Vishweshwar Bhat Column: ʼಮ್ಯಾಕ್ ಬಫೆಟ್‌ʼ ಎಂದರೇನು ?

ಸಂಪಾದಕೀಯ ಸದ್ಯಶೋಧನೆ

ವಿಮಾನಯಾನ ಜಗತ್ತು ಅದ್ಭುತವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಮಿಶ್ರಣ. ನಾವು ಆಕಾಶ ದಲ್ಲಿ ಹಾರುವಾಗ, ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಗಾಳಿಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಜೆಟ್ ವಿಮಾನವೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಹಾರುವಾಗ, ವಿಮಾನವು ನಡುಗಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಡುಕ ಅಥವಾ ಕಂಪನವನ್ನೇ ವೈಮಾನಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮ್ಯಾಕ್ ಬಫೆಟ್’ (Mach Buffet) ಅಂತಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ನಡುಕವಲ್ಲ, ಇದು ಆಕಾಶವು ಪೈಲಟ್‌ಗೆ ನೀಡುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶ. ‘ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾ ನಿಸು ಅಥವಾ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗು’ ಎಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹೇಳುವ ಭಾಷೆ ಇದು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಮ್ಯಾಕ್ ಬಫೆಟ್ ಎಂದರೇನು ಮತ್ತು ಅದು ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ? ವಿಮಾನವೊಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಾಗ, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರವಾಹ ವಿರುತ್ತದೆ.

ವಿಮಾನವು ಇನ್ನೂ ‘ಸಬ್‌ಸಾನಿಕ್’ (ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯು ಶಬ್ದದ ವೇಗವನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ. ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಕ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭೌತಶಾಸದ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ವಕ್ರವಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಗಾಳಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಅದರ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿಮಾನವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ (Mach 1) ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ, ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಗಾಳಿಯು ‘ಸೂಪರ್‌ಸಾನಿಕ್’ ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ:Vishweshwar Bhat Column: ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ನದಿ

ಹೀಗೆ ಗಾಳಿಯು ಶಬ್ದದ ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ‘ಆಘಾತ ತರಂಗಗಳು’ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಶಾಕ್ ವೇ ಗಾಳಿಯ ಸುಗಮ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಯಿಂದ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರವಾಹವು ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರವಾಹವು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡಾಗ, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆ ಉಂಟಾಗಿ ಇಡೀ ವಿಮಾನವು ನಡುಗಲು ಅಥವಾ ಕುಲುಕಲು ಆರಂಭಿಸು ತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ‘ಮ್ಯಾಕ್ ಬಫೆಟ್’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ‌

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಪೈಲಟ್‌ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿವೆ- ‘ನಾವು ವಾಯುಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ (ಏರೋಡೈನಮಿಕ್ಸ್) ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಎಚ್ಚರ!’ ಹಾಗಾದರೆ ಬಫೆಟ್ ( Buffet) ಮತ್ತು ಟರ್ಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್ (Turbulence) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ಹೊಸಬರಿಗೆ ‘ಮ್ಯಾಕ್ ಬಫೆಟ್’ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ‘ಟರ್ಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್’ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಎನಿಸ ಬಹುದು. ‌

ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ನಡುಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವೆರಡರ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಟರ್ಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಮೋಡಗಳು, ಬಿರುಗಾಳಿ, ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿಯ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡಚಣೆ ಇದು. ಇದು ಹೊರಗಿನ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಕ್ ಬಫೆಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ‘ವೇಗ’ ಮತ್ತು ‘ವಾಯುಬಲವಿಜ್ಞಾನ’ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು.

ಇಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೂ ಇದಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ವಿಮಾನವು ಅತಿಯಾದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸು ತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಒಡೆದುಹೋಗಿ ಈ ನಡುಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಕ್ ಬಫೆಟ್ ಕೇವಲ ಅತಿಯಾದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದು, ವಿಮಾನವು ತುಂಬಾ ವೇಗವಾಗಿ ಹೋದಾಗ, ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಶಾಕ್ ವೇ ಉಂಟಾಗಿ ನಡುಕ ಬರುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆ ಯದು, ವಿಮಾನವು ತುಂಬಾ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾರುವಾಗ ಗಾಳಿ ತೆಳುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ವಿಮಾನವನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡಲು (Lift), ಪೈಲಟ್ ವಿಮಾನದ ಮೂಗನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿಮಾನವು ಭಾರವಾಗಿದ್ದು, ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಗಾಳಿ ಹರಿವು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹೋಗಿ (Stall) ನಡುಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದನ್ನು ವೈಮಾನಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕಾಫಿನ್ ಕಾರ್ನರ್’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅಂದರೆ ಅತಿಯಾದ ವೇಗವೂ ಅಪಾಯ, ಅತಿಯಾದ ನಿಧಾನವೂ ಅಪಾಯ.