Vishweshwar Bhat Column: ಸೋರೆನ್ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಭೂಷಣ

ಸಂಪಾದಕರ ಸದ್ಯಶೋಧನೆ

ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ‘ನೋಟಿಗಾಗಿ ಮತ’ (Vote for Cash) ಹಗರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿವೆ. 1993ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹರಾವ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ನಡೆದ ಲಂಚ ಪ್ರಕರಣ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಮುಖ್ಯ ರೂವಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದವರು ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕ ಶಿಬು ಸೋರೆನ್. ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ನರಸಿಂಹರಾವ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರಕಾರವು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಸರಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯ ಮಂಡಿಸಿದ್ದವು. ಸರಕಾರವನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಇತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ (ಒ) ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಶಿಬು ಸೋರೆನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಸಂಸದರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾಂಗ್ರೆೆಸ್ ನಾಯಕರು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರುಪಾಯಿ ಲಂಚ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಿತು. ಶಿಬು ಸೋರೆನ್ ಅವರು ಸರಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು 50 ಲಕ್ಷ ರುಪಾಯಿ ಲಂಚ ಪಡೆದಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ತನಿಖೆಯಿಂದ ಬಹಿರಂಗ ವಾಯಿತು. ಈ ಹಣವನ್ನು ಅವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಕಮೆಂಟ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಲೆತ್ತುವ ಮಂದಿ!

ಇದು ಎಷ್ಟು ಬಹಿರಂಗ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಲಂಚದ ಹಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲೇ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಕೊರತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಪ್ರಕರಣದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಲಂಚದ ಹಣದ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡರು.

ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಆದೇಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನೀಡಿದರು. ‘ಶಿಬು ಸೋರೆನ್ ಪಡೆದಿರುವ 50 ಲಕ್ಷ ರುಪಾಯಿಗಳು ಅಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಲಂಚದ ಹಣ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವಾದರೂ, ಅದು ಅವರ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಆ ಲಂಚದ ಹಣಕ್ಕೂ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು’ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಆದೇಶಿಸಿದರು.

ಅಂದರೆ, ಲಂಚದ ಹಣವನ್ನೂ ಒಂದು ‘ಆದಾಯ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದು, ಆ ಪ್ರಕರಣ ಎಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಕರಣವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ‘ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹರಾವ್ ವರ್ಸಸ್ ಸಿಬಿಐ (1998)’ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಐದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠವು 3:2ರ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಶಿಬು ಸೋರೆನ್ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸಿತು.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 105(2) ಅನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಿತು. ಈ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಳಗಡೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಸದರು ಆಡಿದ ಮಾತು ಅಥವಾ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಮತದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಸದೀಯ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ‘ಶಿಬು ಸೋರೆನ್ ಲಂಚ ಪಡೆದಿರುವುದು ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಳಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿರು ವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 105(2) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡುವಂತಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಲಂಚ ಪಡೆದೂ ಮತ ಚಲಾಯಿಸದ ಸಂಸದರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಲಂಚ ಪಡೆದು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಈ ವಿಲಕ್ಷಣ ತೀರ್ಪು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2024ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಈ ಹಳೆಯ ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಲಂಚ ಪಡೆಯುವ ಸಂಸದರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಶಿಬು ಸೋರೆನ್ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಸರಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ‘ಪದ್ಮಭೂಷಣ’ವನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಮೊನ್ನೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.