Vishweshwar Bhat Column: 'ಲೇಟ್' ಪದದ ಕುರಿತು

ಸಂಪಾದಕರ ಸದ್ಯಶೋಧನೆ

ಸತ್ತವರ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ 'Late' (ಲೇಟ್) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಭಾರತವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಬಳಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. 'Late' ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 'ದಿವಂಗತ' ಅಥವಾ 'ಮೃತ' ಎಂದರ್ಥ. ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲು ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ ಈ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 'Late Mr. Sharma' ಎಂದರೆ 'ದಿವಂಗತ ಶ್ರೀ ಶರ್ಮಾ' ಎಂದರ್ಥ. ಭಾಷಿಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಕರಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, 'Late' ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 'Late' ಎಂದರೆ 'ತಡ'ವಾಗಿ ಅಥವಾ 'ವಿಳಂಬ'ವಾಗಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಹಳೆಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ 'Late' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯ ಅಥವಾ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, 'ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯ ಮುಗಿದಿದೆ' ಅಥವಾ "ಈಗ ತಾನೇ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದವರು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ 'Late' ಎಂದು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಇದು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 14 ನೇ ಮತ್ತು 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು 'The late' ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನ ದವರು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vinayaka M Bhat Column: ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಕುಂತಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಂದಾಂಗಾಯ್ತು

ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಸಂಭಾ ಷಣೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಾನೂನು, ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಸರಕಾರಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, ವಂಶವೃಕ್ಷದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾನೂನು ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರು ವವರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು 'Late' ಎಂದು ಬರೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಯಿತು.

ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರೂ, ಅವರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಈ ಭಾಷಿಕ ಪದ್ಧತಿಯು ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಸತ್ತವರ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ 'Late' ಎಂದು ಬರೆಯುವುದರ ಹಿಂದೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿವೆ - ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೌರವ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರುಗಳು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದುಂಟು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತಾತ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಗನ ಹೆಸರು ಒಂದೇ ಇರುವುದು). ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಿಧನರಾದವರ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ 'Late' ಎಂದು ಬಳಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತರ ಹೆಸರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ವೆಂದರೆ ಮೃತರ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ 'ಗೌರವ'. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕರೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಬರೆಯುವುದು ಅನಾಗರಿಕ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಿಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ 'Late' (ಅಥವಾ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದಿವಂಗತ / ಅಮರಾವಾಸಿ/ಕೈಲಾಸವಾಸಿ) ಎಂದು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರ ನೆನಪಿಗೆ ಮರ್ಯಾದೆ ನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪದವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮೃತರ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಒಂದು ಶಾಂತಿಯುತ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪದಗಳಿವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ 'Late' ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 'ದಿವಂಗತ', 'ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥ', 'ಅಮರ', ಅಥವಾ 'ಕೈಲಾಸವಾಸಿ' ಎಂಬ ಸುಂದರ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.