ನವದೆಹಲಿ: ಇಂಟರ್ನೆಟ್ (Internet) ಪ್ರವೇಶ (Access) ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ (Usage) ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದ (Constitution) 21ನೇ ವಿಧಿ (Article 21) ಹಾಗೂ 19(1)(a) ವಿಧಿಯ (Article 19(1)(a)) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ (Fundamental Right) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ (Supreme Court) ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಈ ಹಕ್ಕಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೆ.ಬಿ. ಪರ್ದಿವಾಲಾ ಮತ್ತು ಕೆ. ವಿನೋದ್ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧವಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಎರಡೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು (CSEAM) ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಕುರಿತು ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಎರಡೂ ಮುಖ್ಯ
ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ಸಂವಿಧಾನದ 19(1)(a) ವಿಧಿಯಡಿ ದೊರೆಯುವ ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ, ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎನ್ನುವುದು ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯ, ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವಿಶಾಲ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮಹತ್ವ ಕೇವಲ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಅದು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲು, ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ಇರುವವರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಹೊಸ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್? ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೇ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ದೂರವಿಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಬದಲು ಸಂತ್ರಸ್ತರನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧ ಬೇಡ
ಮಕ್ಕಳು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಸದಂತೆ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ಅದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಖಾತರಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ. ಅಂತಹ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗಳತ್ತ ಮುಖಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಬೆದರಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಶೋಷಿಸಿದರೆ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಪಾಲಕರು ಬೈಯಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಲು ಹಿಂಜರಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುವುದು ಸಮರ್ಪಕ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅಸಮತೋಲನದ ಕ್ರಮವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ವಯಸ್ಸಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ಖಾಸಗಿತನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಆತಂಕ
ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಬಳಕೆದಾರರ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯ ದುರುಪಯೋಗ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಖಾಸಗಿತನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಆತಂಕವಿದೆ ಎಂದು ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ
- ಮಕ್ಕಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೂ, ಅವರ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘ಚೈಲ್ಡ್ ಮೋಡ್’ (Child Mode) ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.
ಸಂಭಾವ್ಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ:
* ಮಕ್ಕಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿಡುವುದು.
* ಅಪರಿಚಿತ ವಯಸ್ಕರಿಂದ ಬರುವ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಗೆ ಮಿತಿ ವಿಧಿಸುವುದು.
* ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.
* ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಮಂಜಸ ಹಾಗೂ ಅನುಪಾತಬದ್ಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.
ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹದಿಹರೆಯದ ಪೂರ್ವದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಆದರೆ, ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಂತಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ವಭಾವತಃ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ವಿಷಯ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೇಟಾಬೇಸ್
ಮಕ್ಕಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹಲವು ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ರೂಪಿಸುವ ಕ್ರಮವೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಿಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಲೇ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಸುರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದೆ.