ನಿರ್ಮಲ ಭಾರತ
ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಜನೀಶ್
ಹೊಸ ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳು-2026 ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾ ಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಿಕಟವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸುಸ್ಥಿರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿರುವ ದೇವನಹಳ್ಳಿಯ ಯಶೋಗಾಥೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ ಮತ್ತು ಅರೆ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಚರಂಡಿ ಜಾಲಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನೆಗಳು ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ʼಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡದಿರುವುದು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಜಲಮೂಲಗಳ ಕಲುಷಿತತೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಮನಗಂಡು, ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಪಟ್ಟಣ ಪುರಸಭೆಯು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಣ ಪುರಸಭೆ ಮಟ್ಟದ ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.
ದೇವನಹಳ್ಳಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ
ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪಟ್ಟಣವಾದ ದೇವನಹಳ್ಳಿಯು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಮೀಪವಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಸುಮಾರು 40000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ 7105 ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಾದರಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Shalini Rajaneesh Column: ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕಿರುನೋಟ
ಪಟ್ಟಣದ ಬಹುತೇಕ ಮನೆಗಳು ಸುಮಾರು 5110 ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಮೂಲಕ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸಾಗಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಪಟ್ಟಣ ಪುರಸಭೆಯು ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ BORDA South Asia ಮತ್ತು Consortium for DEWATS Disse mination Society (CDD) ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್- ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು.
ಸಣ್ಣ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು
ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವು ದರೊಂದಿಗೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರೂಪಿಸ ಲಾಯಿತು. ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸಾಗಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ವಿಲೇವಾರಿ ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಜಲಮೂಲಗಳು, ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಒಳಚರಂಡಿ ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸುರಿಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯು ವುದು.ನೀರಿನಿಂದ ಹರಡುವ ಹಾಗೂ ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೋಗಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು.
ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಕಾಂಪೋ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅನಿಲದಂತಹ ಮೌಲ್ಯಯು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವುದು. ದೇಶದ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾದ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.
ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕವು ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚದ ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿಧಾನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸು ತ್ತದೆ. ಈ ಘಟಕವು 2015ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದುವರೆಗೆ 1.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ 19000 ಕಿಲೋ ಗ್ರಾಂಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಹ-ಕಾಂಪೋ ಅನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. FSTP ಮತ್ತು ಸಹ-ಕಾಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಘಟಕದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಯನ್ನು ಜುಲೈ 2019ರಲ್ಲಿ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಂತಗಳು
ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪಟ್ಟಣದಾದ್ಯಂತದ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಂದ ಮಲ ಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಶೇಷ ವಾಹನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಆರಂಭ ವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಘಟಕಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯ ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜರಡಿ ಹಾಗೂ ಅವಕ್ಷೇಪಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (screening sedimen tation) ಗಳ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಘನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಂತರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣೀಕರಣ ಘಟಕಗಳಿಗೆ (Anaerobic Digestion Units) ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸೂಕ್ಷ ಜೀವಿಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾವಯವ ಭಾರವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಜೀರ್ಣೀಕರಣದ ನಂತರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಮತ್ತು ನೀರು ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿರುಮನೆ ಮಾದರಿಯ ರಚನೆಗಳೊಳಗಿನ ಒಣಗಿಸುವ ಹಾಸಿಗೆ ಗಳು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿ ಒಣಗಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಒಣಗಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಹ-ಕಾಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಕಾಂಪೋ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ವೇಳೆ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾದ ದ್ರವ ಭಾಗವನ್ನು ಅನೈರೋಬಿಕ್ ಬ್ಯಾಫಲ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಅನೈರೋಬಿಕ್ ಫಿಲ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ತೇಲುವ ಘನ ಕಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾವಯವ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುತ್ತವೆ.
ನಂತರ ಕ್ಯಾನಾ ಇಂಡಿಕಾ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ಲಾಂಟೆಡ್ ಗ್ರಾವೆಲ್ ಫಿಲ್ಟರ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ನೆರವೇ ರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿತ ನೀರನ್ನು ಪರ್ಕೋಲೇಷನ್ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ಹರಿಸಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಭೂಗರ್ಭ ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಈ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ದೇವನಹಳ್ಳಿಯ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದು ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಕೆರೆಗಳು, ಹಳ್ಳಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಗರ್ಭ ಜಲಮೂಲಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಅಪಾಯ ಕಾರಿ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಮರ್ಪಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಅತಿಸಾರ, ಕಾಲರಾ, ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಹಾಗೂ ಕಳಪೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿ ಸಿದ ಇತರೆ ಸೋಂಕುಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ
ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಮಾದರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮರು ಪಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಆದ್ಯತೆ. ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ತ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಮೌಲ್ಯಯುತ ಸಂಪನ್ಮೂಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಹ- ಕಾಂಪೋ ಸ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಕಾಂಪೋ ಅನ್ನು ಸಾವಯವ ಮಣ್ಣಿನ ಸುಧಾರಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ರೈತರಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣೀಕರಣದಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ನವೀಕರಿಸ ಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.
ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಈ ವಿಧಾನವು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ವೃತ್ತಿಪರ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣ ಪುರಸಭೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ. ನಿಗದಿತ ವೇಳಾ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಸುವ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವ ಸೇವೆಗಳು ಕಾರ್ಯಾ ಚರಣೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ ಹಾಗೂ ಸಮಯೋಚಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತ ಪಡಿಸಿವೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಸುರಕ್ಷಿತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಮರ್ಪಕ ವಿಲೇವಾರಿಯ ಮಹತ್ವದ ಕುರಿತು ನಾಗರೀಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವ
ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕದ ಯಶಸ್ಸು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಸೀಮಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ರುವ ಸಣ್ಣ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಸಹ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.
ಈ ಮಾದರಿಯ ದೇಶದ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ನೀತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಸುಸ್ಥಿರ ನಗರ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಮುಂಚೂಣಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಸುರಕ್ಷಿತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸುವ ಇತರೆ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ.
ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕವು ಭಾರತದ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿತ ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪಟ್ಟಣವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸವಾಲನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆ. ಇದರ ಯಶಸ್ಸು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಪರಿಹಾರಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿ ಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದು, ದೇಶದಾ ದ್ಯಂತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದಾದ ಮಾದರಿ ಯಾಗಿದೆ.
(ಲೇಖಕರು ರಾಜ್ಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ)