K V Chandramouli Column: ಸ್ಟಿಂಗ್:‌ ತಪ್ಪು ಮಾಡಲು ಪ್ರಚೋದನೆ ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತವಲ್ಲ

ಸಂಚಲನ

ಕೆ.ವಿ.ಚಂದ್ರಮೌಳಿ

ಆರೋಪಗಳು ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಾಗ, ತನಿಖೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಬಹುದು. ಈ ಅನುಮಾನವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ತನಿಖೆಯೂ ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವು ದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬಲವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ತನಿಖೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆರೋಪದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಸೂಕ್ತ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಇವು ಆರೋಪಿತರಿಗೆ ಅನಗತ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ಅಲ್ಲ; ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೊರತರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಇರಬೇಕು. ರಮೇಶ್ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ ಪ್ರಕರಣ: ಕರ್ನಾಟಕದ 2021ರ ರಮೇಶ್ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ ಪ್ರಕರಣವು ಕುಟುಕು ದೃಶ್ಯಗಳು, ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಆರೋಪಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದ ಪಿತೂರಿ ಹಾಗೂ ಸುಲಿಗೆ ಆರೋಪಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: K V Chandramouli Column: ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯೆ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಹರಣವೆ ?

ವಿಡಿಯೊ ಬಹಿರಂಗವಾದ ನಂತರ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದರು; ಜಾರಕಿಹೊಳಿ ಅವರು ಪಿತೂರಿ ಮತ್ತು ಸುಲಿಗೆಯ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. 2022ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾರಕಿಹೊಳಿ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿಲ್ಲವೆಂದು ಎಸ್‌ಐಟಿ ಮುಕ್ತಾಯ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಆದರೆ ತನಿಖಾ ಮುಕ್ತಾಯ ವರದಿಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಖುಲಾಸೆ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಆರೋಪ ದಾಖಲಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆರೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸುಲಿಗೆ ನಡೆದಿದೆಯೆಂಬ ಪ್ರತಿಯಾರೋಪವು ಮೂಲ ದೂರಿನ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ಆರೋಪ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದೂರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ನ್ಯಾಯದ ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯೆಂದರೆ ಯಾರು ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಯಾರು ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಲ್ಲ; ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಏನನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿಲುವು: ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮೂರು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತವೆ.

1. ಆರ್. ಕೆ. ಆನಂದ್ ವಿರುದ್ಧ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ (2009): ಬಿಎಂಡಬ್ಲ್ಯು ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುಪ್ತ ಧ್ವನಿ-ದೃಶ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಶೀಲಿ ಸಿತು. ನ್ಯಾಯದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ಹೇಗೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣ ತೋರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೂ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಅನುಮೋದನೆ ಯೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಾರದು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಉದ್ದೇಶ, ಅನುಸರಿಸಿದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಅದರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

2. ರಜತ್ ಪ್ರಸಾದ್ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (2014): ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಆರ್. ಕೆ. ಆನಂದ್ ತೀರ್ಪನ್ನು ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭ ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಮೋದನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಈಗಾಗಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ತಪ್ಪು ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯಾ ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಈ ತತ್ವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಅಕ್ರಮವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಒಂದು ಸಂಗತಿ; ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪು ಕೃತ್ಯ ಎಸಗುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನೇ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಗತಿ. ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವು ದನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು.

3. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ. ಎಸ್. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2017): ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ಲಂಚಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿ. ಆದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸದ ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಆತ್ಮೀಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿ.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ, ಅಗತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಈ ಮೂರು ತೀರ್ಪುಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮೂಲತತ್ವವೆಂದರೆ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವವಿದ್ದರೂ ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌರವ, ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ಪರವಾನಗಿಯಲ್ಲ. ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಅದರ ಸಂಚಲನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮವಲ್ಲ; ಅದರ ಉದ್ದೇಶ, ವಿಧಾನ, ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ನೈಜತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಅನ್ವಯವೇ ಆಗಿದೆ.

ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಐದು ಮಾನದಂಡಗಳು: ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕಾನೂನು ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(ಎ): ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಖಾತರಿ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ತನಿಖಾತ್ಮಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು.

ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2): ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅನುಚ್ಛೇದ 21: ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ; ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು ಕೂಡ ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಅಧಿನಿಯಮ, 2023ರ ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳು 61-63: ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದಾಖಲೆಗಳ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾತ್ಮಕ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ವಿಡಿಯೊ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ವೊಂದು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ನಿರ್ವಿವಾದ ಸತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ನೈಜತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣತೆ, ಮೂಲ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ, 2023ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 356: ಮಾನಹಾನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಅದರ ಅನ್ವಯವು ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಪವಾದ ಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿಂದನೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1971ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.

ಈ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಐದು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು:

1. ನಿಜವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ: ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಅಧಿಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಂಭೀರ ತಪ್ಪು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಬೇಕು.

೨. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಿಧಾನ: ಬಲವಂತ, ಅನುಚಿತ ಪ್ರೇರಣೆ ಅಥವಾ ಕೃತಕವಾಗಿ ಅಪರಾಧ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

೩. ಮೂಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೂಲ ಮುದ್ರಣಗಳು, ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ಸಂಪಾದಿತ ತುಣುಕೊಂದನ್ನೇ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಬಾರದು.

೪. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ: ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಂಪಾದನೆ, ಆಧಾರರಹಿತ ಆರೋಪ ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯ ಖಾಸಗಿ ವಿವರಗಳ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.

೫. ಸಮಾನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ: ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಪಕ್ಷವಾಗಲಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾಗಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಲಿ- ಎಲ್ಲರೂ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಈ ಮಾನದಂಡಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವು ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಿಜವಾದ ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲೂ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಮುಖವಾಡ ಕಳಚಲಿ, ನ್ಯಾಯವೂ ಉಳಿಯಲಿ: ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ನಿಲುವು ವ್ಯಕ್ತಿಪೂಜೆಯನ್ನಾಗಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿದ್ವೇಷವನ್ನಾಗಲಿ ಆಧರಿಸಿರಬಾರದು. ಯಾರೊಬ್ಬರ ಉತ್ತಮ ಹೆಸರು ಅವರನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸು ವುದಿಲ್ಲ; ಯಾರೊಬ್ಬರ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪವೂ ಅವರನ್ನು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರ ನ್ನಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದಿದ್ದರೆ, ಅವರ ನೈಜ ನಡವಳಿಕೆ ಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕೆಡವಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾ ಚರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನೈತಿಕ ತಳಹದಿಯನ್ನೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಕೃತ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಆಯೋಜಕರು, ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಯನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.

ಮಾಧ್ಯಮವು ಆರೋಪ ಮತ್ತು ಸಾಬೀತಾದ ಸಂಗತಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸ ಬೇಕು. ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲು ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ನೈಜತೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾ ಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ.

ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಡಳಿತ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಸಂಚಲನವು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾರದು. ಕುಟುಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಕಳಚಬಹುದು; ಆದರೆ ಆ ಮುಖವಾಡದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಪರಿಶೀಲಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಹೊರತು, ಮಾಧ್ಯಮದ ಸಂಚಲನವಾಗಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಕ್ರೋಶವಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಉಳಿಯಲಿ; ನಿರಪರಾಧಿಯ ಗೌರವವೂ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಲಿ. ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಉದ್ದೇಶ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದಲ್ಲ-ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮಾರ್ಗವೂ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು.