ಶಿಮ್ಲಾ: ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದಸರಾ (Dussehra) ಸಂಭ್ರಮ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ (Himachal Pradesh) ಕುಲ್ಲು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಕುಲ್ಲು ದಸರಾ (Kullu Dussehra), ನೂರಾರು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳ ಸಂಗಮ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ ದೇಶದ ಇತರ ದಸರಾ ಉತ್ಸವಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
2026ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕುಲ್ಲು ದಸರಾ ಉತ್ಸವವು ಉದಯ ತಿಥಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಈ ಉತ್ಸವ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.
17ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ನಡೆದುಬಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಕುಲ್ಲು ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ಇತಿಹಾಸವು 17ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಅಂದಿನ ರಾಜ ಜಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ರಾಜ ಜಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ದುರ್ಗಾ ದತ್ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಬಳಿ ಮುತ್ತುಗಳ ಪಾತ್ರೆಯಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ರಾಜ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸೈನಿಕರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಮನನೊಂದ ದುರ್ಗಾ ದತ್, ರಾಜನೇ ತನ್ನ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಬಳಿಕ ರಾಜ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ದುರ್ಗಾ ದತ್ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಥನ. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ರಾಜ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ದತ್ ಅಥವಾ ಪಹಾಡಿ ಬಾಬಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೈರಾಗಿಯೊಬ್ಬರು, ಭಗವಾನ್ ರಾಮನ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವಂತೆ ರಾಜನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ತಪ್ಪಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಾಜ ಜಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಭಗವಾನ್ ರಘುನಾಥನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕುಲ್ಲುವಿಗೆ ತಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕಣಿವೆಯ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಗಳ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಘುನಾಥನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಆಚರಣೆ ಕುಲ್ಲು ದಸರಾ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುಗೊಂಡಿತು ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆ.
ಅ. 21ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ
300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳ ಮಹಾಸಂಗಮ
ಕುಲ್ಲು ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸುವ ದೇವತೆಗಳು. 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕೃತ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ಭಕ್ತರು ಕುಲ್ಲುವಿಗೆ ಕರೆತರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ದೇವತೆಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ದೂರದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಕುಲ್ಲುವಿಗೆ ತಲುಪಲು ಭಕ್ತರು ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇವೆ.
ದೇವತೆಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕುಲ್ಲುವಿನ ಧಲ್ಪುರ ಮೈದಾನವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಮಾಚಲಿ ಸಂಗೀತ, ಡೋಲು-ವಾದ್ಯಗಳು, ನೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತ ಸಮೂಹವಿರುವುದು ಈ ಉತ್ಸವದ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ.
ರಘುನಾಥ ದೇವರ ರಥೋತ್ಸವ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ
ಕುಲ್ಲು ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಭಗವಾನ್ ರಘುನಾಥನಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ರಥವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಧಲ್ಪುರ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸವದ ಕೊನೆಯ ದಿನ ನಡೆಯುವ ಆಚರಣೆಗಳು ಕುಲ್ಲು ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ದಹನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕುಲ್ಲುವಿನಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಸಂಗಮ, ರಘುನಾಥ ದೇವರ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದೆ.
ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವ
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಪರ್ವತ ಸೌಂದರ್ಯದ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಕುಲ್ಲು ದಸರಾ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳು, ಜನಪದ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುವ ಭಕ್ತರ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಉತ್ಸವದ ವೈಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕುಲ್ಲು ದಸರಾ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವವಲ್ಲ. ಅದು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರ ನಂಬಿಕೆ, ಜನಪದ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಶತಮಾನಗಳ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಈ ಉತ್ಸವ, ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.