ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಾಲಾಡಿಯವರಾದ ಶಶಿಧರ ಹಾಲಾಡಿಯವರು, ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ, ಪರಿಸರ, ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಇವರ ಹವ್ಯಾಸಗಳು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಹಲವು ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಅಬ್ಬೆ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜನವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವವಾಣಿಯಲ್ಲಿ "ಶಶಾಂಕಣ" ಅಂಕಣವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ನಾನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ‘ಜೈ ಪಾತಾಳ ಭೈರವಿ’ ಎಂಬ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಟೆಂಟ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲೇ ನೋಡಿದ ನೆನಪಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಟೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಸೊಳ್ಳೆ ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನೋಡಿದ ನೆನಪು; ಆಗ ಅಂತದ್ದೊಂದು ಟೆಂಟ್ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು! ಆಗ ನಾವೆಲ್ಲಾ ದೂರದ ಧರ್ಮಾವರಂನಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು; ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಟೆಂಟ್ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ, ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗೆ ನಮ್ಮಪ್ಪ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮುಂಗಾರಿನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ ಮತ್ತು ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ ಬೆಳೆಯು, ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿಲ್ಲ, ಫಸಲು ಸಹ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಧಾನ್ಯಗಳ ಬೆಳೆಯೇ ಕುಂಠಿತವಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರು, ಉದ್ದು, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮೊದಲಾದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯಲಾಗಿದೆ.
ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ದೆವ್ವ ಭೂತಗಳ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು ಅದಾವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ವೆಂದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುವುದೇ ಕಷ್ಟವಿತ್ತು! ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಹೋಗಬಾರದು, ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಓಡಾಡಬಾರದು, ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆ ತೋಡಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಬಾರದು, ನಡುರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಓಡಾಡಿದರೆ ಅಪಾಯ ಖಚಿತ... ಇಂತಹ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೇ ಸಿಗದಷ್ಟು ಧಂಡಿಯಾಗಿದ್ದವು!
ಶಾಖದಿಂದ ಬೇಯುವ ಅಡುಗೆಗೆ ಸೌದೆ ಒಲೆಯ ಶಾಖವಾದರೇನು, ಗ್ಯಾಸ್ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಒಲೆಯ ಶಾಖವಾದರೇನು, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂದರಾಯಿತು, ರುಚಿ ಅದೇ ತಾನೆ ಎಂದು ನಾವು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಲಾಜಿಕ್ ಇದೆ. ಆದರೂ, ಅದೇಕೋ, ಇಂದಿಗೂ ದಾವಣಗೆರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ದೋಸೆ ಮೊದಲಾದ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಸೌದೆ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ತಿಂದರೆ, ಭಾರೀ ರುಚಿ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ನಗರದಲ್ಲೂ ಇದೆ!
ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿ ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಹಲಸಿನ ಮರವನ್ನು ಅದೆಷ್ಟೋ ವರ್ಷ ಗಳಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಗೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ! ಆ ಮರದಿಂದ ಉದುರುವ ಎಲೆಗಳು ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ತೊಂದರೆ ಎಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲ, ಆ ಮರವನ್ನು ಏರಿ ಬರುವ ಹಾವುಗಳು ಮನೆಯ ಮೇಲೇರಿ, ಒಳಗೆ ಬಂದರೂ, ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಜನರು ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯವರು, ಹೊರತು, ಅದೊಂದು ತೊಂದರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದವರಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಜನರ ಮನೋಭಾವ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವು ದಂತೂ ನಿಜ.
ಕವಿ ಹೃದಯದವರಿಗೆ ಕವನ ಬರೆಯುವ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನೂ, ಭಾವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹಾರುವ ಹುಮ್ಮಸ್ಸನ್ನೂ, ರಸಿಕರಿಗೆ ನಾನಾ ಕನಸಿನ ಮೋಹಕ ಲೋಕವನ್ನೂ ತೆರೆದುಕೊಡ ಬಲ್ಲದು, ಆ ಇಳಿಜಾರು. ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಕುರುಚಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಹ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಸುರಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಕಾಲವಿದು; ಸುಮಾರು ಜನವರಿಯ ನಂತರ, ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾಗುವ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುರು ಕಡಿಮೆ ಯಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ, ಬಿಸಿಲಿನ ಝಳ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಪದವಿ ತರಗತಿಗೆ ನಾನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಾಗ, ಪ್ರತಿದಿನ ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವಷ್ಟು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯಾವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವ ಬಸ್ ಸೌಕರ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ದಲ್ಲಿ ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಸಹಪಾಠಿಗಳ ಜೊತೆ ರೂಮ್ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.
ನನಗೆ ಪೇಪರ್ ಓದುವ ಉತ್ತಮ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವರು ನಮ್ಮಪ್ಪ. ಆಗ ನಾವು ದೂರದ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದೆವು; ಅಲ್ಲೂ ಸಹ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಕನ್ನಡ ಪೇಪರನ್ನು ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರೂ ಓದಿದ್ದರ ಜತೆಯಲ್ಲೇ, ನನಗೂ ‘ಪ್ರತಿದಿನ ಪೇಪರ್ ಓದು ಓದು’ ಎಂದು ಪ್ರೇರೇಪಿಸು ತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಾನು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಾಠಶಾಲೆಯು ತೆಲುಗು ಮಾಧ್ಯಮದ್ದು!
ಬಾಳೆ ಮರದಲ್ಲಿ ಗೊನೆ ಬಂದು, ಮಾಗಿದ ನಂತರ, ಕೊನೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆಯುವಾಗ, ಅದರ ಜತೆಯಲ್ಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಳೆ ಮರವನ್ನೂ ಕಡಿದು ಹಾಕುವುದು ಪದ್ಧತಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೊನೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ; ಹಾಗೆ ಕಡಿದ ಮರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತಿರುಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ‘ಬಾಳೆ ದಿಂಡು’ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹೊರಗಿನ ಪದರ ಪದರ ಸಿಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ನಂತರ, ಕಾಣಿಸುವ ಈ ಬಾಳೆ ದಿಂಡು, ದೂರದಿಂದ ಕಂಡರೆ ಟ್ಯೂಬ್ ಲೈಟ್‌ನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನ ಒಂದು ದಿನ. ಸಂಜೆ ಹೊಳವಾಗಿತ್ತು. ಮಗಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರವೇ ಇರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಗಿಡಗಳ ತುಂಬಾ ಕಂಬಳಿ ಹುಳುಗಳಿದ್ದವು; ಮರಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಕಂಬಳಿ ಹುಳಗಳು, ತೆಳ್ಳನೆಯ ದಾರವನ್ನು ಸ್ರವಿಸಿಕೊಂಡು, ಜೋತಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ನಡೆಯುವವರ ಮೈಕೈಗೇ ತಾಗುವಂತಿದ್ದ ಆ ಕಂಬಳಿಹುಳಗಳನ್ನು ಕಂಡು ನನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ ತುಸು ಅಳುಕು, ಭಯ.
ಹಲಸಿನ ಮರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅರಿಯಬೇಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಬೇಕು. ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿಜ; ಹಣ್ಣಿನ ರುಚಿಗೆ ಸಹ ಬಯಲುಸೀಮೆಯೇ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಆದರೆ ಹಲಸಿನ ಮರದ ಮೋಪು, ಅದರ ಎಲೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಆವಾಹಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದರೆ ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯೇ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರದೇಶ. ಹಲಸಿನಹಣ್ಣಿನ ರುಚಿಯ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಬಯಲುಸೀಮೆಯದೇ ಮೇಲುಗೈ ಎಂದು ನನ್ನ ಅನುಭವ.
ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ದುರಂತಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತಾಪಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಲೇ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಷ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, (ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿ ವಿವರ ಬಂದಿಲ್ಲವಾದರೂ), ಇಂತಹ ಒಂದು ಭೀಕರ ಅನಾಹುತವು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದಿಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ದುರಂತ ಗಳು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ, ದುರಂತದ ಪ್ರಮಾಣವು ಗೊತ್ತಾದರೆ, ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಂದ ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಸಹಾಯವನ್ನಾದರೂ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗ ಬಲ್ಲದು.
ಸಂತಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ‘ಗಂಗಮ್ಮನ ಪೂಜೆ’ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅಂದರೆ, ಕೆರೆಗೆ ಬಾಗಿನ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆ ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬಿ ದಾಗ, ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಉಲ್ಲಾಸದ ಅನುಭವ. ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ ಏರಿ ಮೇಲೆ ವಾಕಿಂಗ್ ಬರಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ತುಂಬಿ ಬಂತು. ಅದೆಲ್ಲಿದ್ದವೋ, ನೂರಾರು ಹೆಬ್ಬಾತು, ಚಿಕ್ಕ ಬಾತು, ಗುಳಮುಳುಕ, ನೀರು ಕಾಗೆಗಳು, ಕೆರೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈಜಾಡತೊಡಗಿದವು.
‘ಹಾವು ಹಾವು’ ಎಂಬ ಗದ್ದಲವೆದ್ದಿತು; ಕಾವಲುಗಾರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ಬಹುಶಃ ಹಾವು ಹಿಡಿದು ಗೊತ್ತಿದ್ದವರೇ ಇರಬೇಕು, ತಕ್ಷಣ ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಕೋಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು, ಆ ಹಾವನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲಕ್ಕೆ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು; ಹಾವು ಹಿಡಿಯುವ ಅವರ ಕೌಶಲವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾ, ಆ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಹಲವರು ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಾಗಿತ್ತು!
ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನನಗಿದ್ದ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ಕೇವಲ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು. ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೆಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಮನೆಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಂತರ ತಾನೆ! ಕೆಲವು ಮನೆಗಳೇ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು; ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ, ಮೂರ‍್ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ. ಸುತ್ತಳತೆಯ ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಗೆಳೆಯರಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ಬೆರಳೆಣಿಕೆ ಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ.
