ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ 'ವಂದೇ ಮಾತರಂ'!

ನವದೆಹಲಿ: 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 15ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷದಂತೆ ದೆಹಲಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜಾರೋಹಣ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಭಾಷಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ 'ವಂದೇ ಮಾತರಂ' ಗೀತೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಂದೇ ಮಾತರಂ ರಚನೆಯ 150ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಎಂದರೇನು?

'ವಂದೇ ಮಾತರಂ' ಎಂದರೆ ಸರಳವಾಗಿ 'ಮಾತೃಭೂಮಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಭಾವನೆ'. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಂಗಾಳಿ ಕವಿ ಹಾಗೂ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ 'ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರು' ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. 1875ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ನಂತರ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿ 'ಆನಂದಮಠ'ದ ಭಾಗವಾಯಿತು.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಗೀತೆ ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯ: ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಗೆ ಮುನ್ನ ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಗಲಿದೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಧ್ವನಿ

19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೇತನೆ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಜನರಲ್ಲಿ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಭೆಗಳು, ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗೀತೆ ಮೊಳಗತೊಡಗಿತು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ '1905ರ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ' ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ ಬಲಗೊಂಡಾಗ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಪ್ರಮುಖ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಗೀತೆ ಕ್ರಮೇಣ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು.

ವಂದೇ ಮಾತರಂನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ, ಹಸಿರು ಹೊಲಗಳು, ನದಿಗಳು, ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾತೃಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಭಾವನೆ ಈ ಗೀತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಓಡುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲೇ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶಾಲಾ ಬಾಲಕ; ಸೆಲ್ಯೂಟ್‌ ಹೊಡೆದ ನೆಟ್ಟಿಗರು

ಜನ ಗಣ ಮನ ಮತ್ತು ವಂದೇ ಮಾತರಂ

ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಮತ್ತು 'ಜನ ಗಣ ಮನ' ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. 'ಜನ ಗಣ ಮನ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ', ವಂದೇ ಮಾತರಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

1950ರ ಜನವರಿ 24ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಚರ್ಚೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಜನ ಗಣ ಮನ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ವಂದೇ ಮಾತರಂಗೆ ಸಹ ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನವಿರುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದರು.

2026ರಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂಗೆ ವಿಶೇಷತೆ ಏಕೆ?

ವಂದೇ ಮಾತರಂ ರಚನೆಯ '150 ವರ್ಷಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು 2025–26ರಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ'. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಗೀತೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 15ರಂದು ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾದ ಜನ ಗಣ ಮನಕ್ಕೂ ಸ್ಥಾನ ಇರಲಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ 2026ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಿಂದ ಮೊಳಗಲಿರುವ ವಂದೇ ಮಾತರಂ 'ಕೇವಲ ಒಂದು ಗೀತೆಯಲ್ಲ; 150 ವರ್ಷಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೇತನೆಯ ಪಯಣದ ನೆನಪು'.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶಭಕ್ತರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದ ಈ ಗೀತೆ, 150 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತಿರುವುದು ಈ ವರ್ಷದ ಆಗಸ್ಟ್‌ 15ರ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆ.

ವಂದೇ ಮಾತರಂ!