Vishweshwar Bhat Column: ಒಳ್ಳೆಯ ಯೋಜನೆ, ಕೆಟ್ಟ ಅನುಷ್ಠಾನ

ಸಂಪಾದಕರ ಸದ್ಯಶೋಧನೆ

ಮಲಾವಿಯ ದುರಂತಮಯ ಘಟನೆಯು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಮರು ಸ್ಥಾಪನೆ ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಯೋಜನೆಯೊಂದು ಹೇಗೆ ಹತ್ತಾರು ಮಾನವ ಜೀವಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಪಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದು ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಣ್ಣ ದೇಶವಾದ ಮಲಾವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಳಿವಿ ನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಯೋಜನೆಯು ಇಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀ ಯರ ಪಾಲಿಗೆ ಶಾಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಮಲಾವಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ (Translocation) ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದವು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯಗುರಿ- ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ಹೋಲಿ ಗ್ರೇಲ್‌ ಎಂದರೇನು ?

ಯೋಜನೆಯು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಅನುಷ್ಠಾನದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಆನೆಗಳಂಥ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ, ಅವು ಆ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಮಯ ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಮಲಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು ಇದೇ. ಉದ್ಯಾನಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವಿದ್ಯುತ್‌ಚಾಲಿತ ಬೇಲಿಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಾಲದಾದವು. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಹೊರ ಬಂದ ಆನೆಗಳು ಪಕ್ಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗಿದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನರು ಭೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುವಂತಾಯಿತು.

ಈ ‘ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶ’ದ ಯೋಜನೆಯು ಶೀಘ್ರದ ಸಾವಿನ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹತ್ತಾರು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಆನೆಗಳ ದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದು ಕೊಂಡರು.

ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇಲ್ಲದೇ, ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದವು. ಅಲ್ಲದೇ, ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಒತ್ತಡದಿಂದಲೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮೃತಪಟ್ಟವು.

ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ವಿಶ್ವಾಸ ವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಮಲಾವಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರು. ಜನರು ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಹೆದರುವಂತಾಯಿತು. ಇದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು.

‘ನಮಗಿಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚೇ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು. ಮಲಾವಿ ಯೋಜನೆಯ ದುರಂತವು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ (Conservation Science) ಕೆಲವು ಕಹಿ ಪಾಠ ಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಮೊದಲು ಭದ್ರತಾ ಬೇಲಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

ಯಾವುದೇ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘಟನೆ ನಡೆದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರಬೇಕು. ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಆದರೆ ಅದು ಮಾನವ ಜೀವಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬಾರದು. ಮಲಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ.

‘ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡದಿದ್ದರೆ ಅದು ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಾವಿಯ ಜನರು ಇಂದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಘೋರ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸು ತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಜತೆಗೆ ಮಾನವನ ಸುರಕ್ಷತೆಯೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬು ದನ್ನು ಈ ಘಟನೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.