Dr Vijay Darda Column: ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಕತ್ತಲೆಗೆ ಯಾರು ಹೊಣೆಗಾರರು ?

ಸಂಗತ

ಯುದ್ಧಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 18 ಕೋಟಿ ಜನರು ತೀವ್ರ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ 12 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಮರಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಪೀಡಿತರು ಮಕ್ಕಳು. ಮಕ್ಕಳು ಅನಾಥರಾಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಾವಿನ ದವಡೆಗೂ ತಳ್ಳಲ್ಪಡು ತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಡತನ ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಬದಲು, ಬಡವರನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸ ಲಾಗುತ್ತಿದೆ

ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬ ದೀಪಾವಳಿ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ನಮ್ಮ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೀಪವೂ ಜೀವನದ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ದ್ವೇಷದ ಕತ್ತಲೆಯು ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶುಭ ಹಾರೈಕೆಗಳು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಂತೆಯೇ ನನಗೂ ದೀಪಾವಳಿಯ ಉತ್ಸಾಹವು ಮೈದುಂಬಿದೆ. ನನ್ನ ಹೃದಯವು ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏಳುತ್ತಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಒಳಗೊಳಗೆ ತೀವ್ರ ತಲ್ಲಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ನಾವು ‘ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ’ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ನಂಬಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ನಮ್ಮನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವುದರಿಂದ ಈ ತಲ್ಲಣ ಮೂಡಿದೆ.

ಕೇವಲ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡಿದ ಒಂದು ವಿಡಿಯೋ ವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದೆ. ಅದು ಬಾಂಬ್ ಚೂರುಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು, ಕೇವಲ ಮೂಳೆಗಳ ಹಂದರದಂತಾಗಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಿನ ವಿಡಿಯೋವಾಗಿತ್ತು. ಪಕ್ಕದ ನಿಂತಿದ್ದ ವೈದ್ಯರು, ನಾವು ಬಾಂಬ್ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಈ ಮಗು ಬದುಕುಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಗಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಮಗುವಿನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯೇ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Dr Vijay Darda Column: ಕ್ರೌನ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ನಿಜವಾಗಿ ಬಂಕರ್‌ʼನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ?

ಅಂದಿನಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಪದೇಪದೆ ಮಿಂಚುತ್ತಿದೆ: ಆ ಮಗುವಿನ ಈ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾದ ಅಪರಾಧಿ ಯಾರು? ಆ ಮಗು ಯಾವ ದೇಶದ್ದು ಅಥವಾ ಬಾಂಬ್ ಎಸೆದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಅಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇಂತಹ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಭುಗಿಲೇಳುತ್ತಿದ್ದು, ಮುಗ್ಧ ಜನರು ಹತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳು ಅನಾಥರಾಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಾವಿನ ದವಡೆಗೂ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಹಮಾಸ್ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 21000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಗಾಯಗೊಂಡವರ ಲೆಕ್ಕವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ? ಅದು ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವಿರಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆಲ್ಲಿಯದೇ ಸಂಘರ್ಷವಿರಲಿ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಡೆಯೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಓಸ್ಲೋ ಶಾಂತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠ 130 ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಶಸ್ತ್ರ ಬಂಡುಕೋರರು ತಮ್ಮದೇ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಪರಸ್ಪರ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ, ಸುಡಾನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಕಲಹ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ, ಇಸ್ರೇಲ್-ಹಮಾಸ್ ಯುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಲೆಬನಾನ್, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಯೆಮೆನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಘರ್ಷಣೆಗಳು. ‌

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಯದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಬೊಕೊ ಹರಾಮ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಲ್ಪನೆಯಿಲ್ಲ. ಅವರು ನೂರಾರು ಶಾಲಾ ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟಗಾರರ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕನಿಷ್ಠ 20 ಕೋಟಿ ಜನರು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಅಥವಾ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಸಂಘಟನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಜೀವನ ಕತ್ತಲೆಯ ಕೂಪಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಆದರೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರೂ ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯ ವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬಲ್ಲರು? ಸಂಘರ್ಷ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸುಮಾರು 18 ಕೋಟಿ ಜನರು ತೀವ್ರ ಹಸಿವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಯುದ್ಧವು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಓಡಿಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಫಾರ್ ರೆಫ್ಯೂಜೀಸ್ (UNHCR) ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿರಾಶ್ರಿತರು- ಸುಮಾರು 35 ಲಕ್ಷ ಅಫ್ಘನ್ನರು- ಇರಾನ್‌ ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 29 ಲಕ್ಷ ಸಿರಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿದ್ದರೆ, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ 27 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿರಿಯನ್, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿವೆ. ತನ್ನದೇ ತಾಯ್ನಾಡಿನಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡು ವುದು ಎಷ್ಟು ನೋವಿನ ಸಂಗತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ!

ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯುವುದು, ಸೂರ್ಯನಿಗೇ ಸವಾಲೆಸೆಯುವುದು, ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳೆ ಸೇರಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡು ವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ ಎಂದು ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಮಂತರು ಇತರರನ್ನು ಬೆದರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರೂ ಯಾರ ಮಾತನ್ನೂ ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ‘ಬಲವಂತನದ್ದೇ ಮಾತು’ ಎನ್ನುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.

ಲೋಕಮತ್‌ನ ದೀಪಾವಳಿ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ‘ಹಣ’ ಎಂಬ ವಿಷಯವು ವಾಸ್ತವ ವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣವು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವು ಹಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಚಕ್ರವು ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದೆ. ಇಂದು, ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಾವಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ: ಬಡತನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಬದಲು, ಬಡವರನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆ-ಈ ಯುದ್ಧಗಳೂ ಪರಿಸರ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲವೇ? ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಸಾಗರಗಳು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದು, ಸ್ಫೋಟಕಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯ ಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಇಂತಹ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ನಡುವೆಯೇ ನಾನು ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪೂರೈಸು ತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಜನರು ತಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ದುಃಖವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ ಸಂತೋಷದ ಸಣ್ಣ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದುವೇ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧ ಸುಲಭವಲ್ಲ!: ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ದೇಶದಿಂದ ನಕ್ಸಲಿಸಂ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದಾಗ, ಈ ಕಾರ್ಯ ಸುಲಭವಲ್ಲ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಯೇ ತೋರಿಸಿ ದರು. ನಕ್ಸಲಿಸಂ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಈ ವರ್ಷದ ಮಾರ್ಚ್ 31ರಂದು ಘೋಷಿಸ ಲಾಯಿತು. ಈಗ, ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2029ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಮಾದಕವಸ್ತು ಮುಕ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಘೋಷಣೆಯು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.

ಮಾದಕವಸ್ತು ಜಾಲವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸರಪಳಿಯಂತೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ; ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸುವ ಯಾವುದೇ ದಾಳಿಯು ಕೆಲವು ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಬಹುದಾದರೂ, ಆ ಸರಪಳಿ ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತವೂ ಆ ಸರಪಳಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮಾದಕವಸ್ತು ವ್ಯಾಪಾರವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಇದು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಖಚಿತ: ಅವರು ಯಾವುದೇ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಸುಮ್ಮನೆ ಬಡಾಯಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರವೇ ಅವರು ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನಕ್ಸಲಿಸಂ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಂತೆಯೇ, ಭಾರತವನ್ನು ಮಾದಕವಸ್ತು ಮುಕ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ.

(ಲೇಖಕರು ಲೋಕಮತ್ ಮೀಡಿಯಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು)