ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಗಾರರೂ, ಅಂಕಣಕಾರರೂ ಆದ ಶ್ರೀ ರಂಗಸ್ವಾಮಿ ಮೂಕನಹಳ್ಳಿ ಅವರು 1300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 32 ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕರ್ತೃ, ಇನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯುಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೋ, 930 ಮೋಟಿವೇಷನಲ್ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ದರು. 68 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಜತೆಗೆ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾಷೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
ಇವತ್ತಿನ ಮಕ್ಕಳು, ಹಿಂದೆ ಇವತ್ತಿನ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಅವತ್ತಿನವರ ಜೀವನ ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು, ಅವರ ಜೀವನ ಹೇಗೂ ಕಳೆದು ಹೋಯ್ತು. ಇವತ್ತು ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಎಂದಾಗ ಕೂಡ ನಾನು ಹೇಳುವುದು ಇದೆ ಮಾತು. ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಅವತ್ತಿಗೆ ಆ ಕಷ್ಟಗಳು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಷಮವಾಗೇ ಇದ್ದವು. ಅವರಿಗೆ ಅವತ್ತಿಗೆ ಅದೇ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಎನ್ನಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿ ಕೂಡ ಪಾಸಾಗದ ಹುಡುಗರು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದವರ ಹಣೆಬರಹ ವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಮೇಲ್ನೋಟದ ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮ ಕಂಡು ಕೈ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡವರ ಕಥೆ ಬಹಳಷ್ಟಿದೆ. ಮಾಲೀಕರಾದವರು ಒಂದು ತಾಸು ಅತ್ತಿತ್ತ ಅಲುಗಾಡಿದರೂ ಸಾಕು, ಹಳೆ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆಗುತ್ತವೆ. ನಿಖರವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆವು ಎಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಯ್ತು ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಇಡುವುದು ಹೋಟೆಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಲ್ಲ!
ಒಮ್ಮೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆಡಲು ಹೋದವನು ಸಂಜೆಯಾದರೂ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗು ತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಹೇಳದೆ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಲು ಹೊರಟು ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಸಾಯಂಕಾಲ ಮನೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಅಮ್ಮನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಯಾಕೆ ಟೆನ್ಶನ್ ಮಾಡ್ಕೊ ತೀಯ ? ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ? ಎನ್ನುವ ನನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ಅಮ್ಮ ಹೇಳಿದ್ದು ಅದೇ ಮಾತು ‘ನಿನಗೆ ಮಕ್ಕಳಾದಾಗ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತೆ ’
ಮೂರು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಊರಿಗೆ ಹೋದರೆ ಆ ಊರಿನ ವಿಶೇಷತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಹೆಂಚಿನ ಮನೆ ಇರಬಹುದು, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಜನರು ಮಾತಾಡುವ ರೀತಿ, ಅವರು ನೀಡುವ ಪ್ರೀತಿ, ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದಷ್ಟು ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇವತ್ತಿಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಬಡಾವಣೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಡಾವಣೆ, ಮೈಸೂರಿನ ಬಡಾವಣೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಶೆಟ್ಟರ ದಿನಸಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ.
ಮನುಷ್ಯನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೆರೆದು ನೋಡಿದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ವಲಸೆ ! ಹೌದು ಇವತ್ತಿನ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕುರುಹು ಇದ್ದ ಕಡೆ ಮನುಷ್ಯ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇವತ್ತಿನ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ. ವಲಸೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು, ಕಾಯ್ದೆ ಎಲ್ಲವೂ ಬಂದವು.
ನೀಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಆದ ಅಕ್ರಮ ಖಂಡಿತ ಒಪ್ಪುವಂತಹದ್ದು, ಒಪ್ಪಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತದ್ದು ಅಲ್ಲ. ಯಾವ ಪಕ್ಷವಾದರೂ ತಪ್ಪನ್ನು ತಪ್ಪು ಎನ್ನಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ನೋಡಿ. ಅದು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಯ ಎರಡನ್ನೂ ಉಂಟು ಮಾಡಿತು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾದಾಗ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ.
ಮತ್ತೆ ನಿದ್ದೆ, ಮತ್ತೆ ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ವಿಷಯಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪಾಲು ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಬದಲಾವಣೆ ಇದ್ದೀತು? ನಿಮ್ಮನ್ನ ಈ ರೀತಿಯ ಒಂದು ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ದೂಡಿದವರು ಯಾರು? ನೀವು ದುಡಿಯುತ್ತಿರಬೇಕು, ‘ಅವರು’ ಮಾಡಿದ ರೀತಿ ರಿವಾಜು ಕಾನೂನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಹೇಳಿದ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕು.
ಕಾಂಬೋಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕಸವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎದ್ದಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದು, ಇಂದು ಬಡಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೆಜಾರಿಟಿ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅಂದು ಇಂದು ಏರಿಯಾ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿದೆ. ಮೆಜಾರಿಟಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದ್ದಿರುತ್ತದೆ
ಮನುಷ್ಯನ ಸೈಕಾಲಜಿ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ವಿಷಯ. ಈ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳ ವಿಚಿತ್ರ. ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ವಿಶ್ವ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು, ಅದರಲ್ಲಿ ನಾನೆಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕವನು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅವನ ದೊಡ್ಡಸ್ತಿಕೆ. ಆತನನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿಸಿರುವುದು ಕೂಡ ಈ ಚಿಂತನ ಶಕ್ತಿ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ
ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನ ದಿನ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ತಮ್ಮ ಈ ವಾಡಿಕೆಯನ್ನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಕಲಿಸು ತ್ತಾರೆ. ಯೂರೋಪಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್19 ಅನ್ನು ಸಂತ ಜೋಸೆಫ್ʼರ ದಿನ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ದಿನವನ್ನೇ ಫಾದರ್ಸ್ ಡೇ ಎಂದು ಆಚರಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಂಡದ್ದೆಲ್ಲ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಫೋನ್ ಇದ್ದು ಕೂಡ ಹೊಸ ವರ್ಷನ್ ಫೋನ್ ಬಂದಿದೆ, ಅದು ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ವಾಂಟ್ಸ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ಇಲ್ಲ ಹೀಗಾಗಿ ಫೊನ್ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಇವತ್ತಿಗೆ ನೀಡ್, ಅವಶ್ಯಕತೆ ಎನ್ನಿಸಿ ಕೊಂಡಿದೆ. ಇದೇ ವಿಚಾರ ವನ್ನು ನಾವು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂಅಳವಡಿಸಿ ನೋಡಬೇಕು.
ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನೂರು ಸಾವಿನಲ್ಲಿ ಆರು ಮಂದಿ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವವರು ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಹದಿನೆಂಟಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಕಾನೂನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಕಾನೂನು ಯಾರೂ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದು ತಪ್ಪು ಎನ್ನುವುದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಕೂಡ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಳೆದ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಬಿಐ ಮಾಡಿದ ಈ ಕೆಲಸದಿಂದ ನಮ್ಮ ಫಾರಿನ್ ರಿಸರ್ವ್ ಕಡಿಮೆ ಆಯ್ತು. ಆದರೆ ರುಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಎನ್ಆರ್ಐಗಳು ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರುಪಾಯಿ ಕುಸಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು, ಹೆಡ್ಜ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಏರಿಳಿತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲೂ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.
ಒಳಿತು-ಕೆಡುಕಿನ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈಕ್ವಿಲಿಬ್ರಿಯಂ ತಪ್ಪುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇಂದೇನಾಗಿದೆ? ಉತ್ತಮರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡವರು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಮಕ್ಕಳು ಬೇಡ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಅವರವರ ಸ್ವಾರ್ಥ ನೋಡಿಕೊಂಡರೆ ಮುಂದಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಥೆಯೇನು? ಮೆಲ್ಲಗೆ ಈ ಭೂಮಿ ರಾಕ್ಷಸಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಜನರ ಕೈ ಸೇರುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ.
ನೆಮ್ಮದಿಯ ಅರಸಿಕೊಂಡು ಆತ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ನೂರಾರು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗಂಗನ ಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡ ಗಳು, ಐಷಾರಾಮಿ ಬದುಕು, ಕೆಲಸ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಂಡ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಈ ಬದುಕು ಬಹು ಬೇಗ ಬೇಸರ ತಂದಿದೆ. ನೀವೇ ಗಮನಿಸಿ ನೋಡಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷ ಕೃಷಿ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಮೂಲವಾಗಿದ್ದ ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕು ಎಂದಿಗೂ ಅವನಿಗೆ ಬೇಸರ ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.
ನಮ್ಮಲಿರುವ ಚೇತನ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದು ಕೂಡ ನಾವ್ಯಾಕೆ ಒಂದೇ ಸಮವಾಗಿಲ್ಲ? ನಮ್ಮಲಿರುವ ಆ ಚೇತನ ವನ್ನು ನಾವೇಗೆ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾವ್ಯಾರು ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ನಿರ್ಧಾರಾವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಸರಳ ಸತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ನಮಗಾಗಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಸಾಕು. ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡುವ ಪ್ರಮೇಯ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
99 ಪ್ರತಿಶತ ಜನ ಇರುವ ತಲೆಯನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವು ದಿಲ್ಲ. ಇವರ ಪೌರುಷವೆಲ್ಲಾ ತರಕಾರಿ ಮಾರುವವರು, ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಮೇಲೆ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ. ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮುಗಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರಿಗೆ 20-25 ಪ್ರತಿಶತ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಖುಷಿಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ!
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಬದುಕಿನ ಪಾಠ ಕೂಡ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಅವರು ಯಾವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಓಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಮಕ್ಕಳು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸು ವಂತೆ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರರ್ಥ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳ ಬಾರದು ಎಂದಲ್ಲ, ಹೆತ್ತವರು ಹಾಕಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಗಬೇಕೂ ಎಂದಲ್ಲ.
ನಾವಿರುವುದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡ ನಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಓದುವ ಪ್ರತಿ ಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕನ್ನಡ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಬೇಕು. ಹಿಂದಿ ಎನ್ನುವ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಬಿಡಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಮೂರನೇ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿರ ಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮಾತೃಭಾಷೆ ತೆಲುಗು ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜತೆಗೆ ತೆಲುಗನ್ನು ಮೂರನೇ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು.
