Dr Mahesh Column: ನೇಪಾಳದಂತಹ ದುರಂತ ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟ್‌ʼನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ?

ಪ್ರಕೃತಿ ಪಾಠ

ಡಾ.ಮಹೇಶ್‌ ತುಪ್ಪೆಕಲ್ಲು

ನೇಪಾಳ-ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ 26ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹವು ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ‘ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡಿಂಗ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್’ನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ. ಹಿಮ-ಬಂಡೆಗಳ ಭಾರೀ ಕುಸಿತದಿಂದ ನದಿಗೆ ಏಕಾಏಕಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳು ಸೇರಿ ಪ್ರವಾಹದ ಅಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ನೇಪಾಳದ ರಸುವಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದು, ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿzರೆ ಅಥವಾ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಭೂಕುಸಿತದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರೋವರ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವ ಅಪಾಯವೂ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಇದು ‘ಮೋಡ ಸ್ಫೋಟ’ದ ಪರಿಣಾಮವಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಮ-ಬಂಡೆಗಳ ಕುಸಿತ, ನದಿಗೆ ಏಕಾಏಕಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಅವಶೇಷ ಮತ್ತು ನೀರು ಸೇರುವುದು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಉಂಟಾದ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಫ್ಲಡ್ ದುರಂತವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ, ಆದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟ-ಸಕಲೇಶಪುರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿರಬಹುದು? ಇದು ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಲ್ಲ. ಈ ಲೇಖನ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ತೀವ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮಾದರಿ.

ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡುವಾಗ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನೀಡಲಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇದು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Mohan Vishwa Column: ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಭಾರತ

500 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆ 6 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿದರೆ?

ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ 500 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸೋಣ. ಸುಮಾರು 180 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 500 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆಯಾದರೆ ಬೀಳುವ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 90 ದಶಲಕ್ಷ ಘನ ಮೀಟರ್, ಅಂದರೆ 9000 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣು ಈಗಾಗಲೇ ಮಳೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೇವಗೊಂಡಿ ದ್ದರೆ, ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ನೀರು ವೇಗವಾಗಿ ಹೊಳೆ-ನದಿಗಳಿಗೆ ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು, ಮರಗಳು, ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳೊಂದಿಗೆ ನದೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಅಪಾಯ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದು.

ಭೂಕುಸಿತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ಇಂತಹ ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟ್‌ನ ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಒಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದು ಕೆಂಪುಹೊಳೆ/ಗುಂಡ್ಯಾ ಭಾಗದ ಹೊಳೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆದರೆ? ಭೂಕುಸಿತದ ಹಿಂದೆ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಾಶಯ ವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ 10 ದಶಲಕ್ಷ ಘನ ಮೀಟರ್-1000 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್ ನೀರು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹ ವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಏಕಾಏಕಿ ಒಡೆದರೆ, ಆ ನೀರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನೀರು, ಕೆಸರು, ಬಂಡೆ, ಮರ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ಭೀಕರ ಡೆಬ್ರಿಸ್ ಫ್ಲಡ್ ಆಗಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಬಹುದು. ಇದೇ ನೇಪಾಲ ಮಾದರಿ ದುರಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಭೂಕುಸಿತವು ಟಿಬೆಟ್-ನೇಪಾಳ ಗಡಿಯವರೆಗೆ ಪಸರಿಸಿದ ಮಾದರಿಯ, ನಮ್ಮ ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿ ಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಐದು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು. ‌

ಮೊದಲ ಹಂತ, ಶಿರಾಡಿ-ಗುಂಡ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶ: ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹದ ಮೊದಲ ಹೊಡೆತ ಬೀಳಬಹುದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರಾಡಿ, ಗುಂಡ್ಯಾ, ಉದನೆ, ಅಡ್ಡಹೊಳೆ, ಎಂಜಿರ, ನೆಲ್ಯಾಡಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪುಹೊಳೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವಲ್ಲ, ಬಂಡೆ, ಮರ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನ ವೇಗದ ಪ್ರವಾಹ ಸಂಭವಿಸುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚು. ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿರುವ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. 2024ರಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರೀ ಮಳೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳೂರು-ಬೆಂಗಳೂರು ಸಂಪರ್ಕ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

ಎರಡನೇ ಹಂತ, ಗುಂಡ್ಯಾದಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ: ಪ್ರವಾಹ ಕೆಂಪುಹೊಳೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿದು ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯದ ಪ್ರದೇಶ ಗುಂಡ್ಯಾ, ಕೆಳಭಾಗದ ನದಿ ತೀರ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ಮತ್ತು ಕುಮಾರ ಧಾರಾ ನದಿಗಳು ಸಂಗಮಿಸುತ್ತವೆ.

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ದಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ 30.1 ಮೀಟರ್ ತಲುಪಿತ್ತು. ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ನುಗ್ಗಿತ್ತು. 2019ರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿಯೂ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ 31.5 ಮೀಟರ್‌ನ ಅಪಾಯದ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿತ್ತು; ಗುಂಡ್ಯಾ ನದಿಯ ಮಟ್ಟವೂ ಸುಮಾರು 5 ಮೀಟರ್ ತಲುಪಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಊಹಿಸಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವಾಹವಲ್ಲ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಏಕಾಏಕಿ ಒಡೆದರೆ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಏರುವ ವೇಗವೇ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯ.

ಮೂರನೇ ಹಂತ, ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಿಂದ ಬಂಟ್ವಾಳ: ಪ್ರವಾಹದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ದಾರಿ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ, ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು, ಅಲಡ್ಕ, ಕಾಂಚಿಕರ್‌ಪೇಟೆ, ಕೋಟೆಕಣಿ, ಬಸ್ತಿಪಡ್ಪು, ಜಕ್ರಿಬೆಟ್ಟು, ಬಂಟ್ವಾಳದ ನದಿ ತೀರದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ನಾವೂರು, ಸಾರಪಾಡಿ, ಅಜಿಲಮೊಗರು, ನಂದಾವರ ಮತ್ತು ಮಣಿನಾಲ್ಕೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಹಿಂದಿನ ನೇತ್ರಾವತಿ ಪ್ರವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗಗಳ ಹಲವು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ನುಗ್ಗಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಬಂಟ್ವಾಳದಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ 8.6 ಮೀಟರ್ ತಲುಪಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕುಟುಂಬ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸ ಲಾಗಿತ್ತು. ‌

ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತ, ಬಂಟ್ವಾಳದಿಂದ ತುಂಬೆ ಡ್ಯಾಮ್: ಮುಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶ ಬಂಟ್ವಾಳ, ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು, ತುಂಬೆ, ಬ್ರಹ್ಮರಕೂಟ್ಲು ಮತ್ತು ನಂದಾವರ. ತುಂಬೆ ಡ್ಯಾಮ್, ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಬಿಂದು. ತುಂಬೆ ವೆಂಟೆಡ್ ಡ್ಯಾಂ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ನದೀ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟ: ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ಅಥವಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ‘ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಲು’ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದೇ ಮುಖ್ಯ.

ಐದನೇ ಹಂತ, ತುಂಬೆಯಿಂದ ಮಂಗಳೂರು: ಪ್ರವಾಹ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿ ಅಗಲವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ನದಿಯ ಸಮೀಪದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ಮುಂದು ವರಿಯುತ್ತದೆ. ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಕುಳ, ಫರಂಗಿಪೇಟೆ, ಅಡ್ಯಾರ್, ಪಾವೂರು-ಉಳಿಯ, ನೇತ್ರಾವತಿ ತೀರದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ನದಿ ತೀರದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಮುಖ/ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಂಭಾವ್ಯ ಕ್ರಮ ಇದು ನಿಖರವಾದ ಪ್ರವಾಹ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಲ್ಲ.

ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ 0-2 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರಾಡಿ-ಗುಂಡ್ಯಾ-ಕೆಂಪು ಹೊಳೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 2-4 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡ್ಯಾದಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಗೆ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. 3-6 ಗಂಟೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ, 4-8 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು-ಬಂಟ್ವಾಳ ಮತ್ತು 6-10 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬೆ-ನಂದಾವರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು.

8-14 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಟೆಗಳ ಬಳಿಕ ಅರ್ಕುಳ-ಅಡ್ಯಾರ್-ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಂತರ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಮುಖ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಣಾಮ ತಲುಪಬಹುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಒಡೆದರೆ ಈ ಸಮಯ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಮುಳುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶ. ಪ್ರವಾಹವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕಣಿವೆ, ಪ್ರವಾಹ ಬಯಲು ಮತ್ತು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು.

ಶಿರಾಡಿ-ಗುಂಡ್ಯಾ, ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ, ಬಂಟ್ವಾಳ, ತುಂಬೆ, ಅರ್ಕುಳ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ಒಳಗೊಂಡ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಪಥವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯದ ದಾರಿ. ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಅಪಾಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು 500 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆ ಆರು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುವುದು, ಮಣ್ಣು ಈಗಾಗಲೇ ತೇವಗೊಂಡಿರುವುದು, ದೊಡ್ಡ ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸುವುದು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ ಅದು ಏಕಾಏಕಿ ಒಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ನೇತ್ರಾವತಿ ಹಾಗೂ ಕುಮಾರಧಾರಾ ನದಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿ ದಾಗ.

ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವಾಗಿ ಮಂಗಳೂರು ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ, ಅಂದರೆ ಹೈಟೈಡ್ ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ ಕೆಳಭಾಗದ ನೀರು ಹೊರಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ನೇಪಾಳದ ದುರಂತದಿಂದ ಕಲಿತ ಪಾಠ ಅಂದರೆ, ಮಳೆ- ಭೂಕುಸಿತ- ನದಿ ತಡೆ- ಜಲಾಶಯ- ಅಣೆಕಟ್ಟು ಒಡೆತ- ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಫ್ಲಡ್ ಎಂಬ ಸರಣಿ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬಹುದು.

ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು, ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಂಡಿವೆ. ನಂತರ ಭೂಕುಸಿತದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಜಲಾಶಯದ ನೀರು ಏರುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವಾಹದ ಭೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತ ಗಳು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ನೇತ್ರಾವತಿಯ ತೀವ್ರ ಪ್ರವಾಹ-ಈ ಎರಡು ಅಪಾಯಗಳು ಒಂದೇ ಸಂದರ್ಭ ದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಈಗಲೇ ಅಗತ್ಯ ಇಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂಬು ದನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಾತ್ರ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಉದ್ದೇಶ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತ ನಿಗಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಗುಂಡ್ಯಾ-ಕೆಂಪುಹೊಳೆ-ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಗಳ ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮಳೆಮಾಪಕಗಳು, ನದಿಮಟ್ಟದ ಎಸ್ಸೆಮ್ಮೆಸ್ ಮತ್ತು ಸೈರನ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಯೋಜನೆ, ತುಂಬೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ನದೀ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯ ಯೋಜನೆ, ಅರ್ಕುಳ-ಮಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಫ್ಲಡ್ ರಿಸ್ಕ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮವಾರು ಸುರಕ್ಷಿತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಅಗತ್ಯ.

ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ: ನೇಪಾಳದಂತಹ ದುರಂತ ಶಿರಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಾಯಬೇಕೆ, ಅಥವಾ ಅದು ಸಂಭವಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಸಿದ್ಧರಾಗಬೇಕೇ? ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ವಿಪತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಸಮಯೋಚಿತ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರವಾಹ ಮಾದರೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಜೀವಹಾನಿ ಯನ್ನು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಶಿರಾಡಿಯಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿನವರೆಗೆ-ಪರ್ವತದಿಂದ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ-ನೇತ್ರಾವತಿ ಒಂದು ನಿರಂತರ ಜಲಮಾರ್ಗ. ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಅತಿ-ತೀವ್ರ ಘಟನೆ ಕೆಳಭಾಗದ ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಕಟ್ಟಡ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡುವಾಗ ಸೂಕ್ತ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಬಹುದಾದ ಭೀಕರ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.