ನವದೆಹಲಿ: ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಗೆ (Union Budget 2026) ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿರುವ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಗೆ ದಿನಗಣನೆ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಿದೆ, ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಯಾವ ದಿಕ್ಕು ನೀಡಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಜೆಟ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆಗಳು ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಜೆಟ್ನ ಮೂಲಗಳು ವಸಾಹತು ಕಾಲದವರೆಗೂ (Colonial Era) ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 7, 1860 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಹಣಕಾಸು ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಜೇಮ್ಸ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವ ವರ್ಗವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
Budget 2026: ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಂದು ಭಾನುವಾರವೇ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಾಡ್ತಾರಾ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ?
ವಸಾಹತು ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆವರೆಗೆ
ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಆರ್.ಕೆ. ಷಣ್ಮುಖಂ ಚೆಟ್ಟಿ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 26, 1947 ರಂದು ಮಂಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಬಜೆಟ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬಜೆಟ್ ದಸ್ತಾವೇಜು ಮಂಡಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
1955ರ ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಾ ಬದಲಾವಣೆ
1955ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆಗಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾದ ಸಿ.ಡಿ. ದೇಶಮುಖ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಈ ಬಜೆಟ್, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತೀಯ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣವಾಗಿ ದಾಖಲಾಯಿತು.
ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸಿ.ಡಿ. ದೇಶಮುಖ್ ಅವರು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇದು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ದೃಢವಾದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು.
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026
ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾದ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಂದು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ 2026–27 ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಒಂಭತ್ತನೇ ಸತತ ಬಜೆಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಮಂಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸತತ ಬಜೆಟ್ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗೂ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. 2019ರಿಂದ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು, 2021ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕಾಗದರಹಿತ ಬಜೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 'ಬಹಿ-ಖಾತಾ' ಶೈಲಿಯ ಪೌಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ್ದರು.