Vishweshwar Bhat Column: ಕಾಫ್ಕಾಯೆಸ್ಕ್ ಎಂದರೇನು ?

ಸಂಪಾದಕರ ಸದ್ಯಶೋಧನೆ

ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದವಿದೆ. ಅದು ‘ಕಾಫ್ಕಾಯೆಸ್ಕ್’ (Kafkaesque). ಈ ಪದವು ಜೆಕ್ ಮೂಲದ ಜರ್ಮನ್ ಲೇಖಕ ಫ್ರಾಂಜ್ ಕಾಫ್ಕಾ ಅವರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ, ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಿಚಿತ್ರ, ತರ್ಕರಹಿತ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡು, ಅದರಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಅನುಭವಿಸುವ ತೀವ್ರ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಈ ಪದವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಕಷ್ಟಕರ ವಾದ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲ ಮಯ ಸನ್ನಿವೇಶವಲ್ಲ.

ಬದಲಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳು ಅಗೋಚರವಾಗಿದ್ದು, ಅಧಿಕಾರವು ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಅವನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾದ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೆ ದೂಡುವ ದುಃಸ್ವಪ್ನದಂಥ ಅನುಭವ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಯ ಮೂಲವು ಫ್ರಾಂಜ್ ಕಾಫ್ಟ್ (1883-1924) ಅವರ ಜೀವನಾನುಭವ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಕೋನದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಾಗ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಾಫ್ಕಾ, ನೌಕರರ ಅಪಘಾತ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ ಮಹಾಪೂರ, ಕೆಂಪುಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಯಂತ್ರಗಳ ಕ್ರೂರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡರು. ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಆತಂಕಗಳು ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿವೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಬೃಹತ್ ಅಧಿಕಾರ ಶಾಹಿಯ ನಡುವಿನ ಅಸಮಾನ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಯಾವ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ ಹಾಕಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ ?

ಕಾಫ್ಕಾರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿ ‘ದಿ ಟ್ರಯಲ್’ ಕಾಫ್ಕಾಯೆಸ್ಕ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಕಥೆಯ ನಾಯಕ ಜೋಸೆಫ್ ಕೆ. ಎಂಬಾತನನ್ನು ಒಂದು ಮುಂಜಾನೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣ ನೀಡದೆ ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಯಾವ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಮೇಲಿರುವ ಆರೋಪವೇನು ಅಥವಾ ಅವನನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಯಾರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ರಹಸ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಗರದ ಕತ್ತಲೆಯ ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಕು ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ತನ್ನ ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಆತ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಅವನನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಪರಾಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನ ದುರಂತ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಮೇರು ಕೃತಿ ‘ದಿ ಮೆಟಾಮಾ-ಸಿಸ್’, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರಕೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಷ್ಕರುಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಗ್ರೆಗರ್ ಸಾಮ್ಸಾ ಎಂಬ ಶ್ರಮಜೀವಿ ಮಾರಾಟ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ಒಂದು ಮುಂಜಾನೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ ತಾನು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಅಸಹ್ಯ ಕೀಟವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ದುರಂತ ವೆಂದರೆ, ತಾನು ಕೀಟವಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕಚೇರಿಗೆ ತಡವಾಗಿ ಹೋದರೆ ಮಾಲೀಕರು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸಾಲವನ್ನು ಹೇಗೆ ತೀರಿಸುವುದು ಎಂಬ ಚಿಂತೆಯೇ ಅವನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಗೆ ಕುಟುಂಬದವರೂ ಅವನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಕೈಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಪ್ರಬಲ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ. ‘ಕಾಫ್ಕಾಯೆಸ್ಕ್’ ಎಂಬುದು ಮಾನವ ಚೇತನ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಕಾಲ ಬದಲಾದರೂ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಷ್ಟೇ ಮುಂದುವರಿದರೂ, ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತ ಬೃಹತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನೇ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ನೈತಿಕ ಘನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಅಮಾನವೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಇದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಫ್ರಾಂಜ್ ಕಾಫ್ಕಾ ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆಯೇ ಗುರುತಿಸಿದ ಈ ಜಗತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವ ಅಸಹಾಯ ಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.