ಲೋಕೇಶ್ ಕಾಯರ್ಗ ವಿಶ್ವವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಧ್ವನಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಪಾದಕರು. ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ತಳಸ್ಪರ್ಶಿ ಅಧ್ಯಯನ, ವೃತ್ತಿಪರತೆ ಮತ್ತು ಜನಪರ ಕಾಳಜಿಯ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದವರು. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವೀಧರ.ಕಳೆದ 32 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ನಾನಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು, ಆಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸುದ್ದಿ ಮನೆ ಯನ್ನು ಸದೃಢಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಹತ್ತು ಹಲವು ಜನಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ
ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಕಳ್ಳಬೇಟೆ ತಡೆಗೆಂದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಏಳೆಂಟು ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಜಿಲೆಟಿನ್ ಮತ್ತು ಡೈನಮೈಟ್ ಬಳಸಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಜಾಲ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಗುಂಪಿನ ಕೃತ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಇದೇ ಗುಂಪು ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ ವನ್ಯಧಾಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಿಲುವೆಪುರ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಅಟ್ಟಹಾಸ ಮೆರೆದಿದೆ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗುಟ್ಕಾ ಹಾಗೂ ಪಾನ್ ಮಸಾಲಾ ನಿಷೇಧ ಜಾರಿಯಾಗಿ ಒಂದೂವರೆ ದಶಕವೇ ಕಳೆದಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇರೆಗೆ 2011ರ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗುಣ ಮಟ್ಟ ಕಾಯ್ದೆ 2006ರಡಿ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಆದೇಶದಡಿ ಯಾವುದೇ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ನಿಕೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯ ರಾಜ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಹೊರಡಿಸಿರುವುದು ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಷೇಧ ನವೀಕರಣದ ಆದೇಶವನ್ನೇ ಹೊರತು, ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೌಚಾಲಯ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಚಿತ್ರಣ ಬದಲಾಗಬೇಕಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕಮೋಡ್ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರೆ ಶೌಚಾಲಯ ಸಿದ್ಧ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೃಷ್ಣಬೈರೇಗೌಡರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಂತೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ರೂಪ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳೂ ಕೂಡ ಮಾಲ್ಗಳಲ್ಲಿ, ಹೈಟೆಕ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ರೆಸ್ಟ್ ರೂಮ್ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಇವುಗಳ ಒಳಹೊಕ್ಕಾಗ ಮೂಡುವ ಅನುಭೂತಿಯೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಂತಿರಬೇಕು.
ಒಂದು ವೇದಿಕೆ ಬೇಕಿತ್ತು. ಅದು ಸಿಕ್ಕಾಕ್ಷಣ ಅವರು ಎದ್ದು ನಿಂತ ಪರಿ ಮಾತ್ರ ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸು ವಂಥದ್ದು. ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರವಾಗಲಿ, ನಮ್ಮ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಲಿ, ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ ಯಾಗಲಿ ಈ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಿಜೆಐ ಹೇಳಿಕೆ ಖಂಡಿಸಿ ವಿದೇಶ ದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಅಭಿಜಿತ್ ದಿಪ್ಕೆ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಹಾಕಿದ ವ್ಯಂಗ್ಯಭರಿತ ಪೋಸ್ಟ್ ದಿನ ಬೆಳಗಾಗುವದರೊಳಗೆ ಸಂಚಲನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು.
ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಸಲೀಸಾಗಿ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವ ನಮ್ಮ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು, ನೆಲ ಮೂಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಇಷ್ಟೇ ಸುಲಭದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಟ್ಟರೆ ನಮ್ಮ ದೇಶ ಪ್ರಗತಿ ಪಥ ಹೇಗಿರಬಹುದು ಯೋಚಿಸಿ. ನೆಲ ಮೂಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಅರಿವಿದ್ದವರಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಗತ್ಯ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ತಜ್ಞರೆನಿಸಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ವೇತನ, ಬಡ್ತಿ, ಭತ್ಯೆಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಹೊರತು ಸಂಶೋಧನೆ ಅಲ್ಲ.
ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇಂದು (ಶನಿವಾರ) ತನ್ನ 250ನೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂವರೆ ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ 13 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಭೂಪ್ರದೇಶ, ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಮಿಲಿಟರಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಂಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಏಕೈಕ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವುದು ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವ ಚರಿತ್ರೆಯ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕ ಅಧ್ಯಾಯ.
ವೈದ್ಯೋ ನಾರಾಯಣೋ ಹರಿಃ ಎನ್ನುವುದು ಹಿರಿಯರ ದೊಡ್ಡ ಮಾತು. ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸು ವಾತ ದೇವರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಆಶಯ. ಇನ್ನು ಪತ್ರಿಕಾರಂಗವನ್ನು ‘ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಂಗ’ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದರೆ, ಪತ್ರಿಕಾರಂಗ ಸಮಾಜದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಾಯುವ ಕಾವಲುಗಾರ.
ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ 243-ಇ ಮತ್ತು 243-ಯು ವಿಧಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಪೌರಾಡಳಿತ) ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮುಗಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿ, ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹೊಸ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿರುವುದು ಸರಕಾರದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಂದಿನ ಚಿತ್ರಣವೇ ಬೇರೆ.
ಹೆತ್ತ ಮಗುವನ್ನು ಸಲಹಬೇಕಾದ ತಾಯಿ ಕಾಮಲಾಲಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಗುವನ್ನೇ ಕತ್ತು ಹಿಸುಕಿ ಸಾಯಿಸು ತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿಯೇ ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನು ಸವೆಸಿದ ಹೆತ್ತವರನ್ನು, ಪುಡಿ ಆಸ್ತಿಗಾಗಿ ಮಗ/ಮಗಳು ಸಂಚು ಹೂಡಿ ಸಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ರೌರ್ಯ, ಈ ಸಂವೇದನಾಶೂನ್ಯತೆ ಕೇವಲ ಬಿಡಿ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೆಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧಃಪತನಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.
ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ, ಈ ಬೃಹತ್ ಸರಕಾರಿ ಯಂತ್ರ, ನೂರಾರು ಶಾಸಕರು, ಸಂಸದರು, ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ವೈಭವದ ವಿಧಾನಸೌಧ, ಸಂಸತ್ತು ಯಾರಿಗಾಗಿ ಬೇಕು? ಇದಕ್ಕಿಂತ ಜಾಗತಿಕ ಟೆಂಡರ್ ಕರೆದು ಇಡೀ ಸರಕಾರವನ್ನೇ ಯಾವುದಾದರೂ ದೈತ್ಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡುವುದು ಒಳಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿ ಕೊಡಲು ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಸಮಾಜವಾದ’ ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು, ‘ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾರತ’ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರಾಯಿತು !
ಆನೆ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಮದ ಗಜಗಳ ಕಾದಾಟ ಮತ್ತು ಸಾವು ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಬಿಆರ್ಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೆ.ಗುಡಿ ಅರಣ್ಯ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಮದವೇರಿದ ಗಜೇಂದ್ರ ಹೆಸರಿನ ಆನೆಯು ಶ್ರೀರಾಮ ಹೆಸರಿನ ಆನೆಯನ್ನು ತಿವಿದು ಸಾಯಿಸಿತ್ತು. ಇವೆರಡೂ ದಸರೆಯಲ್ಲಿ ಜತೆಯಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ್ದ ಆನೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ದಸರೆ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿ ಸಾಕಾನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಗರಹೊಳೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮತ್ತಿಗೋಡು ಆನೆ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕಾದಾಟಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ನಡೆದಿವೆ. ಭೀಮನಕಟ್ಟೆ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಅಂಬಾರಿ ಹೊತ್ತು ಸಾಗಿದ್ದ ಬಲರಾಮ ಆನೆ ತನ್ನ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಆನೆಯ ದಾಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಆದರೆ ಈ ಕಾದಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಬಲಿಯಾಗಿರುವುದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ.
ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಏರಿಳಿದು, ಕಾಡುಮೇಡುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ನದಿ, ತೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಪಾವನರಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆ ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾದುದಲ್ಲ. ಅದು ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದ ನೀಡುವ, ಮಾನಸಿಕ, ದೈಹಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಮಾಡಿರುವ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮರುಗುವ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಿಡುವ ಮಾರ್ಗವೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವ ಯಾವುದೇ ದೇಗುಲದ ಪರಿಸರವು ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತವಾದ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಮಾಲ್ಗಳಿಗೂ, ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಗಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲ, ಆ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಮನುಷ್ಯನ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸಿಗುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. ಲಾಭ ಬಡುಕತನದ ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆದಾಯದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಸರಕಾರಗಳು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಕೇವಲ ‘ದರೋಡೆಯ ಮಾರ್ಗ’ಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿವೆ.
2026ರ ಜನವರಿ 23ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ʼನ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರವು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿವೆ.
ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವನ್ಯಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡಲು ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನಹರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ದ. ಆಫ್ರಿಕಾ, ನಮೀಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಅವುಗಳ ಕಲ್ಲಿಂಗ್(ಇ್ಠ್ಝ್ಝಜ್ಞಿಜ) ಇಲ್ಲವೇ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಟ್ರೋಫಿ ಹಂಟಿಂಗ್ಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಟೆಯಿಂದ ಬರುವ ಹಣವನ್ನು ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉಳಿದ ಸಂತತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಹುತೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಜಾರಿಯ ಭರದಲ್ಲಿ ಸಾಲದ ಬಲೆಗೆ ಸಿಲುಕಿವೆ. ಕೇಂದ್ರಸರಕಾರವೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರದ ಸಾಲ ಪ್ರಮಾಣ 200 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯ ಸಮೀಪ ತಲುಪಿದ್ದು ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಯೇ ಬಜೆಟ್ನ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಪಾಲನ್ನು ನುಂಗಿ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಸರಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದರೆ ಬಡವ-ಬಲ್ಲಿದರೆಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಚಿತ ಯೋಜನೆಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಜನರ ತೆರಿಗೆ ಹಣದ ದುರುಪಯೋಗ.
ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿರಬ ಹುದು. ನಮ್ಮ ಸೇನೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿರ ಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ಬುನಾದಿಯಾದ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಳಿ ತಪ್ಪಿದರೆ ಯಾರೂ ಅಂತಹ ದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಹಂತಕರಾಗು ತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ಇದು ಅವರ ನೈತಿಕ ಅಧ:ಪತನವಲ್ಲ. ನಾವು ಕಟ್ಟಿದ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಪತನ.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು. ರಾಜ್ಯದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿ ಗರ ಕೊಡುಗೆ ಸುಮಾರು ಶೇ. 14.8 ರಷ್ಟಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 30 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಈ ಉದ್ಯಮ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ. ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸುವ ತಾಕತ್ತು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರು ಪ್ರವಾಸದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ‘ದೃಷ್ಟಿಕೋನ’ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರಷ್ಟೇ ಇದು ಸಾಧ್ಯ.
ಆಧುನಿಕ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಅಕ್ರಮ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಬೃಹತ್ ಸಮುಚ್ಚಯ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.80ರಷ್ಟು ಮನೆ, ಕಟ್ಟಡಗಳು ಒಂದಲ್ಲ, ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿವೆ. ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಅಕ್ರಮ ಬಡಾವಣೆಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತುವಾಗ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮ ಕಟ್ಟಡದ ಪಾಯ ಹಾಕುವಾಗ ಮೌನವಾಗಿರುವ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಬಡ, ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನರು ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ ‘ಅನಧಿಕೃತ’ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಚ್ಚಿ ಜೆಸಿಬಿ ಹಿಡಿದು ಬರುತ್ತದೆ.
