ಅಭಿಮತ
ಸಂದೀಪ್ ಶರ್ಮಾ, ಕೆ.ಆರ್.ಪುರಂ
ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಸರಕಾರವನ್ನು ಆರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಹಬ್ಬ. ಆದರೆ, ಈ ಹಬ್ಬವು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ, ಯಾವುದಾದರೊಂದು ರಾಜ್ಯ ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಪಂಚರಾಜ್ಯಗಳ ಚುನಾವಣೆ ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಬೀರುತ್ತಿರುವ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ಚುನಾವಣೆಯೂ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ತರುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ತಬ್ಧತೆ ಅಥವಾ ಪಾರ್ಶ್ವ ವಾಯು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಕುಂಠಿತ ಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ 36 ರಾಜ್ಯ ಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.
ಚುನಾವಣೆ ಘೋಷಣೆಯಾದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ‘ಮಾದರಿ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ’ ಸುಮಾರು 2 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳ ಘೋಷಣೆ, ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಡಳಿತವು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನ ರಾಗುವುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯಜನರ ಅಹವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೆಲಸಗಳು ಮೂಲೆ ಗುಂಪಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಬೇಕಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೇವಲ ಮತದಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಯಂತ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ವೆಚ್ಚದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುವಂತಿವೆ. 2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ ?1.35 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ದಾಟಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಅಧಿಕೃತ ವೆಚ್ಚವಲ್ಲ; ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಚೆಲ್ಲುವ ಹಣದ ಹೊಳೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೂ ಇಂತಹದ್ದೇ ಭಾರಿ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ‘ಅವಕಾಶ ವೆಚ್ಚ’. 2006ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡ ರೈಲ್ವೆ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳಂತಹ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದಿರಲು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಪದೇಪದೆ ಎದುರಾಗುವ ಚುನಾವಣೆಗಳೇ ಕಾರಣ.
ಯೋಜನೆಗಳ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚವು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗು ತ್ತಿದ್ದು, ತೆರಿಗೆದಾರರ ಹಣ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ ನಿರಂತರ ಗಮನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲಿ ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಪ್ಲವಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ವಾಗಿ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯು ‘ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದು ಚುನಾವಣೆ’ (One Nation One Election) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
1951ರಿಂದ 1967 ರವರೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೆ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಂದಿನ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಶಿಸ್ತು ನೀಡಿತ್ತು. ಈಗ ಮತ್ತೆ ಅಂತಹದ್ದೇ ಸಮಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಗಳಿ ರುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ, ಈ ಸುಧಾರಣೆಯು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
ಬದಲಾಗಿ, ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ರ್ಯಾಲಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವ ಬದಲು, ಆಡಳಿತದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಇದು ಪೂರಕ ವಾಗಲಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂಬುದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಚುನಾವಣಾ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಏರಿಳಿತ ಕಾಣುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಬಾರದು.
2047ರ ವೇಳೆಗೆ ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’ದ ಕನಸನ್ನು ನನಸು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಭಾರತವು ಅಲ್ಪ ಕಾಲಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಗಳಿಂದ ಹೊರಬರಬೇಕಿದೆ. ನಿರಂತರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಗೀಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮಗೆಬೇಕಿರುವುದು ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಜನರ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣೆ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ದೇಶದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಂತಹ ಸುಧಾರಣೆ ಗಳು ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಲಿ.