, ಹಲವೆಡೆ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸಿಲುಕಿವೆ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸಂಸ್ಥೆ (USGS) ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 4.4 ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಭೂಕಂಪವಲ್ಲ, ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಘಟನೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.
ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ತ್ರಿಶೂಲಿ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಕೇವಲ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 9 ಮೀಟರ್ವರೆಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ಘಟನೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಘಟನೆ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಚೀನಾದ ಮೆಗಾ ಡ್ಯಾಂ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೆ ಆತಂಕ?
ನೇಪಾಳದ ದುರಂತದ ಬಳಿಕ ಟಿಬೆಟ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾದ ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ ಮೆಗಾ ಡ್ಯಾಂ ಕುರಿತು ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ತಜ್ಞ ಬ್ರಹ್ಮ ಚೆಲ್ಲಾನಿ, ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಘಟನೆ ಕೂಡ ಭಾರಿ ಸರಣಿ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅವರು ʼನೀರಿನ ಬಾಂಬ್ʼ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನೇಪಾಳದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರವಾಹವು ಚೀನಾದ ಈ ಡ್ಯಾಂನಿಂದ ಉಂಟಾದದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನೇಪಾಳದ ದುರಂತಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಕಾರಣ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತವಾಗಿತ್ತು.
ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಚೀನಾದ ಮೆಗಾ ಡ್ಯಾಂ?
ಚೀನಾದ ಈ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ ಟಿಬೆಟ್ನ ಮೆಡೋಗ್ ಅಥವಾ ಮೊಟುವೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ ನದಿ 50 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,000 ಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಯೋಜನೆಯು ಸುಮಾರು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 300 ಬಿಲಿಯನ್ ಕಿಲೋ ವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದು ಚೀನಾದ ತ್ರೀ ಗಾರ್ಜಸ್ ಡ್ಯಾಂಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರಲಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಸುಮಾರು 170 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚದ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಐದು ಡ್ಯಾಂಗಳ ಸರಣಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ ನದಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದೇ ನದಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೂ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
ಭೂಕಂಪನದ ಅಪಾಯ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಆತಂಕ ಕೇವಲ ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಚೀನಾದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯೋಜನೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಕ್ರಿಯ ಪೈಝೆನ್ ಫಾಲ್ಟ್ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದು, ಸೇತುವೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಸುರಂಗಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುವ ಜತೆಗೆ ಜಲಾಶಯ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೂ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ನೇಪಾಳ ಜಲಪ್ರಳಯ: ತಮಿಳುನಾಡಿನ 37 ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸೇರಿದಂತೆ 133 ಭಾರತೀಯರು ನಾಪತ್ತೆ
ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಡ್ಯಾಂ ಭೂಕಂಪವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಭೂಕಂಪದ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಭೂಕುಸಿತ, ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಪ್ರವಾಹದಂತಹ ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳು ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಏಕೆ ಗಮನಿಸುತ್ತಿವೆ?
ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ ನದಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ನದಿಯ ನೀರಿನ ಹರಿವು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕೆಸರು ಸಾಗಾಟ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. ಚೀನಾ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರನ್-ಆಫ್-ದಿ-ರಿವರ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು, ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಭೂಕಂಪನ ಅಪಾಯ, ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ, ಹಿಮನದಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ.
ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯ
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತಿವೆ. ಭಾರಿ ಮಳೆ, ಭೂಕುಸಿತ, ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪಗಳಂತಹ ಅಪಾಯಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿಸುತ್ತಿವೆ.
ನೇಪಾಳದ ಇತ್ತೀಚಿನ ದುರಂತವು, ಇಂತಹ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಸುತ್ತಿನ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಚೀನಾದ ಮೆಗಾ ಡ್ಯಾಂ ಕುರಿತು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಆತಂಕವು ಡ್ಯಾಂ ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಫಲವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಭೂಕಂಪ, ಭೂಕುಸಿತ, ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನದ ಅಪಾಯವಿರುವ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೇಪಾಳದ ದುರಂತ ನೀಡಿದೆ.