ಒಂದು ಮುಂಜಾನೆ, ಗದ್ದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಆರೆಂಟು ಮಂದಿ ಬಹುಬೇಗನೆ ಬಂದಿದ್ದರು- ಅವರ ನಡುವಿನ ಒಬ್ಬನು, ಮೇಸಿಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಾನೇ ಆವಾಹಿಸಿಕೊಂಡು, ‘ಎಲ್ಲಾ ಬನ್ನಿ, ದರೆ ಹತ್ತಿ, ಹಕ್ಕಲಿಗೆ ಹ್ವಾಪ, ಅಲ್ಲಿ ಮಸ್ತ್ ಮುರಕಲ್ಲು ಇದ್ದೊ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೇ ತಡ, ಎಲ್ಲರೂ ಮನೆ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ಇಳಿಜಾರಿನ ಗುಡ್ಡದ ದಾರಿಯನ್ನೇರಿ, ಹಕ್ಕಲಿನತ್ತ ನಡೆದರು.
ಕಾದಂಬರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ 45 ಮಹತ್ವದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು; ಇದಲ್ಲದೇ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು 400 ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹೊರಬಂದಿವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಬಾಲ ಪ್ರಪಂಚ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಇತರ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು, ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗ್ರಂಥ ಗಳು, ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿ ಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಪಠ್ಯಗಳು, ಶಬ್ದಕೋಶ ಮತ್ತು 200ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು (ಅನುವಾದವೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಸೇರಿವೆ.
ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ತನಕ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಆವರಣದಲ್ಲೇ ಎರಡು ಬೋರ್‌ ವೆಲ್‌ಗಳು ನೀರನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೆವು; ಅದರಿಂದ ಪಂಪ್ ಆದ ನೀರು ನಮ್ಮ ನಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು; ಆ ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳು ಈಗ ಬತ್ತಿಹೋಗಿವೆ. ಪಕ್ಕದ ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಒಂದೆರಡು ಬೋರ್‌ವೆಲ್ ತೋಡಿ, ಅದರಿಂದ ನೀರು ತೆಗೆದು, ಲಾರಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೀರನ್ನು ಮಾರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಅದೇ ನೀರನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಂಕೀರ್ಣದವರು ಈಗ ಖರೀದಿಸುವುದು!
ಮೌನವಾಗಿ ಆ ಮರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ತುಸು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿ, ಪುನಃ ವಾಪಸಾಗಿ, ಅದೇ ತಿರುವು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದೆ. ಈಗ ಆ ಎತ್ತರವಾದ ಮರದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕಾಂಡದ ಚೂರು ಗಳನ್ನು ದೂರ ಸರಿಸುವ ಕೆಲಸ ಭರದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಹಣ್ಣಿನ ಅಂಗಡಿ ಗಳ ಗಾಡಿಗಳು, ಅಲ್ಲೇ ಎದುರು ಭಾಗದ, ರಸ್ತೆಯಂಚಿನ ಖಾಲಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಸದ ರಾಶಿಯ ಪಕ್ಕ ನಿಂತಿದ್ದವು.
ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಇಂದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳ ಮೂಲ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಉಪಖಂಡ! ಇದನ್ನು ನಾವು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದಲೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿಯ ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೂಲವೇ ಈ ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು. ನಮ್ಮ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಿಂಬೆ, ಕಿತ್ತಳೆ, ಮುಸುಂಬಿ, ಎಳ್ಳಿ ಕಾಯಿ, ದುಡ್ಲೆ, ಗಜನಿಂಬೆ, ಕಂಚಿ ಮೊದಲಾದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ, ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಾವು ಅದೃಷ್ಟವಂತರೆಂದೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಅಮೆರಿಕದ ಶಿಕಾಗೋ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿನ ಸಂತಸದಿಂದ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ, ಆ ಚಂದದ ಊರಿನ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಕಳೆದೆವು. ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನ ಅಲ್ಲಿನ ಬೇಸಗೆಯ ದಿನಗಳು ಥೇಟ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಾತಾವರಣದ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಂಡಿ ಸಿಟಿ ಅಂದರೆ ಕುಳಿರ್ಗಾಳಿಯ ನಗರ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಹೊರುವ ಶಿಕಾಗೋ ನಗರಕ್ಕೆ, ಥಂಡಿಯನ್ನು ತರುವುದು ಆ ನಗರದ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿರುವ ಮಿಶಿಗನ್ ಮಹಾಸರೋವರ.
ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬ್ರೂಕ್‌ಲಿನ್‌ನ ಬ್ರಿಜ್ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ಬರಹಗಳು ಬಂದಿವೆ; ಅಲ್ಲಿನ ಈಸ್ಟ್ ರಿವರ್‌ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ 1883ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಈ ತೂಗುಸೇತುವೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗವು 1595 ಅಡಿ ಉದ್ದವಿದ್ದು (ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ 6016 ಅಡಿ), ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಉದ್ದನೆಯ ತೂಗು ಸೇತುವೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು
