ಇದೇ ಅಂತರಂಗ ಸುದ್ದಿ
ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಧ್ವನಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಮಾನವ ಚರಿತ್ರೆಯ ಜೀವಂತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ. ನಾವು ದಿನನಿತ್ಯ ಸಲೀಸಾಗಿ ಆಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಶತಮಾನಗಳ ಅನುಭವ, ಸಂಘರ್ಷ, ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯ ರಹಸ್ಯ ಕಥೆ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ನಿಘಂಟನ್ನು ತೆರೆದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅರ್ಥಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನು ಕಾಡುಮೇಡುಗಳನ್ನು ಅಲೆದು, ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಬೆಳೆದ ಇಡೀ ವಿಕಾಸದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಮಾತನಾಡುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಈ ಅದ್ಭುತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸದೇ ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಮೈ ಅರ್ಥವನ್ನಷ್ಟೇ ಗ್ರಹಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆ ಯುತ್ತೇವೆ.
ಶಬ್ದಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ದಿಢೀರನೆ ಉದುರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಾಚೀನ ದೈಹಿಕ ಸ್ಪರ್ಶ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೀಕ್ಷಣೆ, ದೈನಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದೊಂದಿಗಿನ ಮುಖಾಮುಖಿಯಿಂದ ಮೊಳಕೆ ಯೊಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಮನುಷ್ಯನು ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಸದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ ‘ಝಳುಝಳು’ ಎಂದನೋ, ಎಲೆಗಳ ಅಲುಗಾಟಕ್ಕೆ ‘ಮರ್ಮರ’ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದನೋ-ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಬೀಜಾಂಕುರವಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ನಾಶವಾಗದ, ಕ್ಷಯಿಸದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ‘ಅಕ್ಷರ’ (ಅ+ಕ್ಷರ) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಕೇವಲ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಗಾಳಿಯ ಲಯಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಶೀಲತೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕದ ‘ಮಹಾರಾಜ’ನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.
ನಾವು ಬಳಸುವ ವಾರದ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಇಡೀ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಟರ ಅಹಂಕಾರದ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ‘ಭಾನುವಾರ’ದಿಂದ ‘ಶನಿವಾರ’ದವರೆಗಿನ ದಿನಗಳು ಆಕಾಶದ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಹಗಳ ಗತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ ‘ಜುಲೈ’ ತಿಂಗಳು ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮತ್ತು ‘ಆಗ’ ತಿಂಗಳು ಆಗಸ್ಟಸ್ ಸೀಸರ್ನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದಿವೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ದುಜಾ ದೇವಿ ಯಾರು ಗೊತ್ತಾ ?
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ (ಏಳು), ಅಕ್ಟೋಬರ್ (ಎಂಟು), ನವೆಂಬರ್ (ಒಂಬತ್ತು) ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ (ಹತ್ತು) ಎಂಬ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕಗಳು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟವಾದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಕಾಲದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಸಾರುತ್ತಲೇ ಇವೆ.
ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಸಿ ನಾವಿಕರ ಸಮುದ್ರಯಾನಗಳು ಭಾಷೆಯ ಗಡಿ ಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಬಗೆ ಅತ್ಯಂತ ರೋಮಾಂಚಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ‘ಶರ್ಕರಾ’ (ಮರಳು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಹರಳು) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದವು ಪರ್ಷಿಯನ್ಗೆ ‘ಶರ್ಕ’ ಆಗಿ, ಅರೇಬಿಕ್ಗೆ ‘ಸುಕ್ಕರ್’ ಆಗಿ, ಯುರೋಪ್ ತಲುಪಿ ‘ಶುಗರ್’ (Sugar) ಎಂದು ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತವಾಯಿತು. ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ‘ಕಫಾ’ (Kaffa) ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಾಹಿಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಒಂದು ಕಾಡುಬೀಜವು, ಅರಬ್ಬರ ‘ಖಹ್ವಾ’ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಯ ಶಕ್ತಿಯಾದ ‘ಕಾಫಿ’ (Coffee) ಎಂಬ ಪದವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಗೊಂಡಿತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಶಬ್ದಕೋಶಗಳನ್ನೇ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಸರಳ ವಸ್ತುಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಮೂರ್ತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಗಂಭೀರ ರೂಪಕಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಡೆವಳಿಕೆ ಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ‘ಟ್ಯಾಕ್ಟ್’ (Tact) ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ; ಆದರೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ‘ಟ್ಯಾಕ್ಟಸ್’ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ‘ಕೈಯಿಂದ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು’ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು ಎಂದಷ್ಟೇ ಅರ್ಥವಿತ್ತು. ಅದೇ ರೀತಿ ಪಾದರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಸಣ್ಣ ಚೂಪಾದ ಕಲ್ಲು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಚುಚ್ಚುವಿಕೆಯಿಂದ ‘ಸ್ಕ್ರುಪ್ಯುಲಸ್’ (Scrupulous- ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಕೋಚ/ಹಿಂಜರಿಕೆ) ಎಂಬ ಪದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ತೊಳಲಾಟ ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಪರಿಸರದ ಸಣ್ಣ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೇ ಪದಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು.
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಬಳಸುವ ಎಷ್ಟೋ ಆಧುನಿಕ ಪದಗಳು, ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಯಂತ್ರಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾದರೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಳಿಯದೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ನಾವು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್ನ ಗಾಜಿನ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಡುವಾಗಲೂ ‘ಡಯಲ್ ಮಾಡು’ (Dial) ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ; ಆದರೆ ಇದು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ತಿರುಗಿಸುವ ದುಂಡನೆಯ ಚಕ್ರದ (Rotary Dial) ನೆನಪಾಗಿದೆ.
ಕಾರಿನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ‘ಡ್ಯಾಶ್ಬೋರ್ಡ್’ (Dashboard) ಎಂಬುದು ಮೂಲತಃ ಕುದುರೆಗಾಡಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯ ಕಾಲಿನಿಂದ ಚಿಮ್ಮುವ ಕೆಸರು, ಸವಾರನ ಮೈಮೇಲೆ ಬೀಳದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ ಮರದ ಹಲಗೆಯಾಗಿತ್ತು! ವಸ್ತುಗಳು ಕಾಲಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಹೋದರೂ, ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೆಗಲನ್ನೇರಿ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ.
ನಮ್ಮ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಪದಗಳೂ ಕೂಡ ಇತಿಹಾಸದ ಅಚ್ಚರಿಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಿಂತಿವೆ. ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಅಡುಗೆಯವ ಕಾಕಾಸುರ ಮಾದಪ್ಪ, ರಾಜರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿ ತಯಾರಿಸಲು ಹೋಗಿ, ಪಾಕ ಸರಿಯಾಗಿ ಬೆಂದಾಗ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಸಿಹಿಯೇ ‘ಮೈಸೂರು ಪಾಕ್’ (ಮೈಸೂರು+ ಪಾಕ). ಇಸ್ಪೀಟ್ ಆಟದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಎದ್ದು ಹೋಗಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೇ, ಕೈಗೆ ಎಣ್ಣೆಯಾಗದಂತೆ ಎರಡು ಬ್ರೆಡ್ ನಡುವೆ ಮಾಂಸವಿಟ್ಟು ತರಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ‘ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್’ನಿಂದ ‘ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್’ ಎಂಬ ಜಾಗತಿಕ ತಿನಿಸಿನ ಪದ ಜನ್ಮತಾಳಿತು. ಹೀಗೆ ಆಕಸ್ಮಿಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿಲಕ್ಷಣ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಶಬ್ದಕೋಶದ ಶಾಶ್ವತ ರುಚಿಗಳಾದವು.
ಮನುಷ್ಯನ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು, ಆಡುಭಾಷೆಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ತಿರುಚುವಿಕೆಗಳು (Folk Etymology) ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ತೆರೆದ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ‘ಕಂಪೌಂಡ್’(Compound) ಎಂದು ಕರೆದದ್ದು ಮಲಯ ಭಾಷೆಯ ‘ಕಂಪಾಂಗ್’ (Kampong- ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಆವರಣ) ಎಂಬ ಪದದ ತಪ್ಪು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ.
ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ತಂದ ‘ಬಟಾಟಾ’ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ‘ಬಟಾಟೆ’ ಅಥವಾ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯಾಯಿತು. ಅಜ್ಞಾತ ವಿದೇಶಿ ಪದಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ನಾಲಗೆಗೆ ಒಗ್ಗುವಂತೆ ತಿರುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮುಗ್ಧ ಜಾಣ್ಮೆಯೇ ಭಾಷೆಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
ಸಮಾಜದ ಅಧಿಕಾರ, ರಾಜಕೀಯ ಪಲ್ಲಟಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಗಭೇದಗಳು ಪದಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಭಾಷೆಯ ಢಾಳಾದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿವೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡನ್ನು ನಾರ್ಮನ್ನರು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ, ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಬಡ ರೈತರು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ‘Cow’ (ಹಸು), ‘Pig’ (ಹಂದಿ) ಮತ್ತು ‘Sheep’ (ಕುರಿ) ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಅದೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅರಮನೆಯ ಶ್ರೀಮಂತರ ಭೋಜನದ ಮೇಜಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದ ‘ಬೀಫ್’, ‘ಪೋರ್ಕ್’ ಮತ್ತು ‘ಮಟನ್’ ಎಂಬ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.
ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದವರ ಭಾಷೆ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಶಬ್ದಕೋಶವಾದರೆ, ದುಡಿಯುವ ಜನರ ಭಾಷೆ ತಳಮಟ್ಟದ ದಿನಬಳಕೆ ಆಡುಮಾತಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಇತಿಹಾಸ ಪದಗಳ ಅಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಮಣ್ಣಿನ ದೇಸೀ ಪದಗಳಂತೂ ನಿಸರ್ಗ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಜೀವಂತ ಮಿಡಿತ ದೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ನೀರಿನಿಂದ ಸದಾ ತೋಯ್ದು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ‘ಗದ್ದೆ’ ಎಂದರು, ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ದಟ್ಟ ಅಡವಿಯನ್ನು ‘ಕಾಡು’ ಎಂದರು. ಅಂತರಂಗದ ಸ್ವಚ್ಛ ಬೆಳಕನ್ನು ‘ಬೆಳಕು’ ಎನ್ನುತ್ತಾ, ‘ಜ್ಞಾನ’ ಮತ್ತು ‘ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶ’ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳನ್ನಾಗಿ ಕಂಡರು.
‘ಹೆಜ್ಜೆ’, ‘ಮನೆ’, ‘ನೆಲ’, ‘ತಾಯಿ’ ಮುಂತಾದ ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ಮೂಲಪದಗಳು ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷ ಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗರ ಭಾವಲೋಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿವೆ.
ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಭೌತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಬಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ನಂದಿಹೋದ ದೀಪದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾರಿಹೋಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬೌದ್ಧರು ‘ನಿರ್ವಾಣ’ (ಆರಿಹೋಗುವುದು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಗಂಟನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ‘ಮೋಕ್ಷ’ (ಮುಚ್- ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದು) ಎಂಬ ದಾರ್ಶನಿಕ ಅರ್ಥ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಲೌಕಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳೇ ಅಲೌಕಿಕ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮಹಾನ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಭಾಷೆ ಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡವು.
ನಾವು ಆಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ಮಾತೂ ಕೂಡ ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ, ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳ ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ಒಂದು ಮಧುರ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ. ಪದಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಕಪ್ಪು ಶಾಯಿಯ ಗುರುತುಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಕಾಲದ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗದೇ, ಸಲೀಸಾಗಿ ತೇಲಿಬಂದ ಅನುಭವದ ದಿಮ್ಮಿಗಳು, ಮುತ್ತುಗಳು. ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕೇವಲ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಳಸದೇ, ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಕಥೆ, ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅರಿತು ಬಳಸಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಸಂಭಾಷಣೆ ಕೇವಲ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮನುಕುಲದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲಿನ ಗೌರವ ಅಪಾರವಾಗಿ ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗುವುದು ಸತ್ಯ.
ಪ್ರತಿ ಪದ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಯುದ್ಧಗಳು ಹಾಗೂ ನಾವಿಕರ ಸಮುದ್ರಯಾನಗಳು ಖಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಕೇವಲ ಸರಕುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪದಕೋಶಗಳನ್ನೇ ಹೊತ್ತು ತಂದವು. ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಪದಗಳು ಮನುಷ್ಯ- ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧ ಏರ್ಪಡಲು ಸರಕುಗಳಾದವು. ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸೋಣ.
ಚಹಾ (ಟೀ ಅಥವಾ ಚಾಯ್). ಚೀನಾದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹರಡಿದ ಈ ಪದ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಿತು. ರೇಷ್ಮೆ ಮಾರ್ಗ (ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗ) ಮತ್ತು ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ‘ಚಾಯ್’ (Chái - ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಉಪಭಾಷೆ) ಆಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ನಾವಿಕರು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ -ಜಿಯಾನ್ ಬಂದರಿನಿಂದ ಯುರೋಪಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಮಿನ್ ಉಪಭಾಷೆಯ ‘ತೆ’ (Tê) ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ‘ಟೀ’ (Tea) ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು.
ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ಯಾಂಪೂ ಎಂಬ ಪದ. ಭಾರತೀಯ ನಾವಿಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೇರಿದ ಪದವಿದು. ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ಚಾಂಪೂ’ ಅಥವಾ ‘ಚಾಂಪ್ನಾ’ (ಒತ್ತುವುದು ಅಥವಾ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡುವುದು) ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾವಿಕರು ತಲೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿ ತಿಕ್ಕುವ ಅಭ್ಯಾಸದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ತಲೆ ತೊಳೆಯುವ ದ್ರವಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತ ಹೆಸರನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ಇಂದು ಶಾಂಪೂ ಹೆಂಗಸರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಗಂಡಸರ ತಲೆಯನ್ನೂ ಏರಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ.
ಕ್ಯಾರವಾನ್ ಮತ್ತು ಬಜಾರ್ (Caravan, Bazaar) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಡುವಿನ ಮಸಾಲೆ ಹಾಗೂ ರೇಷ್ಮೆ ವ್ಯಾಪಾರವು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ‘ಕಾರವಾನ್’ (ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗುಂಪು) ಮತ್ತು ‘ಬಾಜಾರ್’ (ಮಾರುಕಟ್ಟೆ) ಪದಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿತು.
ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಜಿಬ್ರಾ (Alcohol, Algebra) ಪದಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಜ್ಞಾನದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ‘ಅಲ್’ (Al- ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲೇಖನ) ಪೂರ್ವ ಪ್ರತ್ಯಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪದಗಳು ಯುರೋಪ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಪ್ಪು ಪುಡಿಗೆ ಅರಬ್ಬರು ‘ಅಲ್-ಕುಹ್ಲ್’(Al- kuhl) ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಶುದ್ಧ ದ್ರವಕ್ಕೆ ‘ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್’ ಎಂದರು. ಮುರಿದ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಗಣಿತೀಯ ಕ್ರಿಯೆಯಾದ ‘ಅಲ್-ಜಬ್ರ್’ ಎಂಬುದು ‘ಆಲ್ಜಿಬ್ರಾ’ ಆಗಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು.
ಮ್ಯಾಂಗೋ ಪದ ಹೇಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದು? ತಮಿಳಿನ ‘ಮಾಂಗಾಯ’ ಅಥವಾ ಮಲಯಾಳಂನ ‘ಮಾಂಗಾ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಗೆ ಬಂದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಾವಿಕರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಯುರೋಪ್ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ‘ಮ್ಯಾಂಗಾ’ ಎಂದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷರು ಯಾವ ಪದವನ್ನೂ ರಾಗಬದ್ಧವಾಗಿ ಎಳೆಯಲಾರರು. ಅವರು ಆದಷ್ಟು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ದವರು. ಅವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಅದು ‘ಮ್ಯಾಂಗೋ’ ಆಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು.
ಅದೇ ರೀತಿ, ಪೈಜಾಮ ಪದ. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ‘ಪಾಯ್’ (ಕಾಲು) ಮತ್ತು ‘ಜಾಮಹ್’ (ಉಡುಪು) ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ‘ಪಾಯ್ಜಾಮ’ ಎಂದಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಘಲರು ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಸಡಿಲ ಉಡುಪನ್ನು ಈ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾವಿಕರು ಮಲಗುವಾಗ ಧರಿಸುವ ರಾತ್ರಿ ಉಡುಪಾಗಿ (Nightwear) ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹರಡಿದರು.
ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಟೊಮೆಟೊ ಪದಗಳ ಇತಿಹಾಸವು ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಹಾಗೂ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ನಾವಿಕರ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ಮೂಲತಃ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಆಜ್ಟೆಕ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ‘ನಾವಾಟಲ್’ ಭಾಷೆಯ ಪದಗಳು. ಆಜ್ಟೆಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಕೋ ಬೀಜಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ನೊರೆಯುಳ್ಳ, ಖಾರ ಮತ್ತು ಕಹಿಯಾದ ದೈವಿಕ ಪಾನೀಯಕ್ಕೆ ‘ಕ್ಸೊಕೊಲಾಟಲ್’ (Xocolatl) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು (‘ಕ್ಸೊಕೊಕ್’ ಎಂದರೆ ಕಹಿ, ‘ಅಟಲ’ ಎಂದರೆ ನೀರು). ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ನಾಲಿಗೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ‘ಚಾಕೊಲೇಟ್’ ಎಂದು ಕರೆದು, ಸಿಹಿ ಬೆರೆಸಿ ಯುರೋಪ್ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ ನಾವಾಟಲ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಟೊಮಾಟಲ್’ (Tomatl) ಎಂದರೆ ‘ದಪ್ಪಗಿರುವ ಊದಿಕೊಂಡ ಹಣ್ಣು’ ಎಂದರ್ಥ.
ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ಬಂದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ನಾವಿಕರು ಇದನ್ನು ‘ಟೊಮಾಟೆ’ (Tomate) ಎಂದು ಕರೆದರು. ನಂತರ ಅದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ‘ಟೊಮೆಟೊ’ ಆಗಿ ಬದಲಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಯಿತು.
ಹಾಗೆ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಪದ. ಸಮುದ್ರ ಯುದ್ಧಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂದ ಈ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುzಯ ಹೆಸರು ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ‘ಅರ್ಮೀ-ಅಲ್-ಬಹ್ರ್’ (ಸಮುದ್ರದ ಕಮಾಂಡರ್/ಅಧಿಪತಿ) ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಶಿಲುಬೆ ಯುದ್ಧಗಳ (Crusades) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿ ಯನ್ ಸೈನಿಕರು ಈ ಪದವನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದು, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ‘ಅಡ್ಮಿರಲ್’ ಎಂದು ಕರೆದರು.
ಟಾರಿಫ್ (ಸುಂಕ) ಪದವನ್ನೇ ನೋಡಿ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ‘ತಾರಿಫ್’ (Tarifa) ಎಂಬ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ಸರಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಬಂದರಿನ ಹೆಸರೇ ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಪದವಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಪದದ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ. ಅದನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆನ್ನಟ್ಟಬೇಕಷ್ಟೆ.