ಸಂಚಲನ
ಕೆ.ವಿ.ಚಂದ್ರಮೌಳಿ
ಭಾಗ-1
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು, ರಾಮ ಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ರಾಜಕೀಯ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು, ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರೆ, ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ನೆಲೆಗೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಈ ಚಿಂತನೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತವೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರು ವವರ ನೈಜ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು ಜನರಿಗಿಲ್ಲವೇ? ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವರನ್ನು ಗುರುತಿಸು ವುದು ಹೇಗೆ? ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನೂ ಹೊಂದಿರು ತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆಯುವ ಲಂಚದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಅಧಿಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೊರಬರದಿದ್ದರೆ, ಜನರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಮುಖವನ್ನೇ ನೈಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು (Sting Operations) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಅವು ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರ ಮಾತು ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸ ಬಹುದು; ತನಿಖೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದೇ ತಂತ್ರವು ದುರುದ್ದೇಶ ದಿಂದ ಬಳಕೆಯಾದರೆ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನವೇ ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪ, ರಾಜಕೀಯ ಸೇಡು, ಸುಲಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹರಣದ ಆಯುಧ ವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾ ಚರಣೆಯ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಏನನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಏಕೆ, ಹೇಗೆ, ಯಾವ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದಲೂ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: K V Chandramouli Column: ಎಸ್‌ʼಐಆರ್: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಉರುಳೋ, ಶುದ್ದೀಕರಣವೋ ?
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೈಜ ಮುಖ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ; ಅದು ಜನರು ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ತನಿಖಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಲಂಚ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಶೋಷಿಸಲು ಮುಂದಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡವಳಿಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂಗತಿಗಳು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗವಾದಾಗ, ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು; ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಆಧಾರ ದೊರೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಗತಿಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಖಾಸಗಿ ದುರ್ಬಲತೆಗಳು ಅಥವಾ ಮುಜುಗರ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸಂಚಲನ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುತೂಹಲ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಜೆ.ಎಚ್.ಪಟೇಲ್ ಅವರ ನೇರ ಮಾತು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ನಡವಳಿಕೆ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಮಾತ್ರದಿಂದ ಅವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯೂ ಸಾಬೀತಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವಲ್ಲ, ಪರಿಶೀಲಿತ ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು. ದುರುದ್ದೇಶದ ಅಪಾಯ: ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಗಳಿಸಿರಬಹುದು. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವಾಗ, ನಿಜವಾದ ಅಕ್ರಮವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅವರ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ; ಆದರೆ ಆ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಸುಳ್ಳು, ತಿರುಚಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಆಯ್ದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಅಥವಾ ಕೃತಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಗಂಭೀರ ಅನ್ಯಾಯ. ದುರುದ್ದೇಶದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿ ತಪ್ಪು ಅರ್ಥ ಮೂಡಿಸ ಬಹುದು. ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಅವರ ನೈಜ ಸ್ವಭಾವದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪುರಾವೆಯೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಬಹುದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆರೋಪ ಸಾಬೀತಾಗದಿದ್ದರೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅವಮಾನ, ಕುಟುಂಬದ ಸಂಕಟ, ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯಬಹುದು.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಹರಡಿದ ಆರೋಪವು ನಂತರದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿಗಿಂತಲೂ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. 2007ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಉಮಾ ಖುರಾನಾ ಅವರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಸಾರವಾದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕುಟುಕು ವರದಿಯು ಈ ಅಪಾಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ವರದಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾದ ಯುವತಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವರದಿಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಎಂಬುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಕಾರ್ಯಾ ಚರಣೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದವು.
ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಸಿಲುಕಿಸುವ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಚಿತ್ರಣ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗದು.ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಹೆಸರು ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ಇಂದಿನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವೇ? ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳೇ ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಆಧರಿಸಿದ ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ತನಿಖೆಗೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ; ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವುದೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಊಹಾ ಪೋಹಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಗುರಿಯಾಗಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ.
ಅದೇ ವೇಳೆ, ಸಮಂಜಸವಾದ ಅನುಮಾನವಿದ್ದಾಗ ಅದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ತಡೆಯಬಾರದು. ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನ; ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಬಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವುಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಆಪರೇಷನ್ ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ (2001): 2000-2001ರಲ್ಲಿ ತೆಹಲ್ಕಾ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಂತೆ ನಟಿಸಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಗಳನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಂಗಾರು ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಅವರು ಲಂಚ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ 2012ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಿಬಿಐ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ದೋಷಿ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ಪಡೆದರು. ಇದೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಮತಾ ಪಕ್ಷದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಜಯಾ ಜೇಟ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಇಬ್ಬರಿಗೆ 2020ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಿಬಿಐ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ದೋಷಿ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು; ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಊಹಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಆಪರೇಷನ್ ದುರ್ಯೋಧನ (2005): 2005ರಲ್ಲಿ ಆಪರೇಷನ್ ದುರ್ಯೋಧನ ಹೆಸರಿನ ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ 11 ಸಂಸದರು ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಂಸದೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸ ಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸದರನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳು ಕೈಗೊಂಡವು. ಈ ಘಟನೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಆಪರೇಷನ್ ರೆಡ್ ಸ್ಪೈಡರ್ (2013): 2013ರಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ರಾಪೋ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ರೆಡ್ ಸ್ಪೈಡರ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕಪ್ಪುಹಣವನ್ನು ಬಿಳಿಯಾಗಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಗುಪ್ತ ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಕುರಿತು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ದೃಶ್ಯಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್, ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೂ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಾತ್ರ, ದಾಖಲೆಗಳು, ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ತನಿಖೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಈ ಮೂರು ಉದಾಹರಣೆಗಳೂ ಒಂದೇ ಪಾಠವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ: ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಳೆಯಬೇಕಾದದ್ದು ಸಂಚಲನದಿಂದಲ್ಲ, ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ತಾಳಿಕೊಂಡು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದರಿಂದ.