Roopa Gururaj Column: ಮುತ್ತು ಎತ್ತಿಕೊಟ್ಟ ಹನುಮಂತನಿಂದ ಬಂತು ʼಮುತ್ತೆತ್ತಿʼ ಹೆಸರು

ಒಂದೊಳ್ಳೆ ಮಾತು

ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವು ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿದ ನಂತರ, ಹನುಮಂತ ನಿಗೆ ಭಗವಂತನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಹಿಮಾಲಯದ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಆದರೆ, ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥದ ಪವಿತ್ರ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಾಂತತೆ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯವು ಅವನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.

ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಈ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಆತ ಕಾವೇರಿ ತೀರದ ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಳಿತನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನು ಸೀತಾಮಾತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ ಣನ ಸಮೇತನಾಗಿ ವನವಿಹಾರ ಅಥವಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ಇದೇ ದಕ್ಷಿಣದ ದಂಡಕಾರಣ್ಯದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದನು. ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ತಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಸೀತಾ ಮಾತೆಯು ನದಿಯ ಶೀತಲ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಖಮಂಟಪವನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಮುಂದಾದಳು. ಅವಳು ನೀರಿಗೆ ಬಾಗಿದಾಗ, ಅವಳ ನಾಸಿಕದಲ್ಲಿದ್ದ (ಮೂಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ) ದಿವ್ಯವಾದ ಮುತ್ತಿನ ಮೂಗುತಿಯು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಆಳವಾದ ನೀರಿನೊಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಹೋಯಿತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Roopa Gururaj Column: ಬುದ್ಧನ ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಜೀವನ ಪಾಠ

ಕಾವೇರಿಯು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರಭಸವಾಗಿ, ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಹರಿಯು ತ್ತಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಕುರುಹಾದ ಮೂಗುತಿ ನೀರು ಪಾಲಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ಸೀತಾದೇವಿಯು ತೀವ್ರ ವ್ಯಾಕುಲಳಾದಳು. ಮಾತೆಯ ಕಳವಳವನ್ನು ಅರಿತ ತಕ್ಷಣ ಹನುಮಂತನ ಧ್ಯಾನವು ಭಂಗ ವಾಯಿತು. ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟ ಮಾರುತಿಯು ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದನು.

ಸೀತೆಯ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದ ಆಂಜನೇಯನು, ತಕ್ಷಣವೇ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ತನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು (ಲಾಂಗೂಲ) ಬೃಹತ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿ ನೀರಿನೊಳಗೆ ಬಿಟ್ಟನು. ನದಿಯ ತಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಗುತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹನುಮಂತನು ನೀರಿನೊಳಗೆ ತನ್ನ ಬಾಲ ವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದನು.

ನದಿಯ ನೀರೆಲ್ಲ ಕಣಕಣವಾಗಿ ಕದಡಿತೇ ವಿನಃ ಮೂಗುತಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಧೃತಿಗೆಡದ ಆಂಜನೇಯನು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಯೂ ತನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು ನೀರಿನ ಆಳದ ಸುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಮೂಗುತಿ ಹಸ್ತಗತವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ, ಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮನ ನಾಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ತನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು ನದಿಯ ತಳದ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಿ ದಾಗ, ಆ ದಿವ್ಯ ಮೂಗುತಿಯು ಹನುಮಂತನ ಬಾಲದ ತುದಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು.

ಹನುಮಂತನು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಬಾಲವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ, ಮೂಗುತಿಯನ್ನು ಸೀತಾ ಮಾತೆಯ ಚರಣಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ನದಿಯ ಆಳದಿಂದ ಮುತ್ತಿನ ಮೂಗುತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಲದ ಮೂಲಕ ‘ಎತ್ತಿ’ ತಂದ ಕಾರಣ, ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ‘ಮುತ್ತೆತ್ತಿ’ (ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಮುತ್ತತ್ತಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಸೀತಾಮಾತೆಯ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸಿ, ಅವಳ ಮುತ್ತನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಅಂದಿ ನಿಂದ ‘ಮುತ್ತೆತ್ತಿ ರಾಯ’ ಎಂಬ ನಾಮಕರಣ ವಾಯಿತು.

ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕಥೆಯು ರಾಮಾಯಣದ ಉತ್ತರಕಾಂಡ ದ ಅವ ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜನಪದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವಂತೆ ಇಂದಿಗೂ ಮುತ್ತತ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಹನುಮಂತನ ಬಾಲ ತಿರುಗಿಸಿದ ಪ್ರಭಾವ ದಿಂದಾಗಿ ಸುಳಿಗಳ ರೂಪದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ತನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ಕಷ್ಟದ ಸುಳಿ ಯಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುವ ದೇವನಾಗಿ ಮುತ್ತೆತ್ತಿ ಆಂಜನೇಯನು ಇಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡು ತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣಗಳು ನಮಗೆ ಪ್ರತಿ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಜಾನಪದ ಕಥೆ ಆಗಿರಬಹುದು ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು ಆ ಸ್ಥಳದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದಾಗ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಾವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಭಗವಂತನ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿ.