Vishweshwar Bhat Column: ಶಾವು ಎಂಬ ಆನೆ ನೆನಪು

ಸಂಪಾದಕೀಯ ಸದ್ಯಶೋಧನೆ

ನಾನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲ ವನ್ಯಜೀವಿ ಇತಿಹಾಸ ದಂತಕಥೆ ‘ಶಾವು’ ಬಗ್ಗೆ ಒಬ್ಬರಾದರೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸದೇ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾವು ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ಆನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾವು ಕೂಡ ಒಂದು. ಸನ್ ಸಿಟಿಯ ‘ದ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲಾ ಸಿಟಿ’ ಹೋಟೆಲ್ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಬೃಹತ್ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.‌

‘ಶಾವು’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಇದು ಆನೆಯ ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃಗರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಈ ಆನೆಯು ‘ಗ್ರೇಟ್ ಟಸ್ಕರ್ಸ್’ (ಬೃಹತ್ ದಂತದ ಆನೆಗಳು) ಎಂಬ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಅಂದರೆ, ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಗುವಷ್ಟು ಉದ್ದವಾದ ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ದಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಆನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾವು ಅಗ್ರಗಣ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಶಾವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು. ಶಾವುವಿನ ದಂತಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ದಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದವು. ಅದರ ಒಂದು ದಂತ ಮೂರು ಮೀಟರ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಿತ್ತು. ದಂತಗಳ ತೂಕವೇ ತಲಾ ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಎಂಬತ್ತು ಕೆಜಿ ಇತ್ತು. ನಡೆಯು ವಾಗ ದಂತಗಳು ನೆಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಇದು ಆನೆಗಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಲಕ್ಷಣ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಆನೆಗಳಿಗಿಂತ ಶಾವು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಭವ್ಯ ನೋಟ ಕಾಡಿನ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಮೂಡಿಸುವಂತಿತ್ತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat: ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಗರಿ ಮೂಡಿತು!

ಶಾವು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಕೃಗರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆನೆಗಳು ಬೇಟೆಗಾರರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಶಾವು ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಬೇಟೆಗಾರರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಿತು. ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರವಿದ್ದರೂ ಶಾವು ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದ ಆನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ವಾಹನಗಳು ಹತ್ತಿರ ಬಂದರೂ ಎಂದಿಗೂ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಹಿಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಶಾವುಗೆ ಅಪಾರ ಹಿಡಿತವಿತ್ತು. ಯುವ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಮಾರ್ಗ ದರ್ಶಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಸನ್ ಸಿಟಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸೋಲ್ ಕೆಜ್ನರರ್ ಅವರು ‘ದ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲಾ ಸಿಟಿ’ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸು ವಾಗ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ನೈಜ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಸ್ಮಾರಕವೊಂದು ಇರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಾಗಿದ್ದೇ ಈ ‘ಶಾವು’. ಆಫ್ರಿಕಾದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಾಜನಂತಿದ್ದ ಶಾವುವಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅರಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ‌

ಸನ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಾವು ಪ್ರತಿಮೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಲೆಯಲ್ಲ, ಅದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಹಸವೂ ಹೌದು. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಶಾವುವಿನ ನಿಜವಾದ ಅಳತೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಎತ್ತರ, ದಂತಗಳ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಸುಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾವು ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಅದರ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಎರಕ ಹೊಯ್ದು ನಂತರ ಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಮೆಯ ತೂಕ ಹಲವಾರು ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಶಾವುವಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶಗಳಿವೆ. ಆನೆಗಳ ದಂತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಅಕ್ರಮ ಬೇಟೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಈ ಪ್ರತಿಮೆ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಅಷ್ಟು ಸುಂದರವಾದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಾಡುಗಳು ಎಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳು ಎಷ್ಟು ಭವ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರತಿಮೆ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಸನ್ ಸಿಟಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗನೂ ಶಾವುವಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಹಿಂತಿರುಗುವು ದಿಲ್ಲ.

ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತಾಗ ಮನುಷ್ಯ ಎಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಆನೆಯ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಅರಿವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಶಾವು 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟಿತು. ಅದರ ದಂತಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಶಾವು ಸತ್ತರೂ ಸನ್ ಸಿಟಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅಮರವಾಗಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆನೆಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಈ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾವು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಪಾಲಿನ ದಂತಕಥೆಯೇ ಸರಿ.