ರುಜುವಾತು
ಕೆ.ವಿ.ಚಂದ್ರಮೌಳಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ಮಧು ಜಿ.ಮಾದೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಡಾ.ಧನಂಜಯ ಸರ್ಜಿ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 20ರಂದು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿರುವ ಉತ್ತರವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಹತ್ವದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನ 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026ರ ವರದಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಯೇ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ- ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಅಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಗಳಿಕೆ ಆರೋಪ; 4 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 1248 ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲು, ಸಿ ಗುಂಪಿನ ನೌಕರರೇ ಹೆಚ್ಚು.
ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 10.09.2022ರಿಂದ 13.08.2026ರವರೆಗೆ ಲಂಚ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಆಸ್ತಿ ಗಳಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 1248 ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 939 ಪ್ರಕರಣಗಳು ಆದಾಯಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಆಸ್ತಿ ಗಳಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿವೆ.
ಇದೇ ಅವಧಿಯ ಸಮೀಪದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಗ್ರಹ ಕಾಯ್ದೆ, 1988ರ ಅಡಿ ಯಲ್ಲಿ 887 ಲಂಚ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೊದಲ ಪಾಠವೇನೆಂದರೆ- ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಮಾಣ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ತೀರ್ಪು ಬರುವವರೆಗೆ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: K V Chandramouli Column: ನೈಜ ಮತದಾರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು
ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ದೂರು ನೀಡುವವರ ಸಿದ್ಧತೆ, ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತನಿಖಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 1248 ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಮಾಣ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪತ್ತೆಯಾದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ.
ಸಿ ಗುಂಪಿನ ನೌಕರರೇ ಹೆಚ್ಚು ಏಕೆ?
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ 1248 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೂಪ್ ಸಿ ನೌಕರರ ಸಂಖ್ಯೆ 733 ಮತ್ತು ಗ್ರೂಪ್ ಬಿ ನೌಕರರ ಸಂಖ್ಯೆ 376. ಗ್ರೂಪ್ ಎಯಲ್ಲಿ 12, ಕೆಎಎಸ್ನಲ್ಲಿ 27, ಐಎಎಸ್ ಮತ್ತು ಐಪಿಎಸ್ನಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೆಳಹಂತದ ನೌಕರರೇ ಹೆಚ್ಚು ಭ್ರಷ್ಟರು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸರಳೀಕರಣ.
ಗ್ರೂಪ್ ಬಿ ಮತ್ತು ಗ್ರೂಪ್ ಸಿ ನೌಕರರು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಆಡಳಿತದ ಮುಂಚೂಣಿ ಕೊಂಡಿಗಳು. ಕಂದಾಯ, ಪೊಲೀಸ್, ಸರ್ವೇ, ನೋಂದಣಿ, ಪರವಾನಗಿ, ತೆರಿಗೆ, ಪಂಚಾಯತ್, ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ದೂರು ಮತ್ತು ಬಲೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಗೋಚರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಲಂಚ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನೌಕರನೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಅಂತಿಮ ಕಾರಣವೇ, ಅಥವಾ ಆತ ದೊಡ್ಡ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊನೆಯ ಗೋಚರ ಕೊಂಡಿಯೇ? ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ತನಿಖೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಬೇಕು: ಲಂಚದ ಬೇಡಿಕೆ ಏಕೆ ಹುಟ್ಟಿತು? ಕಡತ ಏಕೆ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು? ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗಿತ್ತು? ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಇದ್ದನೇ? ಅಂತಿಮ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ ಯಾರಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು? ಒಂದು ಕೆಳಹಂತದ ಪ್ರಕರಣದ ಹಿಂದೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಧಾರ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಜಾಲವಿದೆಯೇ?
ದೂರು ಇಲ್ಲದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವೂ ಇದೆ
ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ರೂಪವೆಂದರೆ ಕೊಡುವವನೂ ಪಡೆಯುವವನೂ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿ ರುವ ವ್ಯವಹಾರ. ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಕೆಲಸ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಆಗಬೇಕು; ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಅಕ್ರಮ ಲಾಭ ಬೇಕು. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ತಕ್ಷಣದ ಲಾಭವಿರುವುದರಿಂದ ದೂರು ಹುಟ್ಟದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೇವಲ ದೂರು ಬಂದಿದೆಯೇ? ಎಂದು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕು. ಈ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆಯೇ? ಎಂಬು ದನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಅನುಮೋದನೆಗಳು, ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡತ ಚಲನವಲನ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಮರುಮರು ಲಾಭ, ಅಽಕಾರಿಯ ಆಸ್ತಿ ಏರಿಕೆ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಹಜ ವಿಳಂಬ ಅಥವಾ ವೇಗ- ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಪಾಯದ ಸೂಚಕಗಳಾಗಬಹುದು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಐಎಎಸ್ ಮತ್ತು ಐಪಿಎಸ್ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣ, ಕೆಎಎಸ್ನಲ್ಲಿ 27 ಮತ್ತು ಗ್ರೂಪ್ ಎಯಲ್ಲಿ 12 ಪ್ರಕರಣಗಳಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅವರು ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯ.
ಹುದ್ದೆಯ ಮಟ್ಟ ಏರಿದಂತೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ, ಅಥವಾ ಅದರ ರೂಪ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಕೆಳಹಂತದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನೇರ ಲಂಚದ ರೂಪದಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಮೇಲ್ಮಟ್ಟ ದಲ್ಲಿ ಅದು ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರ, ಟೆಂಡರ್, ಗುತ್ತಿಗೆ, ಅನುಮೋದನೆ, ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆ, ಯೋಜನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ನಿಯಮದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ರೂಪ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ತನಿಖೆಯ ದೃಷ್ಟಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರ ಸರಪಳಿಯತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು.
ಪ್ರಕರಣಗಳ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶ
ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಿದೆ. ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, 1248 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 364ಕ್ಕೆ ದೋಷಾ ರೋಪಣಾ ಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, 648 ಪ್ರಕರಣ ಗಳು ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿವೆ; 218 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯಿದೆ ಮತ್ತು 18 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ: ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸುವು ದರಿಂದ ನ್ಯಾಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಯೇ? ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಬಾರದು. ತನಿಖೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಅವಧಿ, ದೋಷಾ ರೋಪಣಾ ಪಟ್ಟಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಅವಧಿ, ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸುಧಾರಣೆ- ಇವುಗಳೂ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳಾಗಬೇಕು.
ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೈತಿಕ ವೈಫಲ್ಯವೆಂದು ನೋಡುವುದು ಅಪೂರ್ಣ. ಅತಿ ಯಾದ ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರ, ಸಂಕೀರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಳಂಬ, ಅನಗತ್ಯ ಮಾನವ ಸಂಪರ್ಕ, ದುರ್ಬಲ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಗುತ್ತಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕೊರತೆ- ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.
ಒಬ್ಬ ಭ್ರಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದ ಪರಿಹಾರ. ಆದರೆ ಆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಪ್ರಕರಣವೂ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕರಣ ಆಗಬೇಕು.
ಪ್ರಕರಣದ ನಂತರ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇಲಾಖೆಯು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು: ಈ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಸಂಭವಿಸಲು ಯಾವ ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಭವಿಸದಂತೆ ಏನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ? ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ವಿವರವೂ ಇದೆ. ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ 74, ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿ 69, ಹಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ 65 ಮತ್ತು ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ 56 ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಭ್ರಷ್ಟವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಕಾರಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ರಿಸ್ಕ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ರೂಪಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. ಪ್ರತಿ 1000 ನೌಕರರಿಗೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚ, ಗುತ್ತಿಗೆಗಳ ಮೌಲ್ಯ, ಸೇವಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ದೂರುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ತನಿಖೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಆಡಳಿತ
ಪ್ರತಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ರಿಸ್ಕ್ ಆಡಿಟ್ ಕಡ್ಡಾಯ ವಾಗಬೇಕು: ಮೊದಲು ಅಪಾಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ನಂತರ ಮೂಲ ಕಾರಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಬಳಿಕ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮ, ನಂತರ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಆಮೇಲೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆ. ಇದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಡೆದ ನಂತರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತದಿಂದ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಡೆಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಆಡಳಿತದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
ದಿವಂಗತ ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಎಂ. ರಾಜಶೇಖರ ಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಯ ಉಪಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತ. ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ತೊಟ್ಟಿಯ ನೀರು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಕೆಳಗಿನ ಕೊಳವೆಗಳಿಗೂ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಬರುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ನೈತಿಕ ನಾಯಕತ್ವವು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರಬಾರದು. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾ ಗಬೇಕು. ಭ್ರಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭ್ರಷ್ಟರಾಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗ ಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ನಿಯಮ ಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆಗಳು, ಕಡಿಮೆ ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರ, ನಿಗದಿತ ಕಾಲಮಿತಿ, ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಆಡಿಟ್ ಟ್ರಯಲ್ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ.
1248 ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕೇವಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲ. ಅವು 1248 ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು. ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರು? ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಆಗಬಾರದು. ಏಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರು? ಯಾವ ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು? ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಮುಖ್ಯ.
ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಎಂದರೆ ಭ್ರಷ್ಟರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಅಲ್ಲ; ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹುಟ್ಟುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯ ತಂತ್ರವು ಭ್ರಷ್ಟರನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವತ್ತ, ನಂತರ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವತ್ತ, ಬಳಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಾರಚಿಸು ವತ್ತ ಸಾಗಬೇಕು. ಅದೇ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತದ ಆತ್ಮಪರಿಶೀಲನೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮಾರ್ಗ. ಅದೇ ನಿಜವಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಆಡಳಿತ. ಅದೇ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತದ ಶಾಶ್ವತ ನೆಲೆ.