ಇದೇ ಅಂತರಂಗ ಸುದ್ದಿ
‘ಡೆಲೂಲು’ (Delulu) ಎನ್ನುವುದು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆಯ (Gen Z) ದೈನಂದಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಪದ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ಲ್ಯಾಂಗ್ (Slang) ಆಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಸದ ತೇಜಸ್ವಿ ಸೂರ್ಯ ಕೂಡ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುವಾಗ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಇದು ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿದರೂ, ಈ ಪದದ ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮಾನಸಿಕ ಧೋರಣೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ದಿನಗಳ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇ ಅಡಗಿದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಪದದ ಅರ್ಥವೇನು? ‘ಡೆಲೂಲು’ ಎನ್ನುವುದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನ ’Delusional’ ಎಂಬ ಪದದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮತ್ತು ಮುದ್ದಾದ (pop- culture) ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ’Delusional’ ಎಂದರೆ ‘ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿರುವ’, ‘ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಆಲೋಚನೆ ಉಳ್ಳವ’ ಅಥವಾ ‘ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ದ್ದನ್ನು ನಂಬುವ’ ಎಂದರ್ಥ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಭ್ರಮೆ’ (Delusion) ಎನ್ನು ವುದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದ. ಆದರೆ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಪದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಇದನ್ನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ, ಸ್ವಯಂ-ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ (self- deprecating humor) ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೀವ್ರವಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು (Overconfidence/ Manifestation) ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ನಿಜವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು, ಅದು ನಿಜವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಂಬುವುದು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಗರ
ವಾಸ್ತವಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವಾಗಿರು ವುದು. ಈ ಪದದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಇದು ಏಕಾಏಕಿ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ದ್ದಲ್ಲ. ಇದರ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಕೆ-ಪಾಪ್ (K-Pop) ಫ್ಯಾನ್ಡಮ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ‘ಡೆಲೂಲು’ ಪದವು ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಗೀತ ಜಗತ್ತಿನ (ಕೆ -ಪಾಪ್) ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ.
2013-2014ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಫೋರಂಗಳಾದ ’ OneHallyu’ನಂಥ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆ-ಪಾಪ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಕೆ-ಪಾಪ್ ತಾರೆಗಳನ್ನು (ಐಡೋಲ್ಸ್) ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಂದಾದರೂ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ಅತಿಯಾದ ಆಲೋಚನೆ ಹೊಂದಿದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಕಾಲೆಳೆಯಲು ಅಥವಾ ಟೀಕಿಸಲು ಇತರ ಅಭಿಮಾನಿ ಗಳು ಅವರು ‘ಡೆಲೂಲು (ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ)’ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಕೆ-ಪಾಪ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಪದವು 2022 ಮತ್ತು 2023ರ ಅವಧಿ ಯಲ್ಲಿ ಟಿಕ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ರೀಲ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವೈರಲ್ ಆಯಿತು. ಯುವಜನರು ತಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕು, ಕ್ರಷ್, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮಾಷೆಯ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸತೊಡಗಿದರು.
ಮೂರನೆಯದು, Delulu is the Solulu’ ಟ್ರೆಂಡ್. ಈ ಪದದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಶಿಖರಕ್ಕೇರಿದ್ದು ’ Delulu is the Solulu' (Delusion is the solution- ಅಂದರೆ ‘ಭ್ರಮೆಯೇ ಪರಿಹಾರ’) ಎಂಬ ಸಾಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾದಾಗ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಆಗಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ, ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದ ವಿಷಯವೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದಾಗಷ್ಟೇ ನಾವು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಧುಮುಕುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ವಾಕ್ಯ ಬಳಕೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
ಇಂದಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ- ಮೊದಲನೆಯದು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ (Romantic Delulu). ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಮಗೆ ಕೇವಲ ‘ಹಾಯ’ ಎಂದು ಮೆಸೇಜ್ ಮಾಡಿದರೆ, ‘ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ನಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು ಒಂದೇ ಬಾಕಿ’ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವುದು. ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಷ್ ನಿಮ್ಮತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದರೆ, ‘ಅವರು ನನ್ನನ್ನೇ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು’ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು.
ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಾನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಅತಿಯಾದ ಆಲೋಚನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡು ತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ. Fake it till you make it’ (ನೀವು ಸಾಧಿಸುವವರೆಗೆ ಸಾಧಿಸಿದಂತೆ ನಟಿಸಿ) ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಗಾದೆಯ ಹೊಸ ರೂಪವೇ ಇದು.
ಯಾವುದೇ ಅನುಭವವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿ, ‘ನನಗೆ ಆ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ನಂಬುವುದು. ಕಠಿಣ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ, ‘ನಾನು ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತೇನೆ’ ಎಂಬ ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ತಳೆಯುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಎನ್ನುವುದು ಭಯ ವನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುವ ಒಂದು ಮಾನಸಿಕ ತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೇಷನ್’ ಮತ್ತು ‘ಡೆಲೂಲು’ ನಡುವೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ಆಕರ್ಷಣೆಯ ನಿಯಮ’ವು ‘ನೀವು ಏನಾಗಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಆಗಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಜೆನ್-ಝಿ ಪೀಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ‘ನಾನು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಕ್ತಿ’ ಎಂದು ಪ್ರತಿದಿನ ಭಾವಿಸುವುದು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ದೂರವಾದರೂ, ಆ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಆಲೋಚನೆಯೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನು ವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ತಾರ್ಕಿಕತೆ.
ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಟ್ರೆಂಡ್ ನಂತೆ, ಈ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಮನೋಭಾವದಲ್ಲೂ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎರಡೂ ಇವೆ. ಅತಿಯಾದ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮಸಂದೇಹ ಇರುವವರಿಗೆ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಮನೋಭಾವವು ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೋಲಿನ ಭಯದಿಂದ ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡದವರಿಗೆ, ‘ನಾನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತೇನೆ’ ಎಂಬ ‘ಡೆಲೂಲು’ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೀವನದ ಕಠಿಣ ವಾಸ್ತವಗಳಿಂದ ಕೊಂಚ ಸಮಯ ದೂರವಿದ್ದು, ತಮಾಷೆಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವುದು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಅತಿಯಾದ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಮನೋಭಾವವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಜ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮ ದಿಂದ ದೂರವಿಡಬಹುದು. ಅತಿಯಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅಥವಾ ಭ್ರಮೆಗಳು ನಿಜವಾಗದಿದ್ದಾಗ ತೀವ್ರ ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಬೇಸರ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡೆವಳಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು, ಭ್ರಮೆಯ ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ನೈಜ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ಹಾಳಾಗಬಹುದು. ‘ಡೆಲೂಲು’ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ನ ಒಂದು ತಮಾಷೆಯ ಪದವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅದು ಇಂದಿನ ಯುವ ಸಮುದಾಯದ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ವಾಸ್ತವದ ಕಠಿಣ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡಗಳ ನಡುವೆ, ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿನ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಅಥವಾ ಧನಾತ್ಮಕ ಭ್ರಮೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹೊಸ ಆಶಾವಾದ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ‘ಡೆಲೂಲು’ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ. ಅದು ವಾಸ್ತವವನ್ನೇ ನುಂಗಿ ಹಾಕಿದರೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.
ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಎಂದರೇನು ?
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಹೆಡ್ ಲೈನ್ಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗುವ ಪದವೆಂದರೆ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಗಳು (Dark Patterns). ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ UX/UI ಕುತಂತ್ರಗಳು, ಗ್ರಾಹಕರ ವಂಚನೆ ಹಾಗೂ ಸೈಬರ್ ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತನಿಖಾ ವರದಿಗಳ ವಿಡಿಯೋಗಳು Dark Patterns’ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿರ ಬಹುದು.
‘ದಿ ಸೋಶಿಯಲ್ ಡಿಲೆಮ್ಮಾ’ (The Social Dilemma & Netflix) ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಕ್ಷ ಚಿತ್ರ/ ಡಾಕ್ಯುಡ್ರಾಮ ದಲ್ಲಿ ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟನ್ ಗಳು’, ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ಗಳ ಕುತಂತ್ರ, ಯೂಸರ್ ಅಡಿಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಡೇಟಾ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೈಜವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿರುವುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿರಬಹುದು. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಪದ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಮೊಬೈಲ್ ಆಪ್ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್ ಫಾರ್ಮ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವವರನ್ನು ಮೋಸ ಗೊಳಿಸಲು, ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಥವಾ ಅವರ ಇಷ್ಟ ವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಕುತಂತ್ರದಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು.
ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಪಂಚದ ‘ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕನ್ನಿಂಗ್ ಟ್ರಿಕ್ಸ್’. ಬಳಕೆದಾರ ರಿಗೆ ತಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿಸುವುದು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳು ವುದು, ಯಾವುದಾದರೂ ಸೇವೆಗೆ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಸಬ್ಸ್ಕ್ರೈಬ್ ಮಾಡಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಕೌಂಟ್ ಡಿಲೀಟ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುವುದು ಈ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸೇವೆ ಅಥವಾ ಸಬ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭ (ಒಂದೇ ಕ್ಲಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ). ಆದರೆ, ಆ ಸೇವೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅಥವಾ ಅಕೌಂಟ್ ರದ್ದು ಗೊಳಿಸಲು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಹಂತಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೇರಲು ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಟನ್ ಒತ್ತಿದರೆ ಸಾಕು, ಆದರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಮಾಡಲು ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಸುದೀರ್ಘ ಇಮೇಲ್ ಬರೆಯಬೇಕು! ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪರ್ಸ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದು.
ವಸ್ತುವಿನ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಪೇಮೆಂಟ್ ಹಂತ ತಲುಪಿದಾಗ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಫೀ, ಸರ್ವಿಸ್ ಚಾರ್ಜ್, ಹ್ಯಾಂಡ್ಲಿಂಗ್ ಫೀ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಮೆ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಖರೀದಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನ ಜತೆಗೆ, ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಐಟಂ ಅಥವಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಟ್ಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿಮಾನದ ಟಿಕೆಟ್ ಬುಕ್ ಮಾಡುವಾಗ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ‘ಟ್ರಾವೆಲ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್’ ಅಥವಾ ‘ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟಲ್ ಕವರ್’ ಟಿಕ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಮ್ಯಾನುಯಲ್ ಆಗಿ ಅನ್ಟಿಕ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ‘ಫಿಯರ್ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಔಟ್’ (FOMO) ಭಾವನೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು. ಉದಾ ಹರಣೆಗೆ, ಹೋಲಿಕೆ ತಾಣಗಳು ಅಥವಾ ಹೋಟೆಲ್ ಬುಕಿಂಗ್ ಆಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ‘ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಕೊಠಡಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಬಾಕಿ ಇವೆ’, ‘ಕಳೆದ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ಜನರು ಇದನ್ನು ಬುಕ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ’ ಅಥವಾ ಆಫರ್ ಮುಗಿಯಲು ಇನ್ನು ಐದು ನಿಮಿಷಗಳು ಮಾತ್ರ’ ಎಂಬ ಹುಸಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ತಕ್ಷಣ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುದು ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಕರಾಮತ್ತು.
ಬಳಕೆದಾರರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟ್ ತಂತ್ರಗಳಂದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯಾವುದೇ ಸಬ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಅಥವಾ ಆಫರ್ ಅನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವಾಗ ಆ ಬಟನ್ ಮೇಲೆ ‘ಇಲ್ಲ, ನನಗೆ ಹಣ ಉಳಿಸುವುದು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ’ ಅಥವಾ ‘ಇಲ್ಲ, ನಾನು ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಬರೆದಿರುವುದು. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಮುಜುಗರ ಉಂಟುಮಾಡಿ ಆಫರ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಸೆಳೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿಲ್ಲದ ಬಟನ್ಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ಆಕರ್ಷಕ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ (ಹಸಿರು/ನೀಲಿ) ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಬಟನ್ಗಳನ್ನು (ಉದಾ: Skip, Cancel, No thanks) ಫಾಂಟ್ ಗಾತ್ರ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಿ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು ಇದರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವೇ. ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ವೆಬ್ಸೈಟ್ನ ಕಂಟೆಂಟ್ ಅಥವಾ ’ Download/ Next’ ಬಟನ್ಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದು.
ಬಳಕೆದಾರರು ಮುಖ್ಯ ಫೈಲ್ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಹೊರಟು ಈ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ಬೇರೆಯದೇ ತಾಣಗಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಸರಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ ಫೋಟೋ ಎಡಿಟಿಂಗ್ ಆಪ್ ಬಳಸಲು ಇಮೇಲ್, ಫೋನ್ ನಂಬರ್, ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಲೋಕೇಶನ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು ಸಹ ಈ ಕರಾಮತ್ತಿನ ಭಾಗವೇ.
ಹಾಗಾದರೆ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳೇನು? ಅರಿವಿಲ್ಲದೇ ಚಂದಾದಾರರಾಗುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಹಿಡನ್ ಚಾಜ್ ಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರ ಜೇಬಿಗೆ ಕನ್ನ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡೇಟಾ ವನ್ನು ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗು ತ್ತದೆ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬರುವ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ಗಳು ಹಾಗೂ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಯಾವುದೇ ಬಟನ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಚಿತ ಟ್ರಯಲ್, ಪಾವತಿ ಹಾಗೂ ಸಬ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಓದಲೇಬೇಕು. ಚೆಕ್ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಆನ್ಲೈನ್ ಕಾರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಐಟಂ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಅನಗತ್ಯ ಇಮೇಲ್ ಅಥವಾ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಬಂದರೆ ಅವುಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ’Unsubscribe’ ಲಿಂಕ್ ಬಳಸಿ ಹೊರಬರುವುದು ಕ್ಷೇಮ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಬಂದಿದೆಯೇ ಹೊರತು ನಮಗರಿವಿಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಲಲ್ಲ. ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್’ಗಳ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಹೊಂದುವುದು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೊರಿಯನ್ ಗಡಿಯ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾನು ‘ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿಕ್’ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಓದುತ್ತಿದ್ದೆ.
ಮನುಷ್ಯನ ಅತಿರೇಕದ ಕ್ರಮಗಳು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸೈನಿಕ ರಹಿತ ವಲಯ (DMZ- Demilitarized Zone) ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸುಮಾರು 250 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸೈನಿಕರು, ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳು, ಕಣ್ಗಾವಲು ಗೋಪುರಗಳು ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ಜೀವಂತ ನೆಲಬಾಂಬ್ ಗಳಿಂದ (ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೈನ್ಸ್) ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಘರ್ಷದ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ತಾಣ. ಆದರೆ, ಇದೇ ಜಾಗವು ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವನ್ಯಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ವರ್ಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರು ವುದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧಾಭಾಸ!
1953ರ ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಎಳೆಯಲಾದ ಈ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಒಳಗೆ ಕಳೆದ ಏಳು ದಶಕಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿಲ್ಲ. ಬೇಟೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋದ ಕಾರಣ, ಪ್ರಕೃತಿಯು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಜಾಗವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಡಿಎಂಝಡ್ ವಲಯವು ಅಳಿವಿನಂಚಿ ನಲ್ಲಿರುವ ನೂರಾರು ಜೀವರಾಶಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅಪರೂಪವೆನಿಸಿದ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಅಮುರ್ ಚಿರತೆ, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಮೇಕೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಕೆಂಪು ಕಿರೀಟದ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಕತ್ತಿನ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕಿಮೀ ದೂರದಿಂದ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ನದಿಗಳು, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಡುಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಮೈದುಂಬಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಅತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲಬಾಂಬ್ಗಳಿರುವ ಜಾಗವೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಣವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ಮಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಮನುಷ್ಯನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೇ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಆತನ ಗೈರುಹಾಜರಿಯೇ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೊರಿಯನ್ ಗಡಿಯ ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧದ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ ಹೇಗೆ ಮೌನವಾಗಿ ಹಸಿರು ಕಾನನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ.