ಟೆಹ್ರಾನ್, ಮಾ.1: ಶನಿವಾರ (ಫೆ.28) ಇಸ್ರೇಲ್ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕ ನಡೆಸಿದ ಜಂಟಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ (Ayatollah Ali Khamenei) ಹತ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ನ (Iran) ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಕರಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ (1989 ರಿಂದ) ದೇಶದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಅವರು 86 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿಯವರ 36 ವರ್ಷಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಅಮೆರಿಕ (America) ವಿರೋಧಿ ಪಡೆಯನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಾದ್ಯಂತ ತನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ದೇಶದೊಳಗಿನ ಹಲವು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಯಿತು.
ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಖಮೇನಿ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಬಹರೂಲ್ಲಾ ಖಮೇನಿ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅವಿಶ್ವಾಸದ ಆಯ್ಕೆಯಾದಂತೆ ಕಂಡರು. ನಂತರ ಅಧಿಕಾರದ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿದರು.
1979 ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆ ಇದ್ದ ಕಟ್ಟರ್ ವಾದಿಗಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುವ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಖಮೇನಿಯು ಯುಎಸ್ ಅನ್ನು ಮಹಾ ಸೈತಾನ ಎಂದು ಖಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ನ ಕೊನೆಯ ಷಾನನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು.
2025 ರಲ್ಲಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗಾದಿಗೆ ಏರಿದ ದ ನಂತರವೂ ಅಯತೊಲ್ಲಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಟೀಕಿಸಿದರು.
ಇರಾನಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಸಾವು (Death to the dictator) ಎಂಬ ಹೋರಾಟದ ಘೋಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಟ್ರಂಪ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದಾಗ, ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಮಣಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಮೇನಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು.
ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳು ವಾದಿಸಿದಂತೆ, ಇರಾನ್ನ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಮೇನಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕದ ಬಗೆಗಿನ ಖಮೇನಿಯವರ ದ್ವೇಷ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. 2018 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಇರಾನ್ನ ತೈಲ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಅದು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು.
2025ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಟ್ರಂಪ್, ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದಾಗ ಖಮೇನಿ ಅಮೆರಿಕದ ದುರಹಂಕಾರಿ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು.
1999 ಹಾಗೂ 2002 ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಾಂತ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಆದರೆ, 2009 ರಲ್ಲಿ ಖಮೇನಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವು ತೀವ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಅವರು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಖಮೇನಿ, ನಂತರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದೂಷಿಸಿದರು. ತಿಂಗಳುಗಳ ಅಶಾಂತಿಯ ನಂತರ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕ್ರೇನ್ಗಳಿಂದ ನೇತುಹಾಕಲಾದ ಅವರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.
ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಕನಾಗಿ, ಖಮೇನಿಯವರ ಮಾತು ಕಾನೂನಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಆಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಗಾಧ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇರಾನ್ ವಾಯು ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ; ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಗುವ ಹಲವು ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರ ರದ್ದು
ಮಶಾದ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದ ಖಮೇನಿ
ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 1939 ರಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ಇರಾನ್ನ ಮಶಾದ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ತಂದೆ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಬೆರೆಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಧರ್ಮಗುರುವಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಗ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
1963 ರಲ್ಲಿ, ಖಮೇನಿ 24ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಮಶಾದ್ನಲ್ಲಿ 10 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತೀವ್ರ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು.
ಷಾ ಪತನದ ನಂತರ, ಖಮೇನಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ರಕ್ಷಣಾ ಉಪ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದರು. 1980-88 ರಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ ಇರಾಕ್ ಜೊತೆಗಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರು. ಈ ಯುದ್ಧವು ಅಂದಾಜು ಒಟ್ಟು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜೀವಗಳನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಹಮಾಸ್, ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಸ್ಟ್ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಯೆಮೆನ್ನ ಹೌತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಆಫ್ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ಗಾಗಿ ಶತಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರು.