Mohan Vishwa Column: ಗುಜರಾತ್‌ʼನಿಂದ ದೆಹಲಿ: ಮೋದಿ ಪಯಣ

ವೀಕೆಂಡ್‌ ವಿತ್‌ ಮೋಹನ್

ಭಾರತದ ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಪಯಣವು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ. ಈ ಪಯಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಗೆಲುವುಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದರಿಂದ ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭೂಕಂಪದಿಂದ ನಲುಗಿದ್ದ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, 2002ರ ಗಲಭೆಗಳ ನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸವಾಲುಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಎದುರಾದ ಸವಾಲುಗಳು, 2014ರ ನಂತರದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ, ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮ, ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ, ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ನಿರಂತರ ಟೀಕೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮೋದಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ.

2001ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಗುಜರಾತ್ ಭೀಕರ ಭೂಕಂಪವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತ್ತು, ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಚಂಡಮಾರುತ, ಬರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಾಡಿದ್ದವು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ, ಅವರ ಮುಂದಿದ್ದ ಮೊದಲ ಸವಾಲು ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರ ವನ್ನು ಪುನರ್ ಸಂಘಟಿಸಿ, ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು .

ಆದರೆ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜಕೀಯದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಅಧ್ಯಾಯವೆಂದರೆ 2002ರ ಗುಜರಾತ್ ಗಲಭೆಗಳು. ಸಬರಮತಿ ರೈಲು ದಹನದ ನಂತರ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಈ ವಿಚಾರ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು. 2002ರ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೋದಿಯವರ ಮುಂದಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಸವಾಲು ಅವರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿತ್ತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Mohan Vishwa Column: ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಭಾರತ

ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕೃಷಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮೋದಿಯವರ ಆಡಳಿತವು ಗುಜರಾತ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ‘ಗುಜರಾತ್ ಮಾದರಿ’ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಯಿತು. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸವಾಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

2005ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ, ಆಗಿನ ಗುಜರಾತ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿ/ವ್ಯವಹಾರ ವೀಸಾ ವನ್ನೂ ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅದರ ವೀಸಾ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸ ಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆ ಮೋದಿ ಯವರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಣದ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶ ಮೋದಿಯರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಹಾಸಿನ ಸ್ವಾಗತ ಕೋರಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದ್ದು ಇತಿಹಾಸ. 2007 ಮತ್ತು 2012ರ ಗುಜರಾತ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಮೋದಿಯವರು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿ ಕೊಂಡರು.

ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿರುವುದು ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಆಡಳಿತದ ನಿರಂತರತೆ, ಪಕ್ಷ ಸಂಘಟನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ರಾಜ್ಯದ ನಾಯಕನಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

2013ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು 2014ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣವೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದ್ದ ನಾಯಕನೊಬ್ಬ ಈಗ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮತದಾರರನ್ನು ಎದುರಿಸ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅದು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಭಾಷಾ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿರುವು ದರಿಂದ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ತಲುಪಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೋದಿಯವರು ಈ ಸವಾಲನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸಿದರು.

2014ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ 282 ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಏಕಪಕ್ಷ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 30 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತ ಪಡೆದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು. ಗುಜರಾತ್‌ನ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತಕ್ಕಿಂತ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು. ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಕೃಷಿ, ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ ನಂತರ ಮೋದಿಯವರೇ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 2014ರಿಂದ 2019ರವರೆಗೆ ಅವರ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ‘ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ’ ದೇಶದ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು.

ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಟು ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯ, ಮೋದಿಯವರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದಿಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರಗಳಾಗಿದ್ದವು. 2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ 303 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಎರಡನೇ ಅವಧಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಸವಾಲುಗಳ ಸ್ವರೂಪವೂ ಬದಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದ ನೆಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇತ್ತು.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ರದ್ದತಿ, ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೂರು ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವು ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸವಾಲು ತಂದಿತು.

ಲಾಕ್ಡೌನ್, ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಮಸ್ಯೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ, ಲಸಿಕಾ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆರ್ಥಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ದವು. ಅಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ, 200 ಕೋಟಿ ಡೋಸ್ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರ ಜೀವ ಉಳಿಸಿ, ಕೋವಿಡ್ ಸವಾಲನ್ನು ಮೋದಿಯವರು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. 2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ನಂತರ, ಮೋದಿ ಯವರ ಮೂರನೇ ಅವಧಿಯ ಆಡಳಿತದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವರೂಪ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಯಿತು.

ಮೋದಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅವರ ಎದುರಿನ ಸವಾಲು ಗಳು ಒಂದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದ ನೆಲೆ ನಿರ್ಮಿಸು ವುದು ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿದ್ದರೆ, 2002ರ ನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮತ್ತು ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಅವರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಂದವು. ಈ ಪಯಣದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಸವಾಲು ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಅನುಭವವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಅವರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು.

2014ರ ಬಹುಮತವು ಅವರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿತು. 2019ರ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಜನಾದೇಶ, ಆ ಆಡಳಿತದ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು ಮತ್ತು 2024ರ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಮೈತ್ರಿ ರಾಜಕೀಯದ ಅನುಭವ ನೀಡಿತು. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣ, ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬಹುಮತ ರಾಜಕೀಯ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೈತ್ರಿ ಆಧಾರಿತ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಸಾಗಿರುವ ಈ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೋದಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣದ ನಿಜವಾದ ಅಧ್ಯಯನವೆಂದರೆ, ಅವರು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಕಾನೂನು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳು. ಅವರು ಎದುರಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಇಂದು ಭಾರತ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ, ಜಗತ್ತಿನ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮೋದಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿವೆ.