Gururaj Gantihole Column: ವಿಷನ್‌ 2027: ಗುರಿ ಮತ್ತು ದಾರಿ ಇದೆ, ಕ್ರಮಿಸುವ ಇಂಜಿನ್‌ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಗಂಟಾಘೋಷ

ರಾಮಣ್ಣ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಯುವಕನೊಬ್ಬ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮವೊಂದನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಲು ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಸರ್ಕಾರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುವ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗಾಗಿ 100 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಭರ್ಜರಿ ಘೋಷಣೆ ಕೇಳಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ರಾಮಣ್ಣ, ಸಾಲ ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವನ ಅಸಲಿ ಹೋರಾಟ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲು 10 ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಅಲೆಯಬೇಕು. ಸಂಕೀರ್ಣ ನಿಯಮಗಳ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ 6 ತಿಂಗಳಾದರೂ ಆತನ ಕೆಲಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಳಂಬ ನೀತಿಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತು ಆತ ತನ್ನ ಉದ್ಯಮದ ಕನಸನ್ನೇ ಕೈಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಕೇವಲ ರಾಮಣ್ಣನ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಭಾರತದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೈಜ ಕನ್ನಡಿ.

ಭಾರತ ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಇರುವುದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮಾನವ ಸಂಪತ್ತು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಲದಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಭಾರತ ಈಗ ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಹು ಹಿಂದೆಯೇ ದಾಟಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವ ಆ ಭಾರಿ ವೇಗಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಬಲವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಟ್ಟಬಹುದೇ ಎಂಬುದೇ ಇಂದಿನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಕೊರತೆ ಯಿಲ್ಲ, ಕಾನೂನುಗಳ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ, ಸಮಿತಿಗಳ ಹಾಗೂ ಬಜೆಟ್ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗೂ ಯಾವ ಕೊರತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಕಾಗದದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಅದು ಅನೇಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Gururaj Gantihole Column: ಜಗತ್ತಿಗೆ ʼಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ʼ ಚಿಂತೆ, ವಿಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ʼಬಾಡೂಟʼದ ಚಿಂತೆ !

ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ, ಅಧಿಕಾರಿ ನೇಮಕ, ಅನುಮತಿ, ಖರೀದಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಸರಪಳಿಯ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಕೊಂಡಿ ದುರ್ಬಲ ವಾದರೂ ಎಷ್ಟೇ ಉತ್ತಮ ಯೋಜನೆಯಿದ್ದರೂ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಮಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಘೋಷಿಸಿತು? ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಸಾಧಿಸಿತು? ಎಂಬ ಫಲಿತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತದ ತೀವ್ರ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜ್ಯ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚು ಕಚೇರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ರುವ ದೊಡ್ಡ ಸರ್ಕಾರ ಎಂಬುದು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ. ನಿರ್ಧಾರ ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ, ನಾಗರಿಕನ ಕೆಲಸ ಎಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣ ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆ ಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಆಡಳಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಅಳತೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮರ್ಥ ಸರ್ಕಾರದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪಾದರೆ ತನಿಖೆ, ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದೇ ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬಾರದು ನಿಜ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ತಪ್ಪನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು.

ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತುರ್ತಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಐಎಎಸ್ ಅಽಕಾರಿ ತುಕಾರಾಂ ಮುಂಡೆ ಅವರಂತಹ ದಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಆಡಳಿತದ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ, ಇಂತಹ ದಿಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭ್ರಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅವರಿಗೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಬದಲು, ಅವರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬದಲಾಗಬೇಕು; ಇಂತಹ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವಂತಹ ಒಂದು ದೃಢವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ಮಾತ್ರ ಆಡಳಿತದ ವೇಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬದಲಾಗಬೇಕಾದರೆ ಏನೇನು ಆಗಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಮುಂದಿನ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರಬೇಕು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆ, ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇರಬೇಕು; ಅಂದರೆ ನಮಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲದ ಆದರೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಆಡಳಿತ ಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಿಂದಿನ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲ; ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಅರೆವಾಹಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಜೀವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆಯಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಆಳವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಡಳಿತ ದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ ಜ್ಞಾನ ಇರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪರಿಣಿತ ರಿಗೂ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲೇಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ತಜ್ಞರ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನವು ಒಗ್ಗೂಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನಾವು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಯೋಚಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು (ಶಾಸಕಾಂಗ) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಆಡಳಿತದ ವೇಗವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಡೆತಡೆಯಾಗುವ ಬದಲು, ಯೋಜನೆಗಳ ತ್ವರಿತ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗು ವಂತಿರಬೇಕು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸಗಳು, ಗುತ್ತಿಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗಳ (ಪಿಐಎಲ್) ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಬಾರದು; ಬದಲಿಗೆ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ, ಅವರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರವು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಕೇವಲ ‘ಲಕ್ಷ್ಮಣರೇಖೆ’ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ದೂರವುಳಿಯುವ ಬದಲು, ಶಾಸಕಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗಗಳು ಆಡಳಿತದ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಗುರಿ ಮುಟ್ಟುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಆಡಳಿತ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಜವಾದ ಮುಖ ಕಾಣುವುದು ರಾಜಧಾನಿಯ ಹವಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ, ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಿಗೆ ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಲದು, ಅವನಿಗೆ ತರಬೇತಿ, ಉತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಬೇಕು. ಬಜೆಟ್ ದೊಡ್ಡದಾದ ತಕ್ಷಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹಣ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ, ಸರಿಯಾದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಖರ್ಚಾಗಿ, ಅದರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆದಾಗ ಮಾತ್ರ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯ ಆರಂಭವಷ್ಟೇ, ಫಲಿತಾಂಶವೇ ಅದರ ಅಂತ್ಯ.

ಇನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಭಾರತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತು, ತ್ವರಿತ ಪಾವತಿ ಹಾಗೂ ನೇರ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ತಪ್ಪುಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯಬಹುದೇ ಹೊರತು ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸ ಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಬರಲಾರದು.

ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಕೆಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ನೋಡದೆ, ಅದೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಅರಿಯಬೇಕು. ಸಂಕೀರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು, ಅತಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ವಿಳಂಬ ನೀತಿಯೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆಯಲು 10 ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಅಲೆಯುವಂತಾದಾಗ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳು ತ್ತಾರೆ, ಅದೇ ಸೇವೆ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯ ಅವಕಾಶ ತಾನಾಗಿಯೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶ ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ಯುವಜನಸಂಖ್ಯೆ ಯನ್ನು ನಾವು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೌಶಲ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ದೊಡ್ಡ ಯುವಜನಸಂಖ್ಯೆ ಲಾಭಾಂಶವಾಗುವ ಬದಲು ಉದ್ಯೋಗದ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು.

ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾನವ ಸಂಪತ್ತೇ ನಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ, ಜಿಲ್ಲೆ, ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಒಂದೇ ಆಡಳಿತ ಸರಪಳಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳು. ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ, ಹಣ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನೀಡದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ.

ಅಂತೆಯೇ, ಕೇವಲ ರಸ್ತೆಗಳಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಉದ್ಯಮಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿ ಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಜವಾದ ಬಲವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಸೇನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅದರ ಹಿಂದೆ ಆರ್ಥಿಕ, ಕೈಗಾರಿಕಾ, ತಾಂತ್ರಿಕ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಇರಬೇಕು.

ದೇಶದ ಒಳಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಲವೇ ದೇಶದ ಹೊರಗಿನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. 2047ರ ಅಸಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ 2047ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗುವುದು ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆಯೇ ಸರಿ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕ ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ದುಸ್ಥಿತಿ ಇರದಿರುವುದು.

ಒಬ್ಬ ರೈತನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಿಗುವುದು, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಭಯವಿರದಿರುವುದು, ರೋಗಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ದೊರೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ತೆರಿಗೆದಾರನಿಗೆ ತನ್ನ ಹಣದ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿರುವುದು ನೈಜ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಕನಸುಗಳು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡವಾಗಿವೆ, ಈಗ ಆ ಕನಸುಗಳ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕಾಲ ಕೂಡಿಬಂದಿದೆ.

ಉತ್ತಮ ನೀತಿ, ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮರ್ಥ ಮಾನವ ಸಂಪತ್ತು, ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಶಿಸ್ತಿನ ಅನುಷ್ಠಾನ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವಾಸ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಭಾರತವು ನಿಜವಾದ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, 2047ರ ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಹಾಗೂ ಮೂಲಭೂತ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.