ರಾಹುಲ್‌ ಗಾಂಧಿ ಸಂಸತ್‌ ಸದಸ್ಯತ್ವ ರದ್ದಾಗುತ್ತಾ? ಸದನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯ ಮಂಡಿಸಿದ ಬಿಜೆಪಿ

ನವದೆಹಲಿ: ಲೋಕಸಭೆಯ ( Parliament) ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನದ ಕಲಾಪದಲ್ಲಿ ಭಾರತ- ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ ಕುರಿತು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವಿಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಗದ್ದಲದ ನಡುವೆ ವಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ (Rahul Gandhi) ಅವರನ್ನು ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯತ್ವದಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಬಿಜೆಪಿ ಗುರುವಾರ (ಫೆ.12) ನಿರ್ಣಯ ಮಂಡಿಸಿದೆ. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ, ಭಾರತ- ಅಮೆರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಮೋದಿ ದೇಶವನ್ನೇ ಮಾರಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಕಿಡಿ ಕಾರಿದ್ದರು.

ಇದೀಗ ಬಿಜೆಪಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯ ಸಂಸತ್‌ ಸದಸ್ಯತ್ವ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿ ನೋಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಲೋಕಸಭೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ವಿರುದ್ಧ ಹಕ್ಕುಚ್ಯುತಿ ಮಂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಲೋಕಸಭೆ ವಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ದೇಶದ ಜನರ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿಸುವ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ್ದು, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಗುರುವಾರ ಸದಸ್ಯತ್ವ ರದ್ದು ಕುರಿತು ಮನವಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಸದ ನಿಶಿಕಾಂತ್ ದುಬೆ ಗುರುವಾರ ಕಲಾಪ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಸದ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ರದ್ದು ಮಾಡಬಹುದು?

ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹತೆ (ವಿಧಿ 102)

ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನು ಅಸ್ವಸ್ಥ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ದಿವಾಳಿತನದಿಂದ ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅನರ್ಹನಾಗಬಹುದು.

ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹತೆ (ಹತ್ತನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ)

ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ, ಪಕ್ಷದ ವಿಪ್ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಗೈರು ಹಾಜರಾದರೆ, ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸದಸ್ಯರು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರೆ ಅಥವಾ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ಸದನದಿಂದ ಉಚ್ಚಾಟನೆ

ಸಂಸತ್ತಿನ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಗಂಭೀರ ದುಷ್ಕೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಲೋಕಸಭೆಯು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದಿದ್ದರೂ, ಈ ಅಧಿಕಾರವು ಸಂವಿಧಾನದ 105 ನೇ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.

ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಲಂಚ, ಸ್ಥಾನದ ದುರುಪಯೋಗ, ಸದನದ ತಿರಸ್ಕಾರ, ಗಂಭೀರ ಅನೈತಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತಾಗಿರುವ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬಹುದು. ಉಚ್ಚಾಟನೆಯು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಉಚ್ಚಾಟಿತ ಸದಸ್ಯರು ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸದ ಹೊರತು, ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಶಿಕ್ಷೆಯಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದು.

ದುಷ್ಕೃತ್ಯ, ವಂಚನೆ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಂಸದರ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅವರು ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಅನರ್ಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗೆ?

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾಲಿ ಸದಸ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ದಾಖಲಾದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ನೈತಿಕ ಸಮಿತಿ ಅಥವಾ ಸವಲತ್ತುಗಳ ಸಮಿತಿಯು ವಿವರವಾದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಮಿತಿಯು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಹೊರಹಾಕಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರೆ, ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೆ, ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